„Eutanazja” pacjentów szpitali psychiatrycznych w Łodzi i okolicach w latach 1939–1945

Florian Steger; Florian Grafl; Marcin Orzechowski

doi:10.18778/8445-080-2

“Euthanasia” of Patients in Psychiatric Institutions in Łódź and the Surrounding Area, 1939–1945

Florian Steger

Ulm University , Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

Florian Grafl

Ulm University , Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

Marcin Orzechowski

Ulm University , Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

https://orcid.org/0000-0003-4244-7989

Publication:

Medicine in the Wartheland

Pages: 15-38

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-080-2.2

Keywords: Healthcare, the Łódź ghetto, the Wartheland, hospitals, the murder of sick patients

Published: 27 August 2026

Categories: History

Previous research on “euthanasia” during National Socialism has focused on the killing centers in the German Reich as part of “Aktion T4” and on so-called decentralized “euthanasia,” which was carried out in hospitals themselves. This article analyzes the killing of patients in psychiatric institutions at the hospital for the mentally and neurologically ill “Kochanówka” and the institution for mentally ill in Warta, as well as other psychiatric institutions in Łódź during the German occupation. To this end, the investigation files of the Polish public prosecutor’s office and other contemporary sources were evaluated from a historical and critical perspective. The central finding of this article is that the systematic killing of patients in these institutions was planned well in advance by the German occupation authorities and that the methods used in the organization, execution, and cover-up of the crimes were later used on an even larger scale.

Florian Steger, Ulm University; Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

Prof. dr, od lipca 2016 r. pełni funkcję dyrektora Instytutu Historii, Teorii i Etyki Medycyny na Uniwersytecie w Ulm. Wcześniej zajmował to samo stanowisko na Uniwersytecie im. Marcina Lutra w Halle-Wittenberg. W 2002 r. uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Ruhr w Bochum, broniąc pracę poświęconą medycynie starożytnej. W 2008 r. uzyskał habilitację w dziedzinie historii i etyki medycyny na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Erlangen-Nürnberg. Na Uniwersytecie w Ulm pełni funkcję przewodniczącego Komisji Etycznej do spraw badań naukowych oraz kieruje Komitetem do spraw Etyki Klinicznej przy szpitalu uniwersyteckim. W swoich badaniach zajmuje się kluczowymi zagadnieniami z zakresu historii, teorii i etyki medycyny, zwłaszcza w dziedzinach etyki badań naukowych, etyki klinicznej, dobrej praktyki naukowej, medycyny upolitycznionej, a także historii medycyny od starożytności.

Florian Grafl, Ulm University; Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

Od października 2023 r. pracownik naukowy w Instytucie Historii, Teorii i Etyki Medycyny na Uniwersytecie w Ulm. Jako członek grupy badawczej DFG „Gewaltgemeinschaften” uzyskał w 2017 r. stopień doktora na podstawie pracy poświęconej przemocy w Barcelonie w okresie międzywojennym. W swojej habilitacji analizuje procesy upolitycznienia medycyny w europejskich dyktaturach XX w. Jego zainteresowania koncentrują się na Europie Zachodniej. Inne obszary jego badań to globalna historia wiedzy w epoce nowożytnej oraz historia mediów XX w.

Marcin Orzechowski, Ulm University; Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin

Dr, od września 2025 r. pełni funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Historii, Teorii i Etyki Medycyny na Uniwersytecie w Ulm. Od kwietnia 2023 r. pełni funkcję kierownika Komisji Etycznej do spraw badań naukowych Uniwersytetu w Ulm. Wcześniej, od 2016 r., był pracownikiem naukowym w Instytucie Historii, Teorii i Etyki Medycyny na Uniwersytecie w Ulm. W 2022 r. uzyskał habilitację z historii, teorii i etyki medycyny na Uniwersytecie w Ulm. W 2015 roku uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie w Konstancji. W swoich obecnych badaniach zajmuje się kwestiami etyki badań naukowych, etyki klinicznej oraz etycznymi aspektami służby zdrowia.

License

How to Cite

Grafl, F., & Orzechowski, M. (2026). “Euthanasia” of Patients in Psychiatric Institutions in Łódź and the Surrounding Area, 1939–1945. In K. Radziszewska, F. Steger, & A. Góralczyk-Bińkowska (Eds.), Medicine in the Wartheland (pp. 15-38). Lodz University Press. https://doi.org/10.18778/8445-080-2.2

Download Citation

Most read monographs by the same author

Hans-Jürgen Bömelburg, Marlene Klatt, Łukasz M. Plęs, Krystyna Radziszewska, Kajetan Stobiecki, Between Łódź and Litzmannstadt: German Accounts from 1939-1945
Krystyna Radziszewska, Magdalena Ruta, Frank Szlomo, The diary from Lodz Ghetto (1941-1942)
Aleksandra Bak-Zawalski, Krystyna Radziszewska, Oskar Rosenfeld, “A Contribution to the Cultural History of the Ghetto”
Oskar Singer, Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska, Sascha Feuchert, Reportages and essays from the Łódź ghetto
Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska, We are bards, troubadours…
Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska, Pogawędki
Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska, Kamil Śmiechowski, Inga B. Kuźma, Tomasz Ferenc, Marta Sikorska, Rafał Matyja, Przemysław Waingertner, Marcin Szymański, Ewelina Maria Kostrzewska, Grażyna Ewa Karpińska, Krzysztof Stefański, Aleksandra Sumorok, Małgorzata Nieszczerzewska, Elżbieta Rybicka, Wojciech Browarny, Dorota Samborska-Kukuć, Kamil Piskała, Tomasz Wójcik, Tomasz Majewski, Elżbieta Umińska-Tytoń, Aneta Pawłowska, Leszek Karczewski, Agnieszka Karpowicz, Irmina Gadowska, Piotr Olkusz, Karolina Prykowska-Michalak, Monika Wąsik-Linder, Karolina Kołodziej, Łukasz Biskupski, Przemysław Owczarek, Łódź. City of Modernity
Przemysław Owczarek, Krystyna Radziszewska, Katarzyna Badowska, Bartłomiej Cieśla, Karolina Kołodziej, Krystyna Piątkowska, The borderline of folklore and popular culture in the metropolitan city of Łódź. From the mid-19th century to 1939
Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Ewa Wiatr, Wśród łódzkich Żydów. Wspomnienia o mieście młodości
Krystyna Radziszewska, Sasha Feuchert, Hans-Jürgen Bömelburg, Monika Kucner, Jennifer Ehrhardt, „Cud, że ręka jeszcze pisze…”. Świadectwa z łódzkiego getta z materiałami dydaktycznymi dla uczniów i studentów