-
5311
-
3610
-
3489
-
3211
-
3010
Sonic representations of the Holocaust in artistic radio forms
The aim of the monograph is to analyse sound-based narratives about the Holocaust and memory as expressed through auditory material. The study is situated within the field of memory studies and the audiocentric turn, highlighting the still insufficiently recognised role of sound in a culture dominated by visuality.
A qualitative analysis was conducted of selected radio reportages and documentary radio dramas produced by Polish Radio between 1989 and 2024. The research material includes productions of the Reportage and Documentary Studio, the Polish Radio Theatre, and regional stations in Lublin and Białystok. The analysis focuses on the sound layer, including vocal expression, narrative structure, and formal devices, drawing, among others, on the “emotional map” model.
The findings indicate that auditory narratives perform a dual function: they document historical events while also co-creating postmemory. Sound—through its emotional intensity and immediacy—engages the listener more strongly than visual media, enabling a more immersive experience of the past. Elements such as voice timbre, speech rhythm, and the sonic composition of the narrative prove to be of key importance.
Artistic radio forms make it possible to avoid excessive aestheticisation of trauma while maintaining a balance between documentary and creative dimensions. Their potential in terms of education and sensitising audiences, however, remains largely underexplored. Sound, as a unifying and engaging medium, enables new ways of interpreting the history of the Holocaust and points to directions for further research into auditory forms of memory.
Amiel I., Osmaleni, posłowie M. Głowiński, Wydawnictwo Czuły Barbarzyńca, Warszawa 2010.
Antczak J., Reporterka. Rozmowy z Hanną Krall, Rosner i Wspólnicy, Warszawa 2007.
Assmann A., Między historią a pamięcią. Antologia, tłum. Z. Dziewanowska-Stefańczyk [i in.], red. nauk. i posłowie M. Saryusz-Wolska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2013.
Assmann A., Przestrzenie pamięci. Formy i przemiany pamięci kulturowej, [w:] Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Universitas, Kraków 2009.
Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, tłum. A. Kryczyńska-Pham, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.
Assorodobraj N., Żywa historia. Świadomość historyczna: symptomy i propozycje badawcze, „Studia Socjologiczne” 1963, nr 2.
Babbie E., Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2019.
Bachura J., Feature – the Marriage of Fact and Fiction, [w:] Radio: Community, Challenges, Aesthetics, red. G. Stachyra, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2013.
Bachura J., Odsłony wyobraźni. Współczesne słuchowisko radiowe, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2012.
Bachura-Wojtasik J., Audio Literature and the Holocaust: A Study Based on the Material of Public Radio Stations – Polish Radio in Warsaw, Radio Łódź, and Radio Lublin, 1950–2020, „Historical Journal of Film, Radio and Television” 2022, 42(4), https://doi.org/10.1080/01439685.2022.2041306
Bachura-Wojtasik J., „Holokaust domaga się słów, nawet jeśli zmusza do milczenia” (A. Rosenfeld). Figury konceptualne w słuchowisku „Kto się nie schowa, ten kryje” autorstwa Marty Rebzdy, [w:] Słowo. Struktura – znaczenie – kontekst, red. E. Szkudlarek-Śmiechowicz, A. Wierzbicka, E. Olejniczak, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.
Bachura-Wojtasik J., Jak radio pamięta powstanie w getcie warszawskim? O rocznicach wybuchu buntu zbrojnego na podstawie publicystyki radiowej z lat 1945–1989, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2023, nr 19, https://doi.org/10.32927/zzsim.1005
Bachura-Wojtasik J., Odzyskać tożsamość. Wybrane reportaże o Zagładzie z Lubelskiej Szkoły Reportażu Radiowego, [w:] Trzydzieści. Polska w reportażu. Reportaż w Polsce. Po 1989 roku, red. E. Pawlak-Hejno, M. Piechota, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2020.
Bachura-Wojtasik J., Pamięć w literaturze (audialnej) na przykładzie słuchowiska „Fabryka muchołapek” Andrzeja Barta, [w:] Słowo, dźwięk, cisza. Radio i sztuka audialna, red. J. Bachura-Wojtasik, N. Kowalska-Elkader, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2021.
Bachura-Wojtasik J., Przywrócić obecność. Holokaust i Żydzi w wybranych artystycznych audycjach radiowych Marii Brzezińskiej, „Narracje o Zagładzie” 2021, nr 1(7): Cywilne praktyki ludobójcze.
Bachura-Wojtasik J., Radiowy reportaż i słuchowisko wobec Holocaustu na materiale Studia Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia oraz Teatru Polskiego Radia w latach 1950–2020, [w:] Współczesne media. Dziennikarstwo jakościowe, t. 2, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, M. Pataj, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2023.
Bachura-Wojtasik J., Representations of Women in the Holocaust in Radio Reportages and Radio Plays of Polish Radio Between 1950 and 2022, „Kultura – Media – Teologia” 2024, nr 58, https://doi.org/10.21697/kmt.2024.58.02
Bachura-Wojtasik J., Samotność dziecka żydowskiego w Zagładzie na materiale słuchowisk i reportaży radiowych z lat 1950–2021, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2022, t. 65, nr 2, https://doi.org/10.18778/1505-9057.65.13
Bachura-Wojtasik J., Matusiak E., Brzmienie Holocaustu. O reprezentacjach Zagłady w sztuce radiowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.
Bachura-Wojtasik J., Matusiak E., „Już nie Żydowica, a ocalona”. Kobiety w Holocauście z perspektywy radiowych narracji artystycznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2022.
Barańczak A., Jak muzyka znaczy, „Teksty” 1976, nr 6.
Bardijewska S., Nagie słowo. Rzecz o słuchowisku, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2001.
Bardijewska S., O znakach radiowych, [w:] Z zagadnień semiotyki sztuk masowych, red. A. Helman, M. Hopfinger, H. Książek-Konicka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977.
Barthes R., Światło obrazu. Uwagi o fotografii, tłum. J. Trznadel, Wydawnictwo KR, Warszawa 1996.
Barthes R., Ziarno głosu, „Teksty Drugie” 2015, nr 5(155).
Bator J., W moje strony. Trzy wyprawy w stronę wyobraźni, współczucia i troski, Wydawnictwo Znak, Kraków 2025.
Bauman Z., Nowoczesność i Zagłada, tłum. F. Jaszuński, Biblioteka Kwartalnika Massada, Warszawa 1991.
Bieńkowska E., Mała historia pamięci (pamięć jednostkowa, pamięć zbiorowa), „Znak” 1995, nr 5.
Blimel M., Słowo i muzyka jako znaki radiowe w słuchowiskach poetyckich Zbigniewa Kopalki, „Przekazy i Opinie” 1979, nr 4.
Buryła S., Opisać Zagładę. Holocaust w twórczości Henryka Grynberga, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006.
Buryła S., Wokół Zagłady. Szkice o literaturze Holokaustu, Universitas, Kraków 2016.
Chandler D., Wprowadzenie do semiotyki, tłum. K. Havllett, Oficyna Wydawnicza Wolumen, Warszawa 2011.
Chłosta-Zielonka J., Postpamięć czy pamięć indywidualna? Doświadczenie Zagłady zobrazowane w reportażu Agaty Tuszyńskiej pt. „Bagaż osobisty po marcu”, „Acta Neophilologica” 2020, t. 22(2).
Connerton P., Jak społeczeństwa pamiętają, tłum. i red. M. Napiórkowski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.
Corneließen Ch., Czym jest kultura pamięci? Pojęcie – metody – perspektywy, tłum. E. Bagłajewska-Miglus, [w:] (Kon)teksty pamięci. Antologia, red. K. Kończal, Warszawa 2014.
Cuber M., Metonimie Zagłady: o polskiej prozie lat 1987–2012, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013.
Dobrzyński K., O kulturze słuchania radia, [w:] W. Legowicz, Radio – ulotność słowa?, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1986.
Domańska E., Mikrohistorie. Spotkania w międzyświatach, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2005.
Draaisma D., Machina metafor. Historia pamięci, tłum. R. Pucek, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2009.
Eger E., Wybór. Przetrwać niewyobrażalne i żyć, wstęp P.G. Zimbardo, tłum. B. Szelewa, Czarna Owca, Warszawa 2022.
Engelking B., Wokół nas morze uczuć, [w:] Wokół nas morze ognia, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Warszawa 2023.
Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, tłum. A. Teperek, posłowie i red. nauk. M. Saryusz-Wolska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2020.
Erll A., Literatura jako medium pamięci zbiorowej, tłum. M. Saryusz-Wolska, [w:] Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Universitas, Kraków 2009.
Erlmann V., Reason and Resonance. A History of Modern Aurality, New York–Cambridge MA 2010.
Fleischer M., Ujęcia z punktu widzenia teorii systemów i konstruktywizmu, [w:] Język a kultura, t. 13, red. A. Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2000.
Frankl V.E., Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu, tłum. A. Wolnicka, Czarna Owca, Warszawa 2009.
Gabryś A., O badaniu pamięci, „Historyka. Studia Metodologiczne” 2005, t. 35.
Gebert K., Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022.
Golka M., Pamięć społeczna i jej implanty, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2009.
Gołaszewska M., Estetyka pięciu zmysłów, PWN, Warszawa–Kraków 1997.
Gross J.T., Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Wydawnictwo Pogranicze, Sejny 2000.
Gubar S., Prozopopeja a poezja Zagłady w języku angielskim. Sylvia Plath i jej współcześni, tłum. K. Bojarska, [w:] Reprezentacje Holokaustu, red. J. Jarniewicz, M. Szuster, Instytut Książki, Kraków–Warszawa 2014.
Halbwachs M., Społeczne ramy pamięci, tłum. M. Król, PWN, Warszawa 1969.
Hearing Cultures. Essays on Sound, Listening and Modernity, red. V. Erlmann, Routledge, Berg–Oxford 2004.
Heller S., Locked in the Darkness: Revealing a Hidden Girl’s Identity from the Holocaust, Holocaust Survivors Memoirs & Yad Vashem, New York 2012.
Hirsch M., Family Frames. Photography, Narrative and Postmemory, Harvard University Press, Cambridge–Massachusetts–London 1997.
Hirsch M., Pokolenie postpamięci, tłum. M. Borowski, M. Sugiera, „Didaskalia. Gazeta Teatralna” 2011, nr 105.
Hirsch M., Pokolenie postpamięci. Piśmiennictwo i kultura wizualna po Zagładzie (fragmenty), tłum. M. Rychter, [w:] Języki milczenia. Literatura o traumie i postpamięci Zagłady, red. P. Piszczatowski, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2020.
Hirsch M., The Generation of Postmemory, „Poetics Today” 2008, 29(1), https://doi.org/10.1215/03335372-2007-019
Hirsch M., The Generation of Postmemory. Writing and Visual Culture after the Holocaust, Columbia University Press, New York 2012.
Hirsch M., Żałoba i postpamięć, tłum. K. Bojarska, [w:] Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. E. Domańska, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010.
Hopfinger M., Doświadczenia audiowizualne. O mediach w kulturze współczesnej, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2003.
Hopfinger M., Drugi »zwrot audialny«, rękopis.
Hopfinger M., Literatura i media. Po 1989 roku, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010.
Hopfinger M., Propozycje do nowej syntezy. Literatura bez fikcji między sztuką a codziennością, [w:] Literatura bez fikcji. Między sztuką a codziennością. W stronę nowej syntezy (3), red. M. Hopfinger, Z. Ziątek, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2018.
Hopfinger M., Wprowadzenie, [w:] Nowe media w komunikacji społecznej w XX wieku, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
Hopfinger M., Wszyscy jesteśmy świadkami. Zamiast wstępu, [w:] Opowieść o niewinności. Kategoria świadka Zagłady w kulturze polskiej (1942–2015), projekt i redakcja tomu M. Hopfinger, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2018.
Jankowska J., Sztuka reportażu radiowego, [w:] 70 lat Polskiego Radia, red. B. Górak-Czerska, S. Jędrzejewski, Wydawnictwo Tenten, Warszawa 1995.
Kahn D., Noise, Water, Meat. A History of Sound in the Arts, MIT Press, Cambridge MA 1999.
Kałążny J., Kategoria pamięci zbiorowej w badaniach literaturoznawczych, „Kultura Współczesna” 2007, nr 3.
Kapuściński R., Lapidaria I–III, Agora, Warszawa 2008.
Kasztelan M., Fenomen pamięci zbiorowej, „In Gremium” 2012, t. 6.
Kaziów M., O dziele radiowym. Z zagadnień estetyki oryginalnego słuchowiska, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973.
Kępa-Figura D., Nowak P., Językowy obraz świata a medialny obraz świata, „Zeszyty Prasoznawcze” 2006, nr 1–2.
Kisielewski Z., Literatura w Polskim Radiu, „Pamiętnik Warszawski” 1929, nr 2.
Klawiter A., Preis A., Słyszeć człapiącego grubasa. O tym, jak posługujemy się słuchem w życiu codziennym, [w:] Ekspektatywa 1. Słuchawy. Projektowanie dla ucha, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2009.
Klimczak K., Reportaże radiowe o krzywdzie i cierpieniu, Wydawnictwo Primum Verbum, Łódź 2011.
Korzeniewski B., Medializacja i mediatyzacja pamięci – nośniki pamięci i ich rola w kształtowaniu pamięci przeszłości, „Kultura Współczesna” 2007, nr 3.
Korzeniowski B., O sposobach obchodzenia się z reliktami przeszłości, „Sensus Historiae” 2012, 6(1).
Korzeniewski B., Teoria kultury a badania nad pamięcią społeczną, „Kultura Współczesna” 2007, nr 2.
Kowalska-Leder J., Doświadczenie Zagłady w perspektywie dziecka w polskiej literaturze dokumentu osobistego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2009.
Krajewska A., Milczenie w dramacie, [w:] Problemy teorii dramatu i teatru, t. 1, red. J. Degler, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2003.
Krall H., Zdążyć przez Panem Bogiem, a5, Kraków 2008.
Krupa B., Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987–2003), Universitas, Kraków 2013.
Kula M., Między przeszłością a przyszłością. O pamięci, zapominaniu i przewidywaniu, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2004.
Kurkowska M., Archiwa pamięci – oral history, „Historyka. Studia Metodologiczne” 1998, t. 28.
Kwiatkowski P.T., Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008.
Lata czterdzieste. Początki polskiej narracji o Zagładzie, red. M. Hopfinger, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2019.
Le Goff J., Historia i pamięć, tłum. A. Gronowska, J. Stryjczyk, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007.
Leociak J., Laudacja dla Hanny Krall, rękopis.
Leociak J., Tekst wobec Zagłady. O relacjach z getta warszawskiego, Wydawnictwo Leopoldinum, Wrocław 1997.
Lévinas E., Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, tłum. B. Skarga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
Libera M., O muzycznych aspektach pracy nad Pomnikiem Dźwiękowym KL Plaszow, „Czas Kultury” 2024, nr 3: Historia dźwiękowa (aural history), red. prowadzący F. Szałasek.
Lissa Z., Estetyczne funkcje ciszy i pauzy w muzyce, [w:] taż, Szkice z estetyki muzycznej, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1965.
Lissa Z., Funkcje sfery słuchowej w filmie dźwiękowym, [w:] taż, Wybór pism estetycznych, oprac. Z. Skowron, Universitas, Kraków 2008.
Literatura polska wobec Zagłady (1939–1968), red. S. Buryła, D. Krawczyńska, J. Leociak, IBL PAN, Warszawa 2012.
Mansell J.G., Akustemologia historyczna: przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, „Czas Kultury” 2024, nr 3: Historia dźwiękowa (aural history), red. prowadzący F. Szałasek.
Mayen J., O stylistyce utworów mówionych, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1972.
Melchior M., Zagłada a tożsamość. Polscy Żydzi ocaleni na „aryjskich papierach”. Analiza doświadczenia biograficznego, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2004.
Mich W., Prolegomena do historii komunikacji społecznej, t. 2: Badanie historii komunikacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2014.
Michalak K., Dźwięk bez fikcji. O radiowym reportażu artystycznym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2023.
Misiak T., Audiosfera w kulturze współczesnej. Próba przybliżenia pojęcia, „Przegląd Kulturoznawczy” 2010, nr 1(7).
Misiak T., Sound studies. Badania na stykach, [w:] Na stykach kultur i mediów. Między prowincjonalizmem a kosmopolityzmem, red. A. Kisielewska, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2014.
Morin E., Kino i wyobraźnia, tłum. K. Eberhardt, PIW, Warszawa 1975.
Mukařovsky J., Wśród znaków i struktur: wybór szkiców, tłum. J. Baluch, wybór, red. i wstęp J. Sławiński, PIW, Warszawa 1970.
Na każdym kroku pilnie wykluczano Żydów z polskiej społeczności, O. Wróbel w rozmowie z Anną Bikont, „Krytyka Polityczna” 2.02.2018, https://krytykapolityczna.pl/kultura/bikont-na-kazdym-kroku-pilnie-wykluczano-zydow-z-polskiej-spolecznosci/ (dostęp: 1.02.2024).
Niziołek G., Polski teatr Zagłady, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.
Nora P., Między pamięcią a historią, Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2023.
Nowicki B., Dźwiękowe emanacje oporu i strategie przetrwania w Litzmannstadt Getto, „Czas Kultury” 2024, nr 3: Historia dźwiękowa (aural history), red. prowadzący F. Szałasek.
Ogonowska A., Edukacja medialna. Klucz do rozumienia rzeczywistości, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, Kraków 2003.
Ong W.J., Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011.
Opowieść o niewinności. Kategoria świadka Zagłady w kulturze polskiej (1942–2015), projekt i redakcja tomu M. Hopfinger, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2018.
Paivio A., Mental Imagery in Associative Learning and Memory, „Psychological Review” 1969, nr 76(3).
Pakier M., „Postmemory” jako figura refleksyjna w popularnym dyskursie o Zagładzie, „Kwartalnik Historii Żydów” 2005, nr 2.
Papenburg J.G., Schulze H., Pięć pojęć dźwięku. Dyscyplinarne przyporządkowania i zagęszczenia Sound Studies, tłum. M. Pasiecznik, S. Wojciechowski, „Kultura Współczesna” 2012, nr 72(1).
Piechota M., Stachyra G., Lubelska Szkoła Reportażu Radiowego, [w:] Media regionalne. Sukcesy i porażki, red. J. Adamowski, K. Wolny-Zmorzyński, W. Furman, Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach, Kielce 2008.
Pleszkun-Olejniczakowa E., Demiurg czy Cicerone? O sposobach istnienia słowa i tekstu audialnego na antenie, [w:] Słowo w kulturze współczesnej, red. W. Kawecki, K. Flader, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2009.
Pleszkun-Olejniczakowa E., Muzy rzadko się do radia przyznają. Szkice o słuchowiskach i reportażach radiowych, Wydawnictwo Primum Verbum, Łódź 2012.
Pleszkun-Olejniczakowa E., Od kreacji do znaczenia (na podstawie wybranych tekstów audialnych), [w:] O mediach i komunikacji. Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2010.
Pleszkun-Olejniczakowa E., Słowa, głosy, dźwięki w słuchowiskach radiowych, [w:] Język w komunikacji, t. 2, red. G. Habrajska, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej, Łódź 2001.
Pleszkun-Olejniczakowa E., Słuchowiska Polskiego Radia w okresie piętnastolecia 1925–1939, t. 1–2, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź 2000.
Płażewski J., Język filmu, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 2008.
Polasik-Wrzosek K., Pamięć kulturowa a historiografia jako zapis kultury. Konteksty do zbadania, „Historyka. Studia Metodologiczne” 2011, t. 41.
Pomian K., Historia – nauka wobec pamięci, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2006.
Próchniak P., W prześwicie. Szkice z Bramy, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023.
Przestańmy mówić o pamięci, zacznijmy mówić o trosce, Z. Waślicka-Żmijewska i A. Żmijewski w rozmowie z B. Engelking, „Krytyka Polityczna” 26.04.2019, https://krytykapolityczna.pl/kultura/waslicka-zmijewski-barbara-engelking-zaglada-wywiad/ (dostęp: 1.02.2024).
Ptaszek G., Jak badać medialny obraz świata?, [w:] Współczesne media. Medialny obraz świata, t. 1: Zagadnienia teoretyczne, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015.
Quignard P., Nienawiść do muzyki, tłum. E. Wieleżyńska, „Literatura na Świecie” 2004, nr 1–2.
Regiewicz A., Słownik odgłosów somatycznych (na podstawie prozy polskiej po 1989 roku), Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2022.
Reprezentacje Zagłady w kulturze polskiej (1939–2019), red. S. Buryła, D. Krawczyńska, J. Leociak, IBL PAN, Warszawa 2021.
Ricoeur P., Czas i opowieść, t. 1: Intryga i historyczna opowieść, tłum. M. Frankiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008.
Ricoeur P., Pamięć, historia, zapomnienie, tłum. J. Margański, Universitas, Kraków 2006.
Rothberg M., Multidirectional Memory. Remembering the Holocaust in the Age of Decolonization, Stanford University Press, Redwood City 2009.
Saryusz-Wolska M., Posłowie. Wędrówki pamięci według Astrid Erll, [w:] A. Erll, Kultura pamięci. Wprowadzenie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2020.
Saryusz-Wolska M., Przeszłość i przyszłość badań pamięci, „Politeja” 2020, nr 2(65), https://doi.org/10.12797/Politeja.17.2020.65.01
Saryusz-Wolska M., Wprowadzenie, [w:] Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Universitas, Kraków 2009.
Saryusz-Wolska M., Zapomnieć się w pamięci. Pytania o badanie pamięci kulturowej, „Kultura Współczesna” 2010, nr 1.
Schultze H., Sound Studies: Traditionen – Methoden – Desiderate. Einfe Einfuhrung, Transcript, Bielefeld 2008.
Sendyka R., Piosenki w obozie. KL Plaszow i możliwość pomnika dźwiękowego, „Czas Kultury” 2024, nr 3: Historia dźwiękowa (aural history), red. prowadzący F. Szałasek.
Sikorzanka J., Sztuka reportażu radiowego – mikrokosmos dźwięków, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2005, nr 7/2.
Skarga B., Tożsamość, ja i pamięć, „Znak” 1995, nr 480(5).
Smith M., Sensing the Past. Seeing, Hearing, Smelling, Tasting, and Touching in History, University of California Press, Berkeley–Los Angeles 2007.
Sound Studies, red. M. Bull, Routledge, New York 2013.
Steinlauf M.C., Pamięć nieprzyswojona. Polska pamięć Zagłady, tłum. A. Tomaszewska, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2001.
Sterne J., The Audible Past. Cultural Origins of Sound Reproduction, Durham 2003.
Szacka B., Czas przeszły, pamięć, mit, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006.
Szacka B., O pamięci społecznej, „Znak” 1995, R. 47, nr 480.
Szlengel W., Co czytałem umarłym, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-co-czytalem-umarlym-tom/ (dostęp: 3.11.2025).
Szpociński A., „Miejsca pamięci” w ujęciu Pierre’a Nory, „Borussia. Kultura, Literatura, Historia” 2003, R. 13, nr 29.
Szpociński A., Nośniki pamięci, miejsca pamięci, „Sensus Historiae” 2014, 17(4).
Szpunar M., O potrzebie czułego narratora w nieczułym świecie, „Ethos” 2021, nr 2.
Szpunar M., W drodze do człowieka, Wydawnictwo Światopatrzenie, Kraków 2025.
Tabaszewska J., Od literatury jako medium pamięci do poetyki pamięci. Kategoria pamięci kulturowej w badaniach nad literaturą, „Pamiętnik Literacki” 2013, nr 4.
Taras K., Uważna kamera, „Kultura Współczesna” 2020, nr 3(110).
The Auditory Culture Reader, red. M. Bull, L. Back, Oxford–New York 2003.
The Oxford Handbook of Sound Studies, red. T. Pinch, K. Bijsterveld, Oxford University Press, Oxford 2012.
The Sound Studies Reader, red. J. Sterne, New York–London 2012.
Tokarczuk O., Czuły narrator, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2020.
Tołstoj A., Do młodych pisarzy. Cyt. za: J. Mayen, Monolog i dialog radiowy, „Dialog” 1958, nr 6.
Ubertowska A., Świadectwo – trauma – głos. Literackie reprezentacje Holokaustu, Universitas, Kraków 2007.
Wilk B., Archiwum miejscem pamięci o ludziach nauki i kultury, „Zarządzanie w Kulturze” 2017, t. 18, z. 2, https://doi.org/10.4467/20843976ZK.17.012.7104
Wobec przeszłości. Pamięć przeszłości jako element kultury współczesnej, red. A. Szpociński, Instytut Adama Mickiewicza, Warszawa 2005.
Wójcicka M., Medialne dyskursy (nie)pamięci zbiorowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2023.
Zagłada w „Medalionach” Zofii Nałkowskiej. Tekst i konteksty, red. T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2016.
Zagłada. Współczesne problemy rozumienia i przedstawiania, red. P. Czapliński, E. Domańska, Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2009.
Żukowski T., Spór o reguły komunikacji. Dyskusja wobec Jedwabnego, [w:] Debaty po roku 1989. Literatura w procesach komunikacji. W stronę nowej syntezy (2), red. M. Hopfinger, Z. Ziątek, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2017.
Żukowski T., Zmiana reguł komunikacji: „Sąsiedzi” Jana Tomasza Grossa, [w:] Debaty po roku 1989. Literatura w procesach komunikacji w stronę nowej syntezy (2), red. M. Hopfinger, Z. Ziątek, T. Żukowski, IBL PAN, Warszawa 2017.
Żurek S.J., Odpamiętywanie polsko-żydowskie. Szkice – studia – interpretacje, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2021.
Żyrek-Horodyska E., Reportaż jako sztuka pamięci. Wokół książki „1945. Wojna i pokój” Magdaleny Grzebałkowskiej, „Przegląd Kulturoznawczy” 2018, nr 2(36), https://doi.org/10.4467/20843860PK.18.016.9194
Krall H., Antczak J., Reporterka, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2025, https://wiez.pl/2025/05/19/hanna-krall-czy-wierze-w-boga-on-wierzy-we-mnie/ (dostęp: 10.07.2025).
Regiewicz A., Usłyszeć głos. Katechezy o dźwięku, Shir Hadas, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=rCC9LR5eTws (dostęp: 3.07.2024).
Sawicka M., Kaczkowska A., Opowiadać o świecie bez pudru, retuszu i kłamstwa. Fenomen Lubelskiej Szkoły Reportażu Radiowego, http://lublin.wyborcza.pl/lublin/7,48724,23414947,25-lat-zapisywania-swiata.html (dostęp: 11.01.2021).
Twain M., Podążając wzdłuż równika, 1897, https://50bookchallenge.livejournal.com/10191286.html (dostęp: 10.07.2025).
License
LicenseMost read monographs by the same author
- Joanna Bachura-Wojtasik, Eliza Matusiak, "Not a Jew anymore, but a survivor"
- Anna Barańska-Szmitko, Monika Worsowicz, Bogumiła Fiołek-Lubczyńska, Krzysztof Grzegorzewski, Rafał Siekiera, Natalia Kowalska-Elkader, Joanna Bachura-Wojtasik, Kinga Sygizman, Anita Filipczak-Białkowska, Błażej Filanowski, Methods of communication and media researches. Theoretical and analytical perspective
- Joanna Bachura-Wojtasik, Natalia Kowalska-Elkader, Słowo, dźwięk, cisza
- Joanna Bachura-Wojtasik, Eliza Matusiak, Brzmienie Holocaustu
- Monika Worsowicz, Bogumiła Fiołek-Lubczyńska, Joanna Mikosz, Beata Gaj, Jakub Z. Lichański, Maria Załęska, Barbara Sobczak, Marek Ostrowski, Małgorzata Kita, Maria Wojtak, Andrzej Adamski, Alfred M. Wierzbicki, Grażyna Habrajska, Karolina Dobrosz-Michiewicz, Zofia Władyka-Łuczak, Konrad W. Tatarowski, Joanna Bachura-Wojtasik, Paulina Czarnek-Wnuk, Kinga Sygizman, Katarzyna Michalak, Following Rhetoric, Stylistics and Journalism. A Volume Dedicated to Professor Barbara Bogołębska
Category
- Archaeology
- Bibliology and information science
- Biology
- Chemistry
- Economics and management
- Ethnology and cultural anthropology
- Polish philology
- Foreign language studies
- Philosophy
- Geography
- History
- Judaica
- Culture and art
- Mathematics
- Media
- Pedagogy
- Textbooks for foreigners
- Political science and international relations
- Law
- Psychology
- Sociology
- Other
- Linguistics
- Open Access
- Literary Studies
- Physics
Series
- 100 Years of Independence
- The Academy of Local Governments
- The Academy of Management and Finance
- Handicapable
- Literary and Linguistic Analects
- Balkans XX/XXI
- Bibliotheca Litteraria
- Bibliotheca Philosophica
- Biography and Biography Research
- Byzantina Lodziensia
- Contemporary Asian Studies Series
- Digitisation
- Education for Wisdom
- Economics
- Film! Scholars
- Finance
- Gerontology
- Interdisciplinary Urban Studies
- Literary Interpretations
- Jerzy Giedroyc and...
- Jerzy Giedroyc and Witnesses of History
- Winter of Life?
- Linguistics
- Judaica Lodzensia
- Jurisprudence
- What Is Man?
- Cognitive Science
- Communication and Media
- A Very Short Introduction
- Literary Culture of Lodz
- Literary Studies
- Lodz Studies in English and General Linguistics
- Lodz in the Polish People's Republic. The Polish People's Republic in Lodz
- Manufactura Hispánica Lodziense
- Marketing
- The monographs of the Section of Disability Sociology of the Polish Sociological Association
- The Art of Learning – The Learning of Art
- Neuroscience in Psychology
- Faces of Feminism
- Faces of war
- Biographical Perspectives
- Politology
- Poland and Central and Eastern Europe in the 20th Century
- Polish Film Culture
- Law
- The Polish People's Republic. Biographies
- Existence and Literature Project
- The Psychology of Everything
- Research on Science & Natural Philosophy
- Romanistyka dla Teatru
- Series Ceranea
- The Conference on Social Pedagogy under the Patronage of the Committee on Pedagogical Sciences of the Polish Academy of Sciences
- Art – Media – Culture
- Pedagogical Therapy
- Creativity and Education
- Vade Nobiscum
- Warsztaty z Geografii Turyzmu
- Early Education
- In Search for the 21st Century Ideas
- The Tower of Babel – in Polish
- Management
- Private Life of Poles in the 19th Century

