Dziennik z łódzkiego getta (1941-1942)

Krystyna Radziszewska; Magdalena Ruta; Frank Szlomo

doi:10.18778/8445-069-7

The diary from Lodz Ghetto (1941-1942)

Visit our bookstore

Krystyna Radziszewska (ed.)

University of Łódź , Wydział Filologiczny, Zakład Niemcoznawstwa

https://orcid.org/0000-0002-6508-9742

Magdalena Ruta (ed.)

Jagiellonian University , Wydział Historyczny, Instytut Judaistyki, Zakład Historii Judaizmu i Literatur Żydowskich

https://orcid.org/0000-0003-0556-1694

Series: Judaica Lodzensia

E-book sample (Polish)

ISBN-13 (15) 978-83-8445-069-7

Book (Polish)

ISBN-13 (15) 978-83-8445-068-0

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-069-7

Keywords: The Lodz Ghetto, diary, Holocaust, Ego-dokument

Published: 24 August 2026

Categories: History, Judaica

Downloads

E-book sample (Polish)

Szloma Frank’s diary from the Łódź Ghetto is a significant Yiddish-language account of life in Łódź’s enclosed district during the Holocaust. The author—a pre-war journalist, writer, and one of the few surviving ghetto residents—kept a record in Yiddish that he hid prior to his deportation from the ghetto and partially recovered after the war. The translation presented here—the first into a foreign language—allows Polish readers to encounter the voice of this witness to the era.

Frank chronicles the daily reality of the ghetto as observed firsthand: hunger, disease, fear, and death, alongside street life, public sentiment, rumors, speeches, private tragedies, and the disintegration of human bonds. His notes do not form a comprehensive picture; rather, as the authors of the introduction note, they constitute a subjective record of the moment—an attempt to capture a world crumbling before the author’s eyes. The diary from the Łódź Ghetto is not only a harrowing testament to the Holocaust but also a vital document of memory—a text that compels us to question the fate of such testimonies, the shaping of experience, and the boundaries of autobiographical truth.

Archiwum Bad Arolsen, sygn. 32110000 082.229.

Archiwum Państwowe w Łodzi, Przełożony Starszeństwa Żydów (APŁ, PSŻ). Gesundheitsabteilung [Wydział Zdrowia], sygn. 278/1573, k. 34, 104, 106.

Archiwum Państwowe w Łodzi, Przełożony Starszeństwa Żydów (APŁ, PSŻ). [Księga meldunkowa Reiterstrasse], sygn. 1049, k. 173.

Archiwum Państwowe w Łodzi, Przełożony Starszeństwa Żydów (APŁ, PSŻ). Namensliste der Belegschaft der III OD. Abteilung. sygn. 384, k. 8.

Archiwum rodzinne Dorit (Ori) Har, Izrael.

Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, Warszawa AŻIH. Maszynopis dziennika Szlomo Franka, sygn. 302/3.

Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie, AYV. Zeznania Dawida Gertlera, sygn. 06/216.

Archiwum YIVO, sygn. YARG 294-2 MK 483-96 F 1346, YARG 294-2 MK 483-96 F1345.

B.E. [Binjomim Elis], Frank Szlomo, [hasło w:] Leksikon fun der najer jidiszer literatur, red. Efroim Ojerbach, Mojsze Sztarkman, Elie Szulman, Jankiel Birnboim, t. 7, Nowy Jork 1968, s. 445–446.

Encyklopedia getta, Niedokończony projekt archiwistów z łódzkiego getta, red. K. Radziszewska, A. Sitarek, E. Wiatr, J. Walicki, M. Polit, Łódź 2014.

Feder R., Wegn bicher un szrajber, „Forwerts” 1959, nr z 5 IV, s. 21.

Fogel Heniek, Dziennik, oprac. A. Sitarek, E. Wiatr, Warszawa 2019.

Frank Szlomo, Togbuch fun lodżer geto, wstęp Nachmen Blumental, wyd. 1, Buenos Aires 1958.

Frank Szlomo, Togbuch fun lodżer geto, wstęp Nachmen Blumental, wyd. 2, Tel Awiw 1958.

Kronika getta łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941–1944, red. J. Baranowski, K. Radziszewska, A. Sitarek, M. Trębacz, J. Walicki, E. Wiatr, P. Zawilski, t. I–V, Łódź 2009.

Leksykon getta łódzkiego, red. A. Sitarek, E. Wiatr, Łódź 2025; dostęp online: www.leksykongetta.pl

Oblicza getta. Antologia tekstów z getta łódzkiego, red. K. Radziszewska, E. Wiatr, Łódź 2017.

Rosenfeld Oskar, „Dać przyczynek do historii kultury getta”. Teksty z getta łódzkiego, red. A. Bak-Zawalski, K. Radziszewska, Łódź 2026.

Rosenfeld Oskar, Wozu noch Welt. Auszeichnungen aus dem Getto Litzmannstadt, red. H. Loewy, Frankfurt am Main 1994.

Rozensztajn Szmul, Notatki, przeł. z jidysz M. Polit, red. M. Polit, Warszawa 2009.

Sierakowiak Dawid, Dziennik, opr. Ewa Wiatr, A. Sitarek, Warszawa 2016.

Singer Oskar, Reportaże i eseje z getta łódzkiego, przeł. K. Radziszewska, red. E. Wiatr, K. Radziszewska, S. Feuchert, Łódź 2026.

Szlomo Frank, mechaber fun „Lodżer geto tog-buch” geert fun landslajt, „Der Tog” 1962, nr z 10 IV, s. 9.

Szpigiel Jeszajahu, Królestwo Getto, [w:] Przeżyliśmy. Proza Jeszajahu Szpigla z getta łódzkiego, przeł. M. Zaremba, red. K. Radziszewska, M. Zaremba, Łódź 2011, s. 99–102.

Wołkowski Konstanty, Wspomnienia z łódzkiego getta, „Wędrownik” 1983, nr 5, s. 10–25.

Baranowski Julian, The Łódź Ghetto 1940–1944 / Łódzkie getto 1940–1944. Vademecum, Łódź 1999.

Baranowski Julian, Zigeunerlager in Litzmannstadt / The gipsy camp in Łódź / Obóz cygański w Łodzi 1941–1942, Łódź 2003.

Browning Christopher R., Zwykli ludzie. 101. Policyjny Batalion Rezerwy i „ostateczne rozwiązanie” w Polsce, przeł. P. Budkiewicz, Warszawa 2000.

Dobroszycki Lucjan, Frank (Frenkel) Szlomo. Togbuch fun Lodżer getto, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1959, nr 30, s. 152–157.

Galiński Antoni, Policja w getcie, [w:] Getto w Łodzi 1940–1944. Materiały z sesji naukowej 9 VIII 1984 r., red. J. Fijałek, A. Galiński, Łódź 1988, s. 27–49.

Kałczewiak Mariusz, Polacos in Argentina. Polish Jews, Interwar Migration and the Emergence of Transatlantic Jewish Culture, Tuscaloosa 2020.

Kempa Andrzej, Szukalak Marek, Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych, t. IV, Łódź 2004.

Löw Andrea, Ordnungsdienst im Getto Litzmannstadt, [w:] Fenomen getta łódzkiego 1940–1944, red. P. Samuś, W. Puś, Łódź 2006, s. 155–167.

Person Katarzyna, Policjanci. Wizerunek Żydowskiej Służby Porządkowej w getcie warszawskim, Warszawa 2020.

Polit Monika, „Agentem nie byłem”. Przyczynek do biografii szefa Sonderkommando w getcie łódzkim oparty na materiałach procesowych Sądu Honorowego w Monachium (1949) oraz na wywiadzie udzielonym Itzikowi Kupersteinowi (1974), „Studia Judaica” 2025, nr 1 (55), s. 115–136.

Polit Monika, „Geto-Cajtung” – gazeta Mordechaja Chaima Rumkowskiego, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2006, nr 2, s. 392–404.

Pups Ruta, Dos lid fun getto, Warsze [Warszawa] 1962.

Radziszewska Krystyna, Od prześladowania do Zagłady. Los Żydów wiedeńskich w łódzkim getcie, [w:] I. Hauser, Dziennik z getta łódzkiego / Das Tagebuch aus dem Lodzer Getto, przeł. K. Radziszewska, red. naukowa E. Wiatr, K. Radziszewska, Łódź 2019.

Rubin Henryk, Żydzi w Łodzi pod niemiecką okupacją 1939–1945, Londyn 1988.

Schwarz Jan, „Dos poylishe yidntum”: A Library of Hope and Destruction, [w:] tenże, Survivors and Exiles: Yiddish Culture after the Holocaust, Detroit 2015.

Shapiro Robert Moses, Diaries and Memoirs from the Lodz Ghetto in Yiddish and Hebrew, [w:] Holocaust Chronicles. Individualizing the Holocaust trough Diaries and other Contemporaneous Personal Accounts, red. R.M. Shapiro, Heboken 1999.

Silberklang David, Józef Kermisz (1907–2005) – twórca badań nad Szoa, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2014, s. 304–315.

Sitarek Adam, Otoczone drutem państwo. Struktura i funkcjonowanie administracji żydowskiej w łódzkim getcie, Łódź 2018.

Szmulewicz Icchak, Er hot ojsbahaltn a tog-buch in lodżer getto, „Forwerts”, 29 IV 1962, s. 2.

Wśród łódzkich Żydów. Wspomnienia o mieście młodości, red. D. Dekiert, K. Radziszewska, E. Wiatr, Łódź 2023.

Żydzi berlińscy w Litzmannstadt Getto. Księga pamięci, oprac. I. Loose, przeł. M. Goldstein, Łódź 2009.

Downloads

Download data is not yet available.

License

How to Cite

Szlomo, F. (2026). The diary from Lodz Ghetto (1941-1942) (K. Radziszewska & M. Ruta, Eds.). Lodz University Press. https://doi.org/10.18778/8445-069-7

Download Citation

Funding Data

Fundacja na rzecz Nauki Polskiej
Grant numbers Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej

Most read monographs by the same author

Irmina Gadowska, Agnieszka Świętosławska, Krystyna Radziszewska, Małgorzata Geron, Jerzy Malinowski, Tamara Sztyma, Teresa Śmiechowska, Agnieszka Salamon-Radecka, Lidia Głuchowska, Dariusz Dekiert, Renata Piątkowska, Joanna Podolska, Krzysztof Stefański, Karol Jóźwiak, Eleonora Jedlińska, William Gilcher, Adam Sitarek, Każdą iskrą rozpaleni…
Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska, “Enchanted we whirl in the dance of youth”
Kamil Śmiechowski, Tadeusz Markowski, Przemysław Żurawski vel Grajewski, Jarosław Kita, Krzysztof Lesiakowski, Marta Sikorska, Monika Kucner, Anna Warda, Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Elżbieta Umińska-Tytoń, Julia Sowińska-Heim, Paulina Bunio-Mroczek, Jolanta Wojciechowska, Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi. Tom 1
Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Dariusz Dekiert, Karolina Kołodziej, Monika v, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska, Anna Warda, Ewa Wiatr, Dictionary of Literary Culture of Łódź until 1939
Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Piotr Pietrych, Krystyna Radziszewska, Budzi się Łódź…
Irene Hauser, Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska, Adam Sitarek, Dziennik z getta łódzkiego / Das Tagebuch aus dem Lodzer Getto
Krystyna Radziszewska, Dariusz Dekiert, Ewa Wiatr, Schtetl, schund, rebellion and Palestine
Jisroel Rabon, Krystyna Radziszewska, Natalia Krynicka, Bałuty