Dziennik 1943: Bibliotheca Litteraria. Tom III. Wieki XX i XXI

Autorzy

Wacław Grubiński
Joanna Raźny
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Instytut Filologii Polskiej i Logopedii, Zakład Literatury Dawnej, Edytorstwa i Nauk Pomocniczych
https://orcid.org/0000-0002-9509-2846

Słowa kluczowe:

emigracja polska po 1939 r., Londyn, dzienniki, Wacław Grubiński

Streszczenie

Prezentowana praca jest edycją krytyczną Dziennika Wacława Grubińskiego za rok 1943. W zapisie diarystycznym autor utrwala koleje swego losu po zwolnieniu z łagrów północnego Uralu i opuszczeniu razem z armią Andersa ZSRS; stamtąd przez Persję (Iran), Indie, afrykański Durban i Cape Town (Kapsztad) przedostał się do Szkocji i Anglii, a w maju 1943 r. zamieszkał na stałe w Londynie. Lektura dziennika dostarcza nowej wiedzy na temat wojennej biografii jego autora, oświetlając w subiektywnej perspektywie wydarzenia, przedsięwzięcia twórcze, kręgi środowiskowe, relacje osobowe, jakie nawiązał w pierwszych miesiącach po przybyciu do Wielkiej Brytanii, reprezentatywne dla czasu historycznego postawy i opinie. Tekst dziennika, obudowany komentarzem tekstologicznym oraz aparatem przypisów, poprzedza przedmowa, będąca syntetyczną prezentacją całokształtu biografii i dzieła Grubińskiego (1883–1973) — dramaturga, prozaika i publicysty — którego postać, znana dobrze w kręgach artystycznych młodopolskiej, a później także międzywojennej Warszawy, uległa po drugiej wojnie światowej powolnemu zapomnieniu. W oparciu o teksty wspomnieniowe, recenzje, wypowiedzi samego Grubińskiego przedstawiono podstawowe fakty z jego biografii i dorobku pisarskiego, jak również dzieje recepcji jego utworów w kraju i za granicą. Relacjonowanie dialogu Grubińskiego z literacką publicznością poprowadzono aż po ostatnie dni życia pisarza, który doczekał sędziwych lat i zmarł na emigracji w Londynie, a także zasygnalizowano pojawienie się zainteresowania jego twórczością w ostatnich dziesięcioleciach.

Bibliografia

Archiwum Emigracji, Biblioteka Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, Archiwum „Wiadomości”

Archiwum Instytutu Hoovera

Biblioteka Polska Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie, Archiwum Wacława Grubińskiego

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Spuścizna Wacława Grubińskiego

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Archiwum Wacława Grubińskiego

Zbiory prywatne, Zbiory Joanny Klechniowskiej-Kuzioły i Natalii Kuzioły

Dzienniki czynności Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza 1939–1947, t. 1: 1939–1942, t. 2: 1943–1947, oprac. J. Piotrowski, Wrocław 2004.

Krzystek T.J., Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940–1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK–WAAF). Imienny wykaz personelu wszystkich stopni oraz dalsze dane uzyskane po 1947 roku, red. Z.B. Kumoś, Warszawa 2008.

Ministerstwo Opieki Społecznej, Urzędowy spis: lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, felczerów, pielęgniarek, położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych oraz wykazy: aptek, szpitali, ubezpieczalni społecznych, ośrodków zdrowia, przychodni samodzielnych oraz centrali i filii Państwowej Szkoły Higieny, Warszawa 1939.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Generalna Dyrekcja Służby Zdrowia), Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924/1925.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Generalna Dyrekcja Służby Zdrowia), Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925–1926.

Ministerstwo Spraw Wojskowych, Lista starszeństwa oficerów zawodowych korpusu sanitarnego, Warszawa 1934.

Mord w Lesie Katyńskim. Przesłuchania przed amerykańską komisją Maddena w latach 1951–1952, t. 2, wstęp, wyb., oprac. W. Wasilewski, tłum. W.J. Popowski, Warszawa 2018.

Polacy w Indiach 1942–1948 w świetle dokumentów i wspomnień, red. L. Bełdowski i in., Warszawa 2002.

Politechnika Warszawska, Skład osobowy i plan studiów na rok akademicki 1938/39, Warszawa 1938.

Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 czerwca 1939, Warszawa 1939.

Układ Sikorski–Majski. Wybór dokumentów, wyb., oprac., wstęp E. Duraczyński, Warszawa 1990.

Urzędy konsularne Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1945. Informator archiwalny, oprac. P. Ceranka, K. Szczepanik, Warszawa 2020.

„Dziennik Polski” (Londyn) 1943, nry 1043–1067.

„Echo Sieradzkie” 1931, nr 178.

„Kurier Polski w Bagdadzie” (Bagdad) 1943, nr 53.

„The London Gazette” (London) 1947, March 18.

„Świat” 1933, nr 35.

„The Times” (London) 1943, October 15.

„Wiadomości Polskie, Polityczne i Literackie” (Londyn) 1943, nry 1–51/52.

„Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик” (Moskwa) 1942, No. 30(189).

Arct B., Polacy w walce z bronią V, Warszawa 1972.

Bartoszewski W., 1859 dni Warszawy, wyd. 3 – pierwsze bez cenzury, przejrz., uzup. A.K. Kunert, Kraków 2008.

Cękalski E., Ostatnia jesień, „Nowa Polska” (Londyn) 1942, z. 1, s. 269–279.

Drohojowski J., Wspomnienia dyplomatyczne, Kraków 1972.

German J., Od Zapolskiej do Solskiego. Pośród przyjaciół, Warszawa 1958.

Giedroyc J., Autobiografia na cztery ręce, oprac., wstęp K. Pomian, wyd. 2 uzup., Warszawa 1999.

Gistedt E., Od operetki do tragedii. Ze wspomnień szwedzkiej gwiazdy operetki warszawskiej, tłum. M. Olszańska, wstęp T. Sivert, Warszawa 1982.

Grubiński W., Jak się poznałem z Przybyszewskim, „Wiadomości” (Londyn) 1953, nr 51/52, s. 11.

Grubiński W., Między młotem a sierpem, wyd. 1 krajowe, Warszawa 1990.

Grubiński W., O literaturze i literatach, Londyn 1948.

Grydzewski M., Wierzyńscy K. i H., Listy, t. 1–4, oprac. B. Dorosz, współpr. P. Kądziela, Warszawa 2022.

„Jak co roku, tak i tym razem w dzień wigilijny…”. Listy Teodora Parnickiego do Stanisława Kota z lat 1933–1962, oprac. Z. Pietrzyk, „Pamiętnik Literacki” 1990, z. 4, s. 229–263.

Jasiński R., Zmierzch starego świata. Wspomnienia 1900–1945, Kraków 2008.

Katelbach T., Rok złych wróżb (1943), wstęp S. Cenckiewicz, red. T. Boczyński, Dziekanów Leśny 2005.

Kot S., Listy z Rosji do gen. Sikorskiego, Londyn 1955.

Krzeptowski M., Wrześniowe wędrówki, „Zuchowe Wieści” 1970, nr 9, s. 16–18.

Kwapiński J., Moje wspomnienia 1904–1939, Paryż 1965.

Kwapiński J., 1939–1945 (Kartki z pamiętnika), Londyn 1947.

Leppert Z., Pamiętnik 1939–1946, Kalisz 2003.

Lwowskie pod okupacją sowiecką (1939–1941), wstęp, red. T. Bereza, wyb., oprac. T. Bereza i in., Rzeszów 2006.

Morawski K., Na przełaj, Londyn 1969.

Nałkowska Z., Dzienniki, t. 5: 1939–1944, oprac., wstęp, komentarz H. Kirchner, Warszawa 1996.

Nowogródzki H., Impresje bardzo warszawskie, „Palestra” 1977, nr 1(229), s. 113–120.

Olchowicz K., Ćwierć wieku z „Kurierem Warszawskim” (1914–1939), wstęp A. Grzymała-

-Siedlecki, Kraków 1974.

Olczak-Ronikier J., W ogrodzie pamięci, Kraków 2002.

Przybyszewski S., Listy, t. 1: 1879–1906, zebr., życiorys, wstęp, przypisy S. Helsztyński, Gdańsk 1937.

Romer T.L., Listy do żony Zofii z Wańkowiczów (1942–1944), wstęp, wyb., oprac. B. Szubtarska, tłum. z fr. I. Goral, Warszawa 2011.

Terlecki T., Intelekt i pasja, „Wiadomości” (Londyn) 1961, nr 34, s. 2.

Włodek L., Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów, Kraków 2012.

Wohnout W., Wacław Grubiński, „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” (Londyn) 1973, nr 141, s. 2.

Woytowicz B., W okupowanej Warszawie, „Przegląd Lekarski” 1969, nr 1, s. 1–27.

Wiadomości i okolice. Szkice i wspomnienia, t. 1, red., oprac. M. Supryniuk, Toruń 1995.

Wspomnienia o Stefanie Starzyńskim, wyb., oprac., wstęp M.M. Drozdowski, Warszawa 1982.

Żółtowska Z., Polonia kujbyszewska, „Zeszyty Historyczne” (Paryż) 1980, z. 54, s. 97–113.

Bereza A., Sąd Najwyższy 1917–2017. Prezesi, sędziowie, prokuratorzy Sądu Najwyższego, Warszawa 2017.

Czy wiesz kto to jest?, red. S. Łoza, Warszawa 1938.

Danel J.K., Druga Wielka Emigracja 1945–1990. Słownik biograficzny, t. 1: A–F, Zamość 2011; t. 2: G–J, Zamość 2016.

Dębski J., Polscy adwokaci w obozie koncentracyjnym Auschwitz 1940–1945. Słownik biograficzny, Oświęcim 2016.

Encyclopaedia of Indian Literature, Vol. 1: A-Devo, ed. A. Datta, New Delhi 1987.

Encyklopedia II wojny światowej, kol. red. K. Sobczak i in., Warszawa 1975.

Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, t. 12, red. E. Dziębowska, Kraków 2012.

Encyklopedia muzyki, red. A. Chodkowski, wyd. 2 popr. i rozszerz., Warszawa 2006.

Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, t. 1, red. K. Dopierała, Toruń 2003.

Grzenia J., Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi, oprac., red. A. Kubiak-Sokół, Warszawa 2008.

Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski niepodległej, wyd. 2 popr. i uzup., Warszawa 1991.

Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, wyd. 20, Warszawa 1990.

Kto kim był w Drugiej Rzeczypospolitej, red. nauk. J.M. Majchrowski, współpr. G. Mazur, K. Stepan, Warszawa 1994.

Leksykon kultury polskiej poza krajem od roku 1939, t. 1, red. K. Dybciak, Z. Kudelski, Lublin 2000.

Lewicka K., Osińska B., Poczet artystów polskich i w Polsce działających, Warszawa 1996.

Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1–2, red. J. Krzyżanowski, Cz. Hernas i in., Warszawa 1984–1985.

Makowiecki A.Z., Słownik postaci literackich, Warszawa 2000.

Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich, red. S. Helsztyński, Warszawa 1971.

Mały słownik pisarzy francuskich, belgijskich i prowansalskich, red. M. Brahmer i in., Warszawa 1965.

Mały słownik pisarzy polskich na obczyźnie 1939–1980, red. B. Klimaszewski, E.R. Nowakowska, W. Wyskiel, Warszawa 1992.

Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, t. 1–7, red. B. Petrozolin-Skowrońska, Warszawa 1997–1999.

Polski słownik biograficzny, t. 1–53, komitet red. W. Konopczyński i in., Kraków–Warszawa 1935–2019.

Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. Malarze. Rzeźbiarze. Graficy, t. 2, red. J. Maurin-Białostocka, Wrocław 1975; t. 6, red. K. Mikocka-Rachubowa, M. Biernacka, Warszawa 1998.

Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1–3, red. F. Tych, Warszawa 1978–1992.

Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku, red. W. Roszkowski, J. Kofman, Warszawa 2004.

Słownik biograficzny teatru polskiego, [t. 1]: 1765–1965, red. Z. Raszewski, oprac. B. Berger, Warszawa 1973; t. 2: 1900–1980, red. Z. Wilski i in., oprac. B. Berger i in., Warszawa 1994; t. 3: 1910–2000, red., oprac. B. Berger i in., Warszawa 2016–2017.

Słownik geograficzny Hutchinsona, tłum. J. Dąbrowska, G. Siwek, Warszawa 1997.

Słownik języka polskiego, t. 1–11, red. W. Doroszewski, Warszawa 1958–1969.

Słownik kultury antycznej. Grecja. Rzym, red. L. Winniczuk, wyd. 4, Warszawa 1986.

Słownik pracowników książki polskiej, red. I. Treichel, Warszawa–Łódź 1972.

Słownik pracowników książki polskiej. Suplement III, red. H. Tadeusiewicz i in., Warszawa 2010.

Toruński słownik biograficzny, t. 1, red. K. Mikulski, Toruń 1998.

Tucholski J., Cichociemni, wyd. 4, Wrocław 2010.

Urzędnicy służby zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1945. Przewodnik biograficzny, t. 1–2, oprac. K. Smolana, Warszawa 2020–2022.

„Who’s who in Polish America” (New York) 1996/1997.

Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, t. 1–10, oprac., red. J. Czachowska, A. Szałagan, Warszawa 1994–2007.

Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny, cz. 7, red. S. Ciepłowska i in., Warszawa 2004.

Anculewicz Z., Bibliografia prozy na łamach „Kuriera Warszawskiego” w latach 1868–1939, Olsztyn 2000.

Baxter I., Afrika-Korps 1941–1943, wyd. 3, Warszawa 2020.

Bibliografia polska 1901–1939, t. 10, red. E. Dombek, H. Machnik, E. Sterzycka, Warszawa 2009.

Biliński P., Marian Heitzman – badacz zbrodni katyńskiej, „Arcana” 2000, nr 2, s. 32–38.

Boćkowski D., Działalność Ambasady RP w Kujbyszewie oraz jej delegatur i placówek mężów zaufania w świetle raportów NIK Rządu RP w Londynie, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 1997, t. 32, s. 203–222.

Bogdan M., Radio Madryt. 1949–1955, Warszawa 2011.

Borowiec P., Jesteśmy głosem milionów. Dzieje krakowskiego wydawnictwa i koncernu prasowego „Ilustrowany Kurier Codzienny” (1910–1939), Kraków 2005.

Cenckiewicz S., Tadeusz Katelbach (1897–1977). Biografia polityczna, Warszawa 2005.

Ceranka P., Urząd Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej 1939–1945, Warszawa 2021.

Cieślak T., Hitlerowskie czasopismo „Nowy Kurier Warszawski”, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1968, t. 7, nr 1, s. 162–169.

Chwastyk-Kowalczyk J., Peregrynacje Karola Zbyszewskiego po epoce stanisławowskiej, „Rocznik Bibliologiczno-Prasoznawczy” 2009, t. 1, nr 12, s. 15–29.

Corvaja S., Hitler i Mussolini, tłum. T. Sobańska-Dąbrowska, Warszawa 2004.

Cytowska M., Szelest H., Literatura grecka i rzymska w zarysie, Warszawa 1981.

Duraczyński E., Turkowski R., O Polsce na Uchodźstwie. Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej 1939–1945, Warszawa 1997.

Edsel R.M., Na ratunek Italii. Zdążyć ocalić skarby sztuki przed nazistami, tłum. P. Kruk, Warszawa 2013.

Godziska K., Polskie groby na cmentarzach Londynu, t. 1–2, Kraków 1995–2001.

Habielski R., Polski Londyn, Wrocław 2000.

Habielski R., Życie społeczne i kulturalne emigracji, Warszawa 1999.

Hułas M., Goście czy intruzi? Rząd polski na uchodźstwie wrzesień 1939–lipiec 1943, Warszawa 1996.

Jakubowska U., „Instytucja użyteczności publicznej”. Olchowicze, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1992, t. 31, nr 3–4, s. 7–15.

Kaczmarski K., Nie tylko Rothesay. Oficerskie obozy izolacyjne oraz obóz dyscyplinarny dla żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii (1940–1943), Rzeszów–Warszawa 2020.

Kamiński M.K., Edvard Beneš kontra gen. Władysław Sikorski. Polityka władz czechosłowackich na emigracji wobec rządu polskiego na uchodźstwie 1939–1943, Warszawa 2005.

Kania L., Służba sprawiedliwości Wojska Polskiego we Francji i w Wielkiej Brytanii (październik 1939–październik 1940), „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2014, t. 15, s. 67–96.

Kania K., Kloc K., Piłsudczycy i beckowcy. Dyplomaci przedwrześniowi w raportach i ocenach grupy Stanisława Kota, [w:] Józef Piłsudski – idee, tradycje, nawiązania, red. S. Pilarski, Łódź–Warszawa 2019, s. 233–254.

Kiersnowski R., Nota biograficzna, [w:] T. Kiersnowski, Moje spostrzeżenia o Rosji Sowieckiej (1940-1942), wstęp P. Łossowski, nota biograficzna o autorze R. Kiersnowski, Warszawa 1997, s. 79–84.

Kolbuszewska J., Halina Evert-Kappesowa, (Co-)Founder of Post-War Polish Byzantine Studies, „Studia Ceranea” 2020, Vol. 10, s. 361–381.

Korpalska W., Władysław Eugeniusz Sikorski. Biografia polityczna, wyd. 2 popr. i uzup., Wrocław 1988.

Kostrubiec J., Roman Hausner (1883–1947) – wybitny administratywista Polski międzywojennej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G” 2019, nr 1, s. 141–172.

Kurta H., Meissner L., Prasa za granicą. Sylwetki 147 wybranych dzienników i czasopism, Kraków 1972.

Kwiatkowski J., Literatura Dwudziestolecia, Warszawa 1990.

Libera P., Józef Łobodowski i polska audycja Radia Madryt (1949–1975), [w:] Polska a Hiszpania. Z dziejów koegzystencji dwóch narodów w XX wieku, red. M. Białokur, P. Jakóbczyk-Adamczyk, Opole–Toruń 2011, s. 156–187.

Loth R., Podstawowe pojęcia i problemy tekstologii i edytorstwa naukowego, Warszawa 2006.

Łazuga W., Michał Bobrzyński. Myśl historyczna a działalność polityczna, Warszawa 1982.

Malik J.A., Adolf Nowaczyński. Między modernizmem a pozytywizmem, Lublin 2002.

Mieszkowska A., Czołówka Teatralna Wojska Polskiego Nr 1 „Lwowska Fala” 1939–1946, „Pamiętnik Teatralny” 1998, z. 1/2, s. 81–137.

Mieszkowska A., Lotnicza Czołówka Teatralna 1941–1946, „Pamiętnik Teatralny” 1998, z. 1/2, s. 138–161.

Najder Z., Życie Conrada-Korzeniowskiego, t. 1–2, Warszawa 1996.

Ochmański J., Feliks Dzierżyński, Wrocław 1987.

Pepłoński A., Funkcjonowanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza, [w:] Wkład polskiego wywiadu w zwycięstwo aliantów w II wojnie światowej, red. Z.J. Kapera, Kraków 2004, s. 55–66.

Piasecki W., Jak czytać „Tajne państwo – opowieść o polskim Podziemiu”, [w:] J. Karski, Tajne Państwo. Opowieść o polskim Podziemiu, wstęp, oprac. W. Piasecki, wyd. 2 rozszerz., Warszawa 2004, s. 9–18.

Piątkowska-Stepaniak W., Polska Rozgłośnia Radia Wolna Europa w Nowym Jorku, „Przegląd Polsko-Polonijny” 2016, z. 3–4, s. 173–112.

Piekałkiewicz J., Rommel. Tajna służba w Północnej Afryce 1941–1943, tłum. T. Kozłowski, Warszawa 1996.

Piekałkiewicz J., Wojna w Afryce 1940–1943, tłum. P. Seydak, Warszawa 2007.

Piekarski S., Muzy za drutami. Twórczość sceniczna żołnierzy polskich w obozach internowania w latach 1939–1947, t. 1, Warszawa 2005.

Podraza-Kwiatkowska M., Literatura Młodej Polski, Warszawa 1992.

Polska bibliografia Szekspirowska. 1980–2000, oprac. K. Kujawińska Courtney i in., Wrocław 2006.

Polskie „dzieci Syberii” w hacjendzie Santa Rosa. Meksyk 1943–1947. Katalog wystawy, koncepcja naukowa H. Krajewska, scen. J. Arvaniti, współpr. J. Szpakowska, Warszawa 2019.

Pomian J., Józef Retinger. Życie i pamiętniki pioniera Jedności Europejskiej, Warszawa 1994.

Pomocnicza Służba Kobiet w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie 1939–1945, red. A. Dzierżek i in., Londyn 1995.

Raźny J., Modernistyczny okres twórczości Wacława Grubińskiego. Pod patronatem Przybyszewskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2003, nr 6, s. 189–219.

Romek Z., Olgierd Górka. Historyk w służbie myśli propaństwowej (1908–1955), Warszawa 1997.

Rozmysłowicz A., „Kurier Warszawski” we wrześniu 1939 r., „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2015, t. 18, z. 1(37), s. 41–58.

Russell Ph.C., Navy Civilians Fight Pollution, „The Journal of Navy Civilian Manpower Management” (Washington) 1971, No. 2, s. 12–14 i 32.

Rutkowski T.P., Stanisław Kot 1885–1975. Biografia polityczna, Warszawa 2000.

Schnepf Z., Losy pracowników niemieckiej gadzinówki „Nowy Kurier Warszawski” w świetle powojennych procesów z dekretu sierpniowego, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2008, nr 2, s. 132–159.

Sierpowski S., Studia z historii Włoch XX wieku, Poznań 2012.

Simon L., Bibliografia dramatu polskiego 1765–1939, t. 1, red., indeksy E. Heise, T. Sivert, Warszawa 1971.

Słonimski A., Kroniki tygodniowe 1927–1931, przedm. R. Loth, Warszawa 2003.

Smoliński J., Lwowska Fala na wojennym szlaku (1939–1946), red. J. Gmitruk, T. Skoczek, Warszawa 2021.

Smoliński J., Polskie władze wojskowe na uchodźstwie 1939–1946, Warszawa 2017.

Stypułkowska M., Trudna droga kobiet do wykonywania zawodów prawniczych, „Palestra” 1994, nr 9–10, s. 139–149.

Szlachciński K., Brytyjska gospodarka wojenna 1939–1945, Warszawa 2002.

Szubtarska B., Ambasada polska w ZSRR w latach 1941–1943, Warszawa 2005.

Szymborski W., Jan Hulewicz, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 2022, z. 3, s. 569–575.

Taylor-Terlecka N., Przypis do ikonografii – in memoriam Tala Potocka, „Archiwum Emigracji” 2018/2019, z. 1–2, s. 73–78.

Teler M., Piękne skandalistki. Przedwojenne Miss Polonia, Warszawa 2023.

Thompson J.M., Przywódcy Wielkiej Rewolucji Francuskiej, tłum. S. Pomian, Warszawa 1938.

Trepte H.-Ch., Między ojczyzną a emigracją. Juliana Tuwima uwikłania (nie tylko) w tożsamość, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2014, nr 4, s. 41–53.

Voltaire, Historia Karola XII, [tłum. Z. Światopełk-Słupski], Oświęcim 2016.

Witalec R., Franciszek Wilk 1914–1990. Biografia ludowca niezłomnego, Rzeszów–Warszawa 2015.

Witkowska A., Literatura romantyzmu, Warszawa 1986.

Wołek A., Lwowska Fala, [w:] Teatr i dramat polskiej emigracji, red. I. Kiec, D. Ratajczakowa, J. Wachowski, Poznań 1994, s. 71–77.

Zahorski A., Szymon Askenazy, [w:] Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, red. A. Gieysztor, J. Maternicki, H. Samsonowicz, Warszawa 1986, s. 181–197.

Żbikowski A., Karski, Warszawa 2011.

Żukowski A., Początki tworzenia polskich urzędów konsularnych w Unii Południowej Afryki, „Forum Politologiczne” 2006, t. 3, s. 101–122.

Baza osób polskich – Polnische Personendatenbank, https://baza-nazwisk.de/suche.html?data=3885 (dostęp: 30 września 2022).

Bohaterowie Bitwy nad Bzurą. Karta weterana. Wolikowski Romuald, https://www.bohaterowie1939.pl/polegly,wolikowski,romuald,6996.html (dostęp: 30 września 2022).

Collard J., A Prince in New York, „Beyond. The St. Regis Magazine” 2013, No. 2, https://magazine.stregis.com/a-prince-in-new-york/ (dostęp: 30 września 2022).

Dialekty i gwary polskie. Kompendium internetowe, red. H. Karaś, Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii Uniwersytetu Warszawskiego, Towarzystwo Kultury Języka, http://www.dialektologia.uw.edu.pl/index.php (dostęp: 30 września 2022).

Drzewo Genealogiczne Rodziny Nowaczyńskich i rodzin z nią skoligaconych, https://pl-pl.facebook.com/RoduNowaczynskich/ (dostęp: 30 września 2022).

Encyklopedia teatru polskiego, https://encyklopediateatru.pl/ (dostęp: 30 września 2022).

Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/ (dostęp: 30 września 2022).

Experiments on heat transmission in cross-flow of water over tubes (maszynopis rozprawy doktorskiej A.J. Paszyca), Imperial College London, https://spiral.imperial.ac.uk/handle/10044/1/12390 (dostęp: 30 września 2022).

Gardner H., Searching for husband of Szajdla Ajgengold (post), Apr 28, 2019, JewishGen, https://groups.jewishgen.org/g/main/message/235668 (dostęp: 30 września 2022).

Graham, Alan Crosland, 1896–1964, Capitaine MP, https://archiveshub.jisc.ac.uk (dostęp: 30 września 2022).

Halina Pilichowska – Czerwony Goździk, https://redianthus.wordpress.com/2020/03/11/halina-pilichowska/ (dostęp: 30 września 2022).

Hanna Segal, oprac. na podst. autobiografii W. Hańbowski, Instytut Studiów Psychoanalitycznych im. Hanny Segal, https://isphs.pl/hanna-segal/ (dostęp: 30 września 2022).

„Hansard” 1803–2005, Lords Sitting of 23 February 1943, Series 5, Vol. 126, Second Front in Europe, cc164–86, https://api.parliament.uk/historic-hansard/lords/1943/feb/23/second-front-in-europe (dostęp: 30 września 2022).

Jane Adams (1918–2014), https://www.imdb.com/name/nm0011037/ (dostęp: 30 września 2023).

Kartoteka Osobowa Emigracji Polskiej, http://www.kat.umk.pl/koep/ (dostęp: 30 września 2022).

Leszek Bobowski – Chronicle of Terror (kwestionariusz, datowany: 14 stycznia 1943), Dokumenty Władysława Andersa. Reports, Archiwum Instytutu Hoovera, sygn. 800/1/0/-/48, https://www.zapisyterroru.pl (dostęp: 30 września 2022).

Paszyc Family History & Genealogy, AncientFaces, https://www.ancientfaces.com/surname/paszyc-family-history/1644073 (dostęp: 30 września 2022).

Pérez de Arlucea A.V., El héroe galés que burló el bloqueo fascista y trajo vino y aceite a Bilbao, „El Correo” 5 octubre 2021, https://www.elcorreo.com/jantour/heroe-gales-burlo-bloqueo-fascista-bilbao-20211001132536-nt.html (dostęp: 30 września 2022).

Policht P., Stefan Norblin – malarz maharadży, https://culture.pl/pl/artykul/stefan-norblin-malarz-maharadzy (dostęp: 30 września 2022).

Polska Akademia Literatury – wręczenie Wacławowi Grubińskiemu nagrody „za dzieło napisane piękną polszczyzną”, Obraz – Zbiory NAC on-line: https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/36373:1/h:231/ (dostęp: 30 września 2022).

Polskie Tradycje Gospodarcze. Słownik postaci, http://www.tradycjegospodarcze.pl/slownik/145/Henryk_Tennenbaum (dostęp: 30 września 2022).

Powstańcze Biogramy – Jacek Grubiński, https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/jacek-grubinski,15609.html (dostęp: 30 września 2022).

Pracownia Sztuki Dekoracyjnej d. Bracia Łopieńscy, https://lopienscy.pl/index.html (dostęp: 30 września 2022).

Proms 1943 Calendar – By Date – BBC, https://www.bbc.co.uk/events/rv6dgw/by/date/1943/07/22 (dostęp: 30 września 2022).

Roman Marian Sołtyński – Pamięci Architektów Polskich, https://www.archimemory.pl/pokaz/roman_marian_soltynski,4309 (dostęp: 30 września 2022).

Roman Płoszczański – Chronicle of Terror (świadectwo, datowane 3 marca 1943), Archiwum Instytutu Hoovera, sygn. 800/1/0/-/47, https://www.zapisyterroru.pl (dostęp: 30 września 2022).

Rozmowa z Wacławem Grubińskim – pisarzem, rozm. A. Stypułkowska, Radio Wolna Europa, data emisji: 13 kwietnia 1961 roku, https://www.polskieradio.pl/68/787/Tag/87962 (dostęp: 30 września 2022).

Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/ (dostęp: 30 września 2022).

Strychar J., Order Bohdana Chmielnickiego, www.czasybohaterow.pl (dostęp: 30 września 2022).

Strychar J., Order Suworowa, www.czasybohaterow.pl (dostęp: 30 września 2022).

Tadeusz Antoni Monsior (post), 21 października 2016 roku, https://www.warrelics.eu (dostęp: 30 września 2022).

Tanewski P., Nasi Kawalerowie, „Gazeta SGH” 22 lipca 2020 roku, https://gazeta.sgh.waw.pl/historia/nasi-kawalerowie (dostęp: 30 września 2022).

Teresa Wieczorek, Zaginiona tożsamość – Zapis pamięci (1), https://zapispamieci.pl/teresa-wieczorek-1/ (dostęp: 30 września 2022).

wanka, Kutek Antoni Ignacy (post), 5 stycznia 2015 roku, https://genealogia.okiem.pl/artykul/27038/kutek-antoni-ignacy (dostęp: 30 września 2022).

Wielka Genealogia Minakowskiego, https://wielcy.pl/ (dostęp: 30 września 2022).

Okladka

Opublikowane

12 grudnia 2023

Licencja

Licencja

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN

ISBN

ISBN-13 (15)

978-83-8331-281-1

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN (e-book)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15)

978-83-8331-282-8