Fons omnis honesti. O literaturze w służbie wartości: tradycja antyczna · kultura ziemiańska · encyklopedyzm i komunikacja. Studia ofiarowane Profesor Marii Wichowej w 70. rocznicę urodzin i 45. rocznicę pracy naukowej i dydaktycznej

dr hab. prof. UŁ Michał Kuran – kierownik Zakładu Literatury Dawnej, Edytorstwa i Nauk Pomocniczych w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują literaturę polską od drugiej połowy XVI do pierwszej połowy XVIII wieku, w szczególności: twórczość okolicznościową świecką i religijną (poezję i prozę), epikę staropolską, pamiętniki i kroniki, jak też podręczniki epistolografii. Interesuje go też tematyka orientalna i staropolska genologia. Prace poświęcał między innymi twórczości Samuela Twardowskiego, Marcina Paszkowskiego oraz Aleksandra Gwagnina.

Wiesław Pawlak – doktor habilitowany, profesor KUL, historyk literatury, autor między innymi prac: Koncept w polskich kazaniach barokowych, Lublin 2005; De eruditione comparanda in humanioribus. Studia z dziejów erudycji humanistycznej w XVII wieku, Lublin 2012.

Alina Nowicka-Jeżowa – profesor zwyczajny na Uniwersytecie Warszawskim, badaczka kultury i literatury XV–XVIII wieku i komparatystka. Członkini Polskiej Akademii Umiejętności, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. Kierowała projektami badawczymi: Humanizm polski. Dziedzictwo i współczesność (wydanie serii 12 tomów monograficznych oraz 12 edycji krytycznych); Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej, Humanizm. Hermeneutyka wartości (edycja serii 12 tomów monografii). Autorka monografii: Madrygały staropolskie; Pieśni czasu śmierci; Sarmaci i śmierć; J.A. Morsztyn i G.B. Marino; Morsztyn e Marino. Un dialogo dei poeti; Barok polski między Europą i Sarmacją; Kochanowski. Dieci saggi; Spotkania w labiryncie. Szkice o poezji Kochanowskiego.

Andrzej Wicher – profesor zwyczajny, jest (od 1997 r.) wykładowcą historii literatury angielskiej na Uniwersytecie Łódzkim w Instytucie Anglistyki. Od roku 2017 jest też kierownikiem Pracowni do Badań nad Angielską Literaturą Średniowieczną i Renesansową wchodzącą w skład Zakładu Dramatu Angielskiego i Literatury Dawnej UŁ. Jego główny przedmiot zainteresowań naukowych stanowi średniowieczna i renesansowa kultura literacka oraz współczesna literatura fantasy ze szczególnym uwzględnieniem motywów folklorystycznych w literaturze. Nie licząc około 90 artykułów naukowych, jest on autorem trzech książek poświęconych dawnej literaturze angielskiej oraz literaturze z gatunku fantasy autorstwa J.R.R. Tolkiena i C.S. Lewisa. Jest on również autorem tomu przekładów angielskiej poezji średniowiecznej Pan Gawen i Zielony Rycerz, Perła, Król Orfeo.

Mariola Jarczykowa – profesor, pracuje w Instytucie Literaturoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki staropolskiej kultury literackiej, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska Radziwiłłów birżańskich. Te zagadnienia poruszane są w czterech monografiach autorskich oraz w wielu artykułach opublikowanych między innymi w takich czasopismach jak: „Acta Comeniana”, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, „Barok”, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, „Śląskie Studia Polonistyczne”, „Terminus” i „Napis”.

Krystyna Krawiec-Złotkowska – doktor habilitowana, profesor Akademii Pomorskiej w Słupsku – historyk literatury staropolskiej, zatrudniona na stanowisku profesora, Dyrektor Instytutu Filologii Akademii Pomorskiej w Słupsku. Autorka książek: Przestrzenie Wacława Potockiego (2009) i Na początku był ogród… Wirydarze w polskiej poezji barokowej na tle kultury dawnej Europy (2017) oraz kilkudziesięciu artykułów na temat literatury i kultury. Bada komponenty przestrzenne staropolskiego orbis terrarum. Interesują ją miejsca znane i obce, obszary natury i kultury, loci amoeni i horridi, sfera sacrum i profanum. Zajmuje się głównie poezją polskiego baroku, antropologią literatury i poetyką kulturową oraz duchowością chrześcijańską. Badaczka Małych Ojczyzn, kultury swojego regionu – Kaszub i okolic. Organizatorka cyklicznych, ogólnopolskich interdyscyplinarnych konferencji Rzeczpospolita domów. Zainteresowania historycznoliterackie łączy z poznawaniem Polski Północnej oraz kultury Ameryki Południowej. Wiceprzewodnicząca Rady Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, Członek Komisji Geografii Politycznej i Historycznej Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Animatorka lokalnego życia literackiego.

Danuta Künstler-Langner – profesor zwyczajny, pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Humanistyczny, Instytut Literaturoznawstwa. Specjalizuje się w historii literatury staropolskiej i oświecenia. Publikacje z zakresu dawnej literatury i kultury, poezji baroku, komparatystyki literackiej, tradycji antycznej i biblijnej oraz korespondencji sztuk („Barok”, „Pamiętnik Literacki”, „Emblematica”, The Sarmatian Review” „Kultura” {Paryż}, „Ruch Literacki”, „Prace Polonistyczne”, „Studia Medioznawcze”). Autorka książek, między innymi: Człowiek i cierpienie w poezji polskiego baroku (Toruń 2002); Anioł w poezji baroku. Dzieje postaci w kulturze dawnej Europy (Toruń 2011).

Katarzyna Kaczor-Scheitler – doktor, adiunkt w Zakładzie Literatury Dawnej, Edytorstwa i Nauk Pomocniczych Uniwersytetu Łódzkiego. Członkini redakcji naukowej serii wydawniczej „Analecta Literackie i Językowe”. Głównym obszarem jej poszukiwań badawczych jest literatura religijna XVII i XVIII wieku, w szczególności piśmiennictwo zakonne. Interesuje się literaturą okolicznościową, ascetyczno-mistyczną, medytacyjno-modlitewną, a także komunikacją literacką. Autorka książek Mistycyzm hiszpański w piśmiennictwie polskich karmelitanek XVII i XVIII wieku (2005); Marianna Marchocka a św. Teresa z Avila (2009); Perswazja w wybranych medytacjach siedemnastowiecznych z klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu (2016). Współredaktorka tomów zbiorowych Piśmiennictwo zakonne w dobie staropolskiej (2013) oraz Piotr Skarga — w czterechsetlecie śmierci (2013). Opublikowała artykuły w czasopismach krajowych i zagranicznych („Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, „Analecta Praemonstratensia”, „Communio. Międzynarodowy Przegląd Teologiczny”, „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze”, „Pamiętnik Literacki”, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka”, „Poznańskie Studia Teologiczne”, „Prace Polonistyczne”, „Przegląd Powszechny”, „Respectus Philologicus”, „Ruch Literacki”, „Studia Monastica”, „Świat i Słowo”, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski”, „Tematy i Konteksty”), a także w tomach pokonferencyjnych i okolicznościowych.

Tomasz Pudłocki – doktor habilitowany nauk humanistycznych specjalność historia kultury, nauki i wychowania, profesor nadzwyczajny w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kierownik Studies in Central and Eastern Studies: Histories, Cultures and Societies UJ. Absolwent historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i Collegium Invisibile w Warszawie. Stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (2012/2013, 2017/2018), łączonego stypendium Instytutu Józefa Piłsudskiego i Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku (2019–2022) oraz Fundacji Fulbrighta (2015/2016). Prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu (2011–2013). Kierunki badań: historia społeczno-kulturowa Galicji, historia kobiet XIX i XX wieku, polsko-brytyjskie i polsko-amerykańskie relacje intelektualne. Publikacje: Iskra światła czy kopcąca pochodnia? Inteligencja w Przemyślu w latach 1867–1939 (Kraków 2009); Ambasadorzy idei. Wkład intelektualistów w promowanie pozytywnego wizerunku Polski w Wielkiej Brytanii w latach 1918–1939 (Kraków 2015); redaktor naukowy (wraz z K. Ruszałą) Intellectuals and World War I. A Central European Perspective (Kraków 2018).

Małgorzata Krzysztofik – doktor habilitowana, profesor nadzwyczajny, pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Jej dorobek naukowy dotyczy: tradycji biblijnej w literaturze polskiej (płaszczyzny obecności Biblii w literaturze staropolskiej i współczesnej, edycja wierszowanych parafraz biblijnych), staropolskiej literatury popularnej i użytkowej (kalendarze, poradniki, zielniki), badania podstawowych kategorii kultury w tekstach literatury pięknej i popularnej (czas, miejsce, ciało, sacrum, profanum), relacji między literaturą piękną a medycyną, biblioterapii, technik kreatywnego pisania, andragogiki, współczesnej poezji śpiewanej (twórczość Jacka Kaczmarski.

Anna Ryś – historyk i filolog klasyczny. Zatrudniona na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Katedrze Filologii Klasycznej Uniwersytetu Gdańskiego. Interesuje się źródłami literackimi dotyczącymi właściwości magicznych i medycznych, jakie przypisywano kamieniom szlachetnym w starożytności, średniowieczu i epoce nowożytnej. W obrębie jej zainteresowań są także motywy antyczne funkcjonujące w sztuce Gdańska.

Grzegorz Trościński – doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego, zatrudniony w Zakładzie Literatury Staropolskiej i Polskiego Oświecenia Instytutu Polonistyki i Dziennikarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego; autor monografii i studiów poświęconych twórczości poetyckiej Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, okolicznościowej poezji politycznej czasów saskich, kancjonałom benedyktynek i bernardynów, literaturze sarmackiej, zagadnieniom retorycznym staropolskiego piśmiennictwa; publikował w „Pamiętniku Literackim”, „Pracach Polonistycznych”, „Ruchu Literackim”, „Napisie”, „Slavia Occidentalis”; współredaktor tomów zbiorowych, redaktor czasopisma „Tematy i Konteksty”.

Magdalena Kuran, dr, adiunkt w Zakładzie Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Jej zainteresowania badawcze obejmują: kaznodziejstwo staropolskie, wątki religijne w literaturze staropolskiej, retorykę. Najważniejsze publikacje: Retoryka jako narzędzie perswazji w postyllografii polskiej XVI wieku (na przykładzie „Postylli katolicznej” Jakuba Wujka), Łódź 2007.

Krystyna Stasiewicz – emerytowana profesor Instytutu Polonistyki i Logopedii UWM w Olsztynie. Badaczka i edytorka piśmiennictwa staropolskiego i oświeceniowego, autorka książek (Elżbieta Drużbacka – najwybitniejsza poetka czasów saskich; Zmysłowa i elokwentna prowincjuszka na staropolskim Parnasie. Rzecz o Elżbiecie Drużbackiej i nie tylko…, „Bieg czasów zawiera w sobie rozmaite zdarzenia”. Studia o Krasickim; W kręgu polityki i literatury. Źródła i studia o Stanisławie Herakliuszu Lubomirskim), prac edytorskich. Wydała Pana Podstolego, Setnik bajek Krasickiego, Wybór wierszy Drużbackiej, a także książkę Barbara Sanguszkowa i Elżbieta Drużbacka w świetle nowych źródeł. Opublikowała wiele artykułów dotyczących epistolografii, kultury czasów saskich ze szczególnym uwzględnieniem w niej kobiet. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym, Towarzystwa Naukowego im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Przewodniczącą Okręgowej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego.

Jacek Wójcicki – doktor habilitowany, profesor IBL PAN, kierownik Studiów Doktoranckich IBL PAN, członek Rady Szkoły Doktorskiej Anthropos Instytutów PAN. Edytor literatury dawnej, badacz polskiej recepcji antyku i literatury epoki oświecenia, wydawca i komentator tłumaczeń i utworów m.in. Franciszka Dionizego Kniaźnina, Jana Kochanowskiego, Stanisława Konarskiego, Jana Libickiego, Marcina Matuszewicza, Sebastiana Petrycego, Jacka Idziego Przybylskiego, Stanisława Staszica.

Andrzej Stroynowski – profesor zwyczajny Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, kierownik Zakładu Historii Nowożytnej w Instytucie Historii. Główne zainteresowania badawcze skupione są wokół dziejów Polski XVI–XVIII w. oraz biografistyki, historii kultury i wychowania. Autor ok. 200 prac naukowych.

Krystyna Maksimowicz – profesor zwyczajny, prowadzi badania nad literaturą okolicznościowo-polityczną okresu Oświecenia. Swoje prace ogłasza w pismach naukowych („Napis”, „Pamiętnik Literacki”, „Ze Skarbca Kultury” i in.), w tomach zbiorowych (o problemowym ujęciu tematów) i w publikacjach o charakterze okazjonalnym. W formie druków zwartych opracowała między innymi edycje poezji doby Sejmu Czteroletniego oraz czasu konfederacji targowickiej i sejmu grodzieńskiego 1793 roku. Życie zawodowe związała z dwiema uczelniami: z Uniwersytetem Gdańskim i Wyższą Szkołą Zawodową w Elblągu. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym.

Marek Nalepa – profesor, historyk i krytyk; najważniejszym tematem jego zainteresowań badawczych jest kultura literacka lat 1795–1822; autor, współautor, redaktor naukowy i współredaktor 17 książek; publikował w „Pamiętniku Literackim”, „Pracach Polonistycznych”, „Ruchu Literackim”, „Napisie”, „Twórczości”, „Bibliotekarzu Podlaskim”, „Wrocławskich Studiach Wschodnich”, „Wieku XIX. Roczniku Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”, „Acta Universitatis Lodziensis”, „Tematach i Kontekstach” i „Frazie”.

Сергей Иванович Николаев – doktor habilitowany, profesor, akademik Rosyjskiej Akademii Nauk, kierownik Zakładu Literatury Rosyjskiej XVIII wieku Instytutu Literatury Rosyjskiej (Dom Puszkina) RAN. Zainteresowania naukowe: historia literatury rosyjskiej XVII–XVIII wieku, polsko-rosyjskie związki literackie XVI–XIX wieku. Publikacje ostatnich lat: Библиотека литературы Древней Руси. Т. 18: XVII век, подготовка текстов и ком­ментарии С.И. Николаева, СПб.: Наука 2014; Житие протопопа Аввакума на польской сцене, „Русская литература” 2014, № 2, с. 207–213; О культур­ном статусе польского языка в России во второй половине XVII – начале XVIII века, „Русская литература” 2015, № 2, c. 132–138; О филологическом методе (насущные заметки), „Литературный факт” 2016, № 1–2, c. 370–379; «Сенека христианский» в переводе рубежа XVII–XVIII вв., [в:] Труды Отдела древнерусской литературы, СПб. 2017, т. 65, с. 452–459.

Anna Warda – profesor nauk humanistycznych, kierownik Zakładu Literatury i Kultury Rosyjskiej w Instytucie Rusycystyki UŁ; dyrektor Instytutu Rusycystyki UŁ. Zainteresowania naukowe: historia literatury rosyjskiej XVIII – pierwszej połowy XIX wieku, kultura literacka epoki Oświecenia, intertekstualność, genologia, twórczość Gabriela Dierżawina. Autorka siedmiu monografii i ponad 100 artykułów naukowych. Monografie: „Przypadki Iwana, syna kupieckiego” Iwana Nowikowa. Analiza monograficzna na tle kultury literackiej rosyjskiego Oświecenia (Łódź 1996); Z obserwacji nad dedykacjami mecenasowskimi w osiemnastowiecznej Rosji (Łódź 2000); Ze studiów nad świadomością teoretycznoliteracką w osiemnastowiecznej Rosji (na podstawie przedmów, wstępów, dedykacji) (Łódź 2003); „Cykl Felicyjski” w poezji rosyjskiej końca XVIII – początku XIX wieku (Łódź 2013); «Фелицейский цикл» Гавриила Державина (Saarbrücken 2015); Литературная жизнь России XVIII – начала XIX века (Łódź 2016); Z teorii i praktyki zapożyczeń literackich w Rosji w XVIII wieku (Łódź 2020).

Ważniejsze artykuły z ostatnich lat: O semantyce „Bajki o carewiczu Chlorze” Katarzyny II, [w:] Retoryka tekstu artystycznego. Gry semantyczne, red. A. Majmieskułow, Bydgoszcz 2016, s. 213–223; Cпецифика описательной поэмы Степана Джунковского «Александрова дача», [w:] Литературная культура России XVIII века, вып. 7, ред. П.Е. Бухаркин, Санкт-Петербург 2017, s. 152–167; Liryka intymna Gabriela Dierżawina, [w:] Mikołaj Karamzin i jego czasy, Seria „Studia Rossica”, T. 24: 2017, red. M. Dąbrowska, P. Głuszkowski, s. 343–352; Драматическая кантата «Фелица матерь народов» Петра Челищева и классическая традици, [в:] “Blessed Heritage”. The Classical Tradition and Russian Literature, Wiesbaden 2018, с. 51–60.

Monika Sulejewicz-Nowicka – kustosz dyplomowany w Sekcji Starych Druków BUŁ. W 2011 roku obroniła dysertację „Janina” Jakuba Kazimierza Rubinkowskiego – edycja krytyczna ze wstępem napisaną pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Marii Wichowej. Główne obszary zainteresowań to literatura polska XVII wieku, literatura okolicznościowa, historia książki dawnej oraz edytorstwo tekstów dawnych. Obecnie skupia się przede wszystkim na starodrukach (od katalogowania i opracowania technicznego poczynając, poprzez wystawy i projekty międzynarodowe, a na studiach krytycznych kończąc) oraz rękopisach zgromadzonych w BUŁ.

Danuta Kowalewska – historyczka literatury, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej i Tradycji Kulturowej Instytutu Literaturoznawstwa oraz studiów doktoranckich w zakresie literaturoznawstwa. Autorka dwóch książek (Magia i astrologia w literaturze polskiego oświecenia; Poeta wśród „zdarzeń prawdziwych”. Puścizna prozatorska Stanisława Doliwy Starzyńskiego) i kilkudziesięciu artykułów naukowych, współredaktorka (wraz z A. Roćko i F. Wolańskim) tomów z cyklu Oświecenie nieoświecone. Zainteresowania badawcze: literatura i kultura oświecenia, szczególnie życie literackie jego ostatniej fazy; estetyka literacka klasycyzmu i sentymentalizmu; dawne poetyki normatywne, zwłaszcza osiemnastowieczne, oraz pisarze, których nie umieszcza się w głównym nurcie epoki (Jan Bohomolec, Stanisław Doliwa Starzyński); bajka i satyra stanisławowska; demonologia w literaturze i kulturze dawnej; oświeceniowa literatura popularna i użytkowa, w szczególności kalendarze i prognostyki; literatura porównawcza.

Iwona Maciejewska – doktor habilitowana, profesor UWM w Olsztynie. Jej zainteresowania naukowe skupiają się przede wszystkim na piśmiennictwie XVII i pierwszej połowy XVIII wieku, czego wyrazem są kolejne monografie: Narracja w polskim romansie barokowym oraz Miłość i erotyzm w piśmiennictwie czasów saskich. Zrealizowała projekt z Narodowego Centrum Nauki, którego zwieńczeniem była edycja listów miłosnych Magdaleny z Czapskich do Hieronima Floriana Radziwiłła. Grant został zainspirowany ważnym kręgiem poszukiwań badawczych realizowanych przez autorkę już od lat 90. Dotyczą one pisarstwa kobiet w epokach dawnych, a owocującą zarówno artykułami o Elżbiecie Drużbackiej, Reginie Salomei z Rusieckich Pilsztynowej, Franciszce Urszuli Radziwiłłowej, Magdalenie Radziwiłłowej, Konstancji Czapskiej, jak i redagowanymi monografiami zbiorowymi poświęconym wspomnianej problematyce.

Małgorzata Mieszek – doktor, adiunkt w Zakładzie Literatury Dawnej, Edytorstwa i Nauk Pomocniczych UŁ; zainteresowania naukowe: historia teatru staropolskiego, dawna literatura popularna; autorka książki o intermediach polskich (Kraków 2002), monografii o dramatopisarstwie Jana Bielskiego (Łódź 2020). Publikowała rozprawy w tomach monograficznych oraz w czasopismach naukowych.

Zbigniew Gruszka – adiunkt w Katedrze Informatologii i Bibliologii Uniwersytetu Łódzkiego. Zainteresowania naukowe: społeczności lokalne, ICT, zarządzanie biblioteką i informacją. Prowadzi badania z zakresu wizji bibliotek przyszłości, historii Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, prasy wysiedleńczej, reedycji prac naukowych XX w. Publikował artykuły w „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia”, „Przeglądzie Bibliotecznym”, „Toruńskich Studiach Bibliologicznych” oraz rozdziały w krajowych i zagranicznych monografiach naukowych.

Urszula Wich-Szymczak – adiunkt w Katedrze Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego – jej zainteresowania badawcze oscylują w kręgu teorii komunikacji literackiej i społecznej oraz dziennikarstwa internetowego. Autorka opracowań: Poeta ludens. Problemy komunikacji literackiej i społecznej XIV–XVIII wieku (Kraków 2011); E-zines – genological aspects of development (on Polish market). Reconnaissance Research, “Journal of International Scientific Publications: Media & Mass Communication”, Vol. 2: 2013 (Bułgaria); News agencyjny – cechy genologiczne, zasady redagowania. Z agencji prasowej do Internetu, [w:] Dziennikarstwo internetowe – teoria i praktyka, red. G. Habrajska, J. Mikosz, Łódź 2010.