Łódź. Miasto modernistyczne

Autorzy

Katarzyna Badowska (ed)
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski
Tomasz Cieślak (ed)
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu
Krystyna Pietrych (ed)
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu
Krystyna Radziszewska (ed)
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Niemcoznawstwa
https://orcid.org/0000-0002-6508-9742

Słowa kluczowe:

Łódź, modernizm, historia społeczna, literatura, sztuka, architektura, teatr, film

Streszczenie

Monografia składa się z 33 artykułów poświęconych Łodzi, miastu, które w XIX wieku w ciągu jednego pokolenia przekształciło się z niewielkiego ośrodka rolniczego w metropolię przemysłową. U schyłku XIX wieku było dla Europy Środkowej symbolem modernizacji i industrializacji, często porównywano je z Manchesterem i miastami przemysłowymi Stanów Zjednoczonych. Autorzy monografii analizują różne aspekty życia ekonomicznego, społecznego i kulturalnego Łodzi z okresu przed wybuchem II wojny światowej. Badają oblicza łódzkiej nowoczesności: tendencje modernizacyjne, metropolitalność i peryferyjność miasta, jego wielokulturowość i wieloetniczność, bowiem Łódź była atrakcyjnym miejscem osiedlenia dla Niemców, polskich chłopów, Żydów i przybyszy z głębi Cesarstwa Rosyjskiego. Ważne zjawiska to rozwój ruchu robotniczego, którego zwieńczeniem była rewolucja 1905–1907, oraz ruchy emancypacyjne. Analizie poddano miejską infrastrukturę i architekturę, zjawiska kulturalne (zwłaszcza literaturę i masową rozrywkę charakterystyczną dla miast przemysłowych), życie religijne i polityczne.

Rozdziały

Biogramy autorów

Katarzyna Badowska - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

literaturoznawczyni, edytorka, prowadzi badania nad polską i europejską literaturą przełomu XIX i XX wieku oraz literaturą wielokulturowej Łodzi przedwojennej. Doktor nauk humanistycznych. Pracuje jako adiunkt w Zakładzie Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski Uniwersytetu Łódzkiego. Współautorka m.in. Przewodnika literackiego po Łodzi (2017) oraz Słownika kultury literackiej Łodzi do 1939 roku (Łódź 2022). Ostatnio przygotowała m.in. naukową edycję powieści Stanisława Przybyszewskiego Dzieci nędzy (Kraków 2023).

Tomasz Cieślak - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu

historyk literatury i krytyk literacki, zajmuje się poezją i prozą polską XX i XXI wieku; odrębne pole jego aktywności naukowej stanowią kwestie pogranicza kulturowego oraz regionalnego życia literackiego. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Opublikował m.in.: W poszukiwaniu ostatecznej tajemnicy. Szkice o polskiej literaturze XX wieku i najnowszej (2009), Nowa poezja polska wobec poprzedników. Lektura relacyjna (2011), Łódź. Szkice o literaturze, przestrzeni i historii (2023).

Krystyna Pietrych - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury i Tradycji Romantyzmu

literaturoznawczyni, krytyczka, edytorka, główny obszar jej zainteresowań stanowi dwudziestowieczna poezja polska. Prof. dr hab., kieruje Zakładem Literatury i Tradycji Romantyzmu Uniwersytetu Łódzkiego oraz Interdyscyplinarnym Centrum Badań Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka monografii o poezji Aleksandra Wata (O „Wierszach śródziemnomorskich” Aleksandra Wata, 1996) oraz edytorka jego pism (Dziennik bez samogłosek, 2001 oraz JA z jednej strony i JA z drugiej strony mego mopsożelaznego piecyka, 2021). Ostatnio wydała książki: O czym (nie) mówią poeci? (2019) oraz Aleksander Wat. Nowe konteksty, inne perspektywy (2022). Redaktor naczelna rocznika „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze”.

Krystyna Radziszewska - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Niemcoznawstwa

literaturoznawca i kulturoznawca, zajmuje się badaniem literatury i kultury Niemców i Żydów w Łodzi, literaturą łódzkiego getta, żydowską awangardą w Łodzi. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Zakładzie Niemcoznawstwa w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Łódzkiego. Współredaktorka tomów Tańczymy zaczarowani taniec młodości. Łódzka awangarda żydowska – publikacje artystyczne wydawnictwa Achrid, 1921 / Enchanted we whirl in the dance of youth. The Jewish avant-garde in Łódź and the artistic books of Farlag Achrid, 1921 (z D. Dekiertem i I. Gadowską, Łódź 2022) oraz Każdą iskrą rozpaleni… Żydowscy artyści w kręgu nowej sztuki. Idee – postawy – relacje (z I. Gadowska i A. Świętosławską, Łódź 2022), Wśród łódzkich Żydów. Wspomnienia o mieście młodości (z D. Dekiertem i E. Wiatr, Łódź 2023). Kierowniczka projektów: NPRH 2012–2017 „Kultura i literatura łódzkich Żydów 1918–1950. Krytyczna edycja tekstów”, NPRH 2015–2023 „Kultura literacka Łodzi do 1939 r.”, NPRH 2018–2024 „Łódzka awangarda jidysz”.

Kamil Śmiechowski - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Katedra Historii Polski XIX w.

historyk, zajmuje się historią społeczną XIX–XX wieku, rolą industrializacji i urbanizacji w historii Polski, analizą historyczną dyskursu prasowego, historią Łodzi. Doktor habilitowany nauk humanistycznych. Pracuje w Katedrze Historii Polski XIX wieku na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio opublikował m.in. książkę Kwestie miejskie. Dyskusja o problemach i przyszłości miast w Królestwie Polskim 1905–1915 (Łódź 2020) oraz artykuł Commemoration of the 1905 Revolution in the industrial city. The case of Łódź („Acta Poloniae Historica” 2022, t. 126). Opracował też dwa tomy wydawnictwa Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi, t. 1, Historia i tożsamość miasta przemysłowego. Zbiór studiów z okazji 200 lat Łodzi przemysłowej (Łódź 2022) i t. 2, Przestrzeń miasta przemysłowego (Łódź 2023).

Inga B. Kuźma - Uniwersytet Łódzki, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej

antropolożka kultury, zajmuje się głównie wykluczeniem społecznym oraz problematyką kobiet. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ. Autorka m.in.: Homes of the homeless. A study of life in crisis (Łódź 2019), Kobieta – przestrzeń konfliktu, pole walk. Szkice z antropologii politycznej (z E.B. Pietrzak, Łódź 2021), Dynamika procesów rewitalizacji na przykładzie Łódzkiego Centrum Wsparcia i Rozwoju. Szanse i ograniczenia realizacji (z A. Kacprzakiem, M. Kostrzyńską, A. Piotrowską, M. Potoczną, M. Wojtczak, Łódź 2022). Działa też w zarządzie Fundacji Łódzki Szlak Kobiet; jest przewodniczką miejską i edukatorką w zakresie herstorii.

Tomasz Ferenc - Uniwersytet Łódzki, Katedra Socjologii Sztuki

socjolog, zajmuje się antropologią i socjologią wizualną, studiami nad procesami migracyjnymi oraz biograficznie zorientowaną socjologią sztuki. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Katedrze Socjologii Sztuki w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio opublikował: Zapisy pamięci. Historie Zofii Rydet (2020, z K. Jóźwiakiem i A. Różyckim), Moralność a doznanie. Uwagi o estetycznym i pozaestetycznym doświadczaniu sztuki (2023, z K. Biały i D. Kidoń), Sztuka współpracy. Studium grup artystycznych w czasach PRL (2023, z P. Rojek-Adamek, K. Olechnickim, X. Stańczykiem).

Marta Sikorska - Uniwersytet Łódzki, Katedra Historii Polski XIX w.

historyk, zajmuje się historią kobiet, historią polskiego socjalizmu, historią Łodzi. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Katedrze Historii Polski XIX Wieku. Opublikowała m.in.: Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze (z Kamilem Śmiechowskim i Kenshi Fukumoto, Łódź 2016) oraz Aleksandra Piłsudska 1882–1963 (Łódź 2021). Współredaktorka tomu Kobiety niepodległości. Wspomnienia z lat 1910– 1918 (Warszawa 2019).

Rafał Matyja - Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

politolog, historyk, zajmuje się w szczególności studiami miejskimi i badaniami elit. Dr hab., prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Ostatnio opublikował: Miejski grunt. 250 lat polskiej gry z nowoczesnością (Kraków 2021), Wyjście awaryjne. O zmianie wyobraźni politycznej (Kraków 2018), Wybory 2014–2015 a przemiany elit politycznych Trzeciej Rzeczpospolitej (Kraków–Rzeszów 2016).

Przemysław Waingertner - Uniwersytet Łódzki

historyk, badacz dziejów polskiej myśli politycznej i polskiego czynu zbrojnego w XX wieku oraz dziejów Łodzi i regionu. Prof. zw. dr hab. Pracuje w Katedrze Historii Polski Najnowszej w Instytucie Historii na Wydziale Filozoficzno- Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio opublikował: Czwarta stolica. Kiedy Łódź rządziła Polską (1945–1949) (Łódź 2019), Polska i Polacy w latach II wojny światowej (Warszawa 2019), Konspiracja trzech pokoleń. Związek Młodzieży Polskiej „Zet” i ruch zetowy (1886–1996), (Łódź 2017 i 2018).

Marcin Szymański - Uniwersytet Łódzki

historyk, zajmuje się głównie dziejami gospodarczymi Polski w XX wieku oraz historią Łodzi i regionu. Doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, pracownik Katedry Historii Polski Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Autor m.in. Łódź na wodach dziejów. Biografia miasta (2019), współautor m.in. Wielki przemysł, wielka cisza. Łódzkie zakłady przemysłowe 1945–2000 (2020), Łódź. Kamienice (2021).

Ewelina Maria Kostrzewska - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno–Historyczny; Instytut Historii; Katedra Historii Polski XIX wieku

historyk, zajmuje się przede wszystkim historią kobiet, ziemiaństwa i kościoła katolickiego na ziemiach polskich w XIX wieku. Doktor. Pracuje w Katedrze Historii Polski XIX wieku w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka książki Ruch organizacyjny ziemianek w Królestwie Polskim na początku XX wieku (Łódź 2007). Ostatnio opublikowała: Marginesy pamięci. Uwagi wokół historii pisma „Prąd” (1909–1914), „Przegląd Nauk Historycznych” 2019, R. 18, nr 1; The landed nobility family (w: Framing the Polish family in the past, ed. C. Kuklo, Routledge 2022).

Grażyna Ewa Karpińska - professor emerita Uniwersytetu Łódzkiego

etnografka i antropolożka kultury, zajmuje się problematyką miejską, kulturą robotników, studiami nad przestrzenią, codziennością, przeszłością w krajobrazie miasta i wsi. Dr hab., professor emerita Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio opublikowała artykuły: A nexus of time and space, or on the ordinary and extraordinary everyday in a tenement courtyard („Lud” 2020, vol. 104), Culture-creating activities in the city space: examples from Lodz. Anthropological contexts („Journal of Urban Ethnology” 2020, vol. 18), Workers in an ethnographic archive: on the strategies of (re-)constructing the past („Muzeologia a Kulturne Dedicstvo” 2022, vol. 10, no 1).

Krzysztof Stefański - Uniwersytet Łódzki, Instytut Historii Sztuki

historyk sztuki, specjalizuje się w badaniach nad architekturą polską XIX i XX wieku oraz sztuką Łodzi. Prof. dr hab., kierownik Katedry Historii Architektury w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego. Autor ponad 250 publikacji, ostatnio wydał książki: Henryk Hirszenberg (1885–1955) i środowisko żydowskich architektów Łodzi (Łódź 2021) oraz Łódź. Kamienice (z J. Kusińskim i M. Szymańskim, Łódź 2021).

Aleksandra Sumorok - Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi

historyczka sztuki, zainteresowania badawcze koncentruje wokół polskiej architektury i designu XX wieku. Doktor. Pracuje w Katedrze Historii i Teorii Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. W. Strzemińskiego w Łodzi. Ostatnio opublikowała książkę Socrealizm i socrealizmy. Architektura wnętrz w Polsce 1949–1956 (Łódź 2021) oraz artykuły: Socrealizm od środka. Design, sztuka wnętrza i modernizacja („Artes Questiones” 2021, t. 32), Marian Wimmer and his school. The discourse of oblivion („Art Inquiry” 2021, t. 23).

Małgorzata Nieszczerzewska - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

kulturoznawczyni, interesuje się dziedzictwem kulturowym, przede wszystkim problematyką ruin i zdegradowanych przestrzeni, konserwacją i rewaloryzacją architektury historycznej oraz zagadnieniami narracji w kulturze. Prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicz, Instytut Kulturoznawstwa. Niedawno opublikowała artykuły: Czy miasto jeszcze może być szczęśliwe? Na marginesie książki Charlesa Montgomery’ego („Przegląd Kulturoznawczy” 2020, nr 4/46), Podwodne muzea antropocenu. Akwatyczna wyobraźnia Jasona deCairesa Taylora („Kultura Współczesna” 2021, nr 1/113), „Z dwóch leśnych dróg wybrałem tę mniej uczęszczaną”. Stowarzyszenie Umarłych Poetów (w: Odstępstwo od wartości, red. A. Doda-Wyszyńska, M. Szulejko, Poznań 2022), „Mówi się, że giną dziesiątki tysięcy ludzi”. Retoryka epidemii w filmie „Siódma pieczęć” oraz w wybranych współczesnych narracjach medialnych (w: Filozoficzno-kulturowe aspekty nauk humanistycznych, red. E. Chodźko, P. Pomajda, Lublin 2022), Widoki i po-widoki. Ambiwalentny charakter powojennych ruin Wrocławia i Warszawy we wspomnieniach mieszkańców (w: Czyj sen miasto śni? Od Wilhelmstadt do Centrum Południowego, red. A. Zabłocka- Kos, A. Pacholak, A. Podlejska, Wrocław 2023).

Elżbieta Rybicka - Uniwersytet Jagielloński

literaturoznawczyni i kulturoznawczyni, zajmuje się kulturą miasta i geopoetyką. Dr hab., prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracuje w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych (Wydział Polonistyki UJ). Autorka książek: Formy labiryntu w prozie polskiej XX wieku (Kraków 2000), Modernizowanie miasta. Zarys problematyki urbanistycznej w nowoczesnej literaturze polskiej (Kraków 2003), Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich (Kraków 2014, Nagroda PAN).

Wojciech Browarny - Uniwersytet Wrocławski, Wydział Filologiczny

polonista i regionalista, zajmuje się współczesną polską prozą, kulturą literacką na Dolnym Śląsku po 1945 roku, antropologicznymi problemami nowoczesności, związkami kultury i historii z przyrodą. Dr hab., prof. Uniwersytetu Wrocławskiego. Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej UWr, w którym kieruje Zakładem Literatury Polskiej XX i XXI wieku oraz Pracownią Badań Regionalnych. Autor m.in. książek: Historie odzyskane. Literackie dziedzictwo Wrocławia i Dolnego Śląska (2019), W drodze. Wrocław śladami Tadeusza Różewicza (2021), Anatomia nowoczesnego regionu. O związkach środowiska z kulturą i pamięcią (2023) oraz wstępu i opracowania Wyboru prozy Tadeusza Różewicza w serii Biblioteki Narodowej (2021).

Dorota Samborska-Kukuć - Uniwersytet Łódzki

historyk literatury, kresoznawca, genealog, biograf. Zajmuje się – jako literaturoznawca – przede wszystkim dziewiętnastowiecznością, jako genealog i biograf – rekonstruowaniem i korygowaniem biografii głównie postaci i rodzin związanych z literaturą i historią. Prof. dr hab., kierownik Zakładu Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Opublikowała 10 monografii i podręcznik akademicki oraz ponad 160 artykułów naukowych. Ostatnia książka to Dziewiętnastowieczne pryncypia i marginalia literackie. Studia (Łódź 2020).

Kamil Piskała

historyk, zajmuje się przede wszystkim ideami politycznymi pierwszej połowy XX wieku, historią socjalizmu oraz polityką i społeczeństwem II Rzeczypospolitej. Doktor, adiunkt w Katedrze Historii Polski Najnowszej Uniwersytetu Łódzkiego. Redaktor naukowy m.in. Pamiętników Ignacego Daszyńskiego (Warszawa 2017) oraz pism spółdzielczych Stanisława Wojciechowskiego (Warszawa 2020). Współautor (z A. Zysiak, K. Śmiechowskim, W. Marcem, K. Kaźmierską i J. Burski) książki Z bawełny i dymu. Łódź – miasto przemysłowe i dyskursy asynchronicznej nowoczesności 1897–1994, Łódź 2021 (wersja anglojęzyczna: From cotton and smoke. Łódź – industrial city and discourses of asynchronous modernity 1897–1994, Łódź–Kraków 2018). Obecnie przygotowuje do publikacji rozprawę poświęconą ideowemu przesileniu w polskim ruchu socjalistycznym w latach 30. XX wieku.

Tomasz Wójcik - Uniwersytet Warszawski

literaturoznawca, zajmuje się głównie poezją XX wieku oraz literaturą francuską i niemieckojęzyczną (w perspektywie porównawczej). Prof. dr hab., pracuje w Zakładzie Literatury XX i XXI wieku w Instytucie Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Autor książki Strona Europy. Studia o XX-wiecznej literaturze polskiej i europejskiej (Warszawa 2015).

Tomasz Majewski - Uniwersytet Jagielloński

kulturoznawca i filmoznawca. Dr hab. prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracuje w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Uniwersytetu Jagiellońskiego, wykłada historię filmu animowanego w Szkole Filmowej w Łodzi oraz historię kultury na Uniwersytecie Łódzkim. Autor książki Dialektyczne feerie. Szkoła frankfurcka i kultura popularna (2011). Redaktor tomów Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna (2009), Pamięć Shoah (2009) i Memory of the Shoah. Cultural Representations and Commemorative Pratices (2010), Migracje modernizmu. Nowoczesność i uchodźcy (2014). Publikował w „Kwartalniku Filmowym”, „Kulturze Współczesnej”, „Dialogu”, „Tekstach Drugich”. Stale współpracuje z Muzeum Sztuki w Łodzi, Centralnym Gabinetem Edukacji Filmowej, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Od 2013 roku pełni funkcję wiceprzewodniczącego Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego.

Elżbieta Umińska-Tytoń - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego, Zakład Historii Języka Polskiego

historyk języka, onomasta, badaczka językowej przeszłości Łodzi, dawnych obyczajów językowych oraz języka religijnego. Prof. dr hab. Autorka książek, rozpraw naukowych, artykułów dotyczących dawnej polszczyzny, zwłaszcza XVIII i XIX wieku oraz nazw własnych. Wydała m.in.: Słownik dwudziestowiecznej Łodzi. Konteksty historyczne, społeczne, kulturowe (z D. Bieńkowską i M. Cybulskim, Łódź 2007), Nazewnictwo miejskie Łodzi (z D. Bieńkowską, Łódź 2013), Miasto w polskich badaniach lingwistycznych (z D. Bieńkowską, Łódź 2019).

Aneta Pawłowska - Uniwersytet Łódzki, Instytut Historii Sztuki

historyk sztuki oraz afrykanistka, prowadzi badania nad udostępnianiem sztuki osobom z niepełnosprawnościami. Dr hab., prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Pracuje w Katedrze Historii Malarstwa i Rzeźby w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio wydała książki: Studia o sztuce polskiej XIX i XX wieku (Łódź 2017), Andrzej Jocz (1941–2019) – ocalić od zapomnienia (Łódź 2021).

Leszek Karczewski - Uniwersytet Łódzki, Instytut Kultury Współczesnej, Katedra Teorii Literatury

literaturoznawca i muzeolog, zainteresowany teorią tekstu dramatycznego, creative writing i edukacją kulturową. Doktor nauk humanistycznych w Katedrze Teorii Literatury Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnio opublikował m.in.: Nie ma standardowej interpretacji. Misreading a muzealna publiczność („Muzealnictwo” 2020, nr 61), Świat sztuki w czasach pandemii. Antologia strategii (w: Kultura i twórczość w czasach zarazy. Doświadczenie pandemii a aktywność artystyczna z punktu widzenia twórcy i obiorcy, red. M. Sasin, Łódź 2021), Więzy i więzi tożsamości. Edukacji muzealna i konserwatyzm poznawczy („Muzealnictwo” 2023, nr 64).

Agnieszka Karpowicz - Uniwersytet Warszawski

literaturoznawczyni i kulturoznawczyni, zajmuje się m.in. polską literaturą (neo)awangardową, logowizualnością i geokrytyką. Dr hab., prof. Uniwersytetu Warszawskiego. Pracuje w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książek: Kolaż. Awangardowy gest kreacji. Themerson – Buczkowski – Białoszewski (2007), Proza życia (2012), Białoszewski temporalny (czerwiec 1975 – czerwiec 1976) (2023). Współredaktorka i współautorka m.in. tomu Polityki / Awangardy (red. A. Karpowicz, J. Kornhauser, M. Rakoczy, A. Wójtowicz, Kraków 2021).

Irmina Gadowska - Uniwersytet Łódzki, Instytut Historii Sztuki

historyczka sztuki, pracuje jako adiunkt w Katedrze Historii Sztuki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka książki: Żydowscy malarze w Łodzi w latach 1880–1919 (2010) oraz kilku artykułów poświęconych twórczości artystów żydowskich w Polsce. Nadzoruje inwentaryzację cmentarzy żydowskich w Łodzi, Brzezinach, Bełchatowie. Członek Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich, Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata.

Piotr Olkusz - Uniwersytet Łódzki

kulturoznawca i teatrolog, zajmuje się francuskim teatrem oświeceniowym, teatrem europejskim przełomu XIX i XX wieku, współczesnym dramatem. Doktor. Pracuje w Katedrze Badań Kulturowych Uniwersytetu Łódzkiego, członek redakcji miesięcznika teatralnego „Dialog”. Ostatnio opublikował artykuły: Paradoks o konwencji: „Refleksje krytyczne” Jean-Baptiste’a Dubosa („Pamiętnik Teatralny” 2020, t. 69, nr 1), Poniatowski’s National Theatre: The idea and institution of Enlightenment (w: A history of polish theatre, eds K. Fazan, M. Kobialka, B. Lease, Cambridge 2022), Les théâtres de société et les réformes de la Pologne au XVIIIe siècle („Études de Lettres” 2022, vol. 317).

Karolina Prykowska-Michalak - Uniwersytet Łódzki

teatrolożka; główne obszary badawcze: teatr i migracje, teatr niemiecki, polityka kulturalna. Kierowniczka Katedry Dramatu i Teatru na Uniwersytecie Łódzkim. Ostatnio opublikowane artykuły: Teatr społeczny, międzykulturowy, postmigrancki (z E. Szymańską, „Pamiętnik Teatralny” 2020, t. 69, nr 4), Theatre in dialogue. Imaginary on Polish theatre in German specialised media („Colloquia Germanica Stetinensia” 2022, t. 31), Galileo Galilei – zwischen Natur und Kultur (w: Bertolt Brecht in Systemkonflikten. Produktion – Rezeption – Wirkung, red. Z. Feliszewski, Andersheit – Fremdheit – Ungleichheit, vol. 12, Göttingen 2023).

Monika Wąsik-Linder - Uniwersytet Łódzki

kulturoznawczyni i teatrolożka, zajmuje się historią dramatu i teatru niemieckojęzycznego, zwłaszcza gatunkami teatru popularnego oraz historią teatru migranckiego. Doktor, adiunkt w Katedrze Badań Kulturowych w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. Ostatnie publikacje: Propaganda des Vergessens: Auslöschung deutscher Theaterkünstler*innen im Schweizer Exil 1933–1945 (w: Lethe-Effekte. Forensik des Vergessens in Literatur, Comic, Theater und Film, Hg. G. Heidemann, Paderborn 2021), Die Internationale Ausstellung neuer Theatertechnik in Wien 1924 im Spiegel der polnischen Theaterkritik („Germanoslavica. Zeitschrift für germano-slawische Studien” 2022, nr 1).

Karolina Kołodziej - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski IFPiL

literaturoznawczyni, zajmuje się głównie literaturą poświęconą Łodzi i literaturą popularną dwudziestolecia międzywojennego. Doktor, adiunkt w Zakładzie Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski w Instytucie Filologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego. Współredaktorka Słownika kultury literackiej Łodzi do 1939 roku (Łódź 2022) oraz antologii Budzi się Łódź. Obrazy miasta – między literaturą a publicystyką (Łódź 2022).

Łukasz Biskupski - Uniwersytet Łódzki

filmoznawca, kulturoznawca, zajmuje się historią kina i kultury popularnej. Doktor, pracuje jako adiunkt w Katedrze Badań Kulturowych Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. Autor książek: Miasto atrakcji. Narodziny kultury masowej na przełomie XIX i XX wieku. Kino w systemie rozrywkowym Łodzi (2013), Prosto z ulicy. Sztuki wizualne w dobie mediów społecznościowych i kultury uczestnictwa – street art (2017), Kinofilia zaangażowana. Stowarzyszenie Miłośników Filmu Artystycznego Start i upowszechnianie kultury filmowej w latach 30. XX wieku (2018).

Przemysław Owczarek - Uniwersytet Łódzki

pisarz, nauczyciel twórczego pisania, antropolog kultury, muzealnik, historyk idei zajmujący się mitologią nowoczesnej Łodzi i ekokrytyką. Doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. Pracuje w Katedrze Teorii Literatury w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego oraz w Muzeum Książki Artystycznej. Autor m.in. artykułów: Łódź: genius loci i dziedzina Hermesa w przejściu nowoczesności między eklektyczną architekturą a dyskursem literackim (w: Nauka o komunikowaniu. Dyskurs artystyczny, red. G. Habrajska, Łódź 2017), Światło i ogień w kulcie Jana Pawła II na Podhalu (w: Światło w dziejach człowieka, sztuce, religii, nauce i technice, red. J. Mizołek, t. 2, Krosno 2018), Lunch na ulicy albo skrzętna swoboda – o krok od O’Hary, ale w innym mieście (w: Poeci Szkoły Nowojorskiej, red. K. Bartczak, Warszawa 2018).

Bibliografia

Abecadło Muzeum Sztuki, red. J. Lubiak, Łódź 2010.
Zobacz w Google Scholar

Anders H., Z dziejów życia artystycznego w Łodzi, Łódź 1974; maszynopis z nadtytułem: Materiały na sesję naukową „Wczoraj, dziś i jutro Łodzi”, poświęconą 550-leciu m. Łodzi 27–28 maja 1974 r.
Zobacz w Google Scholar

Andrusiewicz A., Stronnictwo Pracy 1937–1950. Ze studiów nad dziejami najnowszymi chadecji w Polsce, Warszawa 1988.
Zobacz w Google Scholar

Badziak K., Łapa M., Bilans rozwoju Łodzi międzywojennej na polu przemian ekonomicznych, zmian ludnościowych i kształtowania się infrastruktury miejskiej, [w:] Łódź w 1939 roku, red. T. Toborek, P. Waingertner, Łódź 2011.
Zobacz w Google Scholar

Badziak K., Strzałkowski J., Silbersteinowie, Lichtenfeldowie, Birnbaumowie, Poznańscy, Eigerowie, Łódź 1994.
Zobacz w Google Scholar

Badziak K., Baranowski J., Polit K., Powstanie i główne kierunki aktywności administracji województwa łódzkiego w okresie międzywojennym, [w:] Województwo łódzkie 1919–2009. Studia i materiały, red. K. Badziak, M. Łapa, Łódź 2009, s. 85–102.
Zobacz w Google Scholar

Badziak K., Chylak K., Łapa M., Łódź wielowyznaniowa. Dzieje wspólnot religijnych do 1914 roku, Łódź 2014.
Zobacz w Google Scholar

Bałuty. Legenda i rzeczywistość, red. M.J. Szymański, D. Staniszewska, T. Kochelski, Łódź 2017.
Zobacz w Google Scholar

Bandurka M., Rozwój terytorialny ziem województwa łódzkiego w okresie 75-lecia, „Rocznik Łódzki” 1994, t. 41, s. 13–45.
Zobacz w Google Scholar

Bandurka M., Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku, Łódź 1995.
Zobacz w Google Scholar

Baranowicz Z., Grupa „a.r.” w świetle korespondencji, „Rocznik Historii Sztuki” 1973, t. IX, s. 285–297.
Zobacz w Google Scholar

Baranowicz Z., Polska awangarda artystyczna 1918–1939, Warszawa 1975.
Zobacz w Google Scholar

Baranowski K., Oddział Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi 1928–1939, Warszawa–Łódź 1977.
Zobacz w Google Scholar

Barszczewska-Krupa A., Pokolenie Rajmunda Rembielińskiego na przełomie epok, [w:] Rajmund Rembieliński. Jego czasy i współcześni, red. A. Barszczewska-Krupa, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Barszczewska-Krupa A., Rodowód oraz drogi rozwoju kultury i oświaty w Łodzi, [w:] Łódź. Dzieje miasta. Tom 1. Do 1918 roku, red. B. Baranowski, J. Fijałek, Łódź 1980.
Zobacz w Google Scholar

Bartelik M., Modele wolności: artystki łódzkiej grupy Jung Idysz 1919–1921, „Midrasz” 2006, nr 5, s. 31–40.
Zobacz w Google Scholar

Bartelik M., Modele wolności: kobiety w składzie łódzkiej grupy Jung Idysz w latach 1919–1921, [w:] Polak, Żyd, Artysta. Tożsamość a awangarda, red. J. Suchan, Łódź 2010.
Zobacz w Google Scholar

Bartnicka-Górska H., Szczepińska-Tramer J., W poszukiwaniu światła, kształtu i barw. Artyści polscy wystawiający na salonach paryskich w latach 1884–1960, Warszawa 2005.
Zobacz w Google Scholar

Bazaniak R., Przyłączenie Bałut do Łodzi – wybrane problemy, [w:] Bałuty. Legenda i rzeczywistość, red. M. Szymański, D. Staniszewska, T. Kochelski, Łódź 2017, s. 63–64.
Zobacz w Google Scholar

Bezbronne miasto. Łódź 1914–1918, oprac. J. Kusiński, Łódź 2014.
Zobacz w Google Scholar

Bianchini S., Eastern Europe and the challenges of modernity, 1800–2000, London–New York 2015.
Zobacz w Google Scholar

Bielik-Robson A., Życie i cała reszta: Marshalla Bermana marksizm romantyczny, [wstęp w:] M. Berman, „Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu”. Rzecz o doświadczeniu nowoczesności, przeł. M. Szuster, Kraków 2006.
Zobacz w Google Scholar

Bieńkowska D., O cechach języka i stylu listów Władysława Reymonta, [w:] Inny Reymont, red. W. Książek-Bryłowa, Lublin 2002.
Zobacz w Google Scholar

Bieńkowska D., Umińska-Tytoń E., Językowa kreacja miasta i jego mieszkańców w łódzkich tekstach folklorystycznych, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny” 2015, t. 14, s. 43–56.
Zobacz w Google Scholar

Bieńkowska D., Umińska-Tytoń E., Nazewnictwo miejskie Łodzi, Łódź 2013.
Zobacz w Google Scholar

Bieńkowska D., Umińska-Tytoń E., O języku polskiej powieści brukowej, „Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny” 2020, t. 19, s. 19–37.
Zobacz w Google Scholar

Bieńkowska D., Cybulski M., Umińska-Tytoń E., Słownik dwudziestowiecznej Łodzi. Konteksty historyczne, społeczne, kulturowe, Łódź 2007.
Zobacz w Google Scholar

Bijsterveld K., The diabolical symphony of the mechanical age: Technology and symbolism of sound in European and North American noise abatement campaigns 1900–40, [w:] The auditory culture reader, eds M. Bull, L. Back, New York 2003.
Zobacz w Google Scholar

Biskupski Ł., Kinematograf wernakularny. Kino w kulturze popularnej Łodzi przełomu XIX i XX wieku, [w:] Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna, red. T. Majewski, Warszawa 2009, s. 290–327.
Zobacz w Google Scholar

Biskupski Ł., Miasto atrakcji. Narodziny kultury masowej na przełomie XIX i XX wieku. Kino w systemie rozrywkowym Łodzi, Warszawa 2013.
Zobacz w Google Scholar

Blobaum R., Rewolucja. Russian Poland 1904–1907, Ithaca–London 1995.
Zobacz w Google Scholar

Boruszkowska I., Kmiecik M., Style zachowań awangardowych. Przypadek Polski, Kraków 2022.
Zobacz w Google Scholar

Brodzka J., Architekci miasta Łodzi. Wiesław Lisowski, Łódź 2008.
Zobacz w Google Scholar

Brukalska B., Zasady społeczne projektowania osiedli mieszkaniowych, Warszawa 1948.
Zobacz w Google Scholar

Brzozowska B., Manufaktura – nowa przestrzeń konsumpcji, [w:] Sztuka – kapitał kulturowy polskich miast, red. E. Rewers, A. Skórzyńska, Poznań 2010, s. 121–132.
Zobacz w Google Scholar

Budziarek M., Diaspora niemiecka w łódzkim katolicyzmie XIX wieku, [w:] Wizerunek Łodzi w literaturze, kulturze i historii Niemiec i Austrii, red. K.A. Kuczyński, Łódź 2005, s. 25–45.
Zobacz w Google Scholar

Bunt, masa, maszyna. Protesty łódzkich tkaczy w kwietniu 1861 roku, red. N. Królikowska, C. Pawlak, Łódź 2011.
Zobacz w Google Scholar

Brzezina M., Polszczyzna Żydów, Warszawa–Kraków 1986.
Zobacz w Google Scholar

Chańko J., Łódź XIX i XX wieku – miasto prowincjonalne?, „Rocznik Łódzki” 1998, t. 45.
Zobacz w Google Scholar

Chomątowska B., Lachert i Szanajca. Architekci awangardy, Wołowiec 2014.
Zobacz w Google Scholar

Chróścielewski T., Łódź poetycka między wojnami, „Osnowa” 1967.
Zobacz w Google Scholar

Cieślak T., Łódź. Szkice o literaturze, przestrzeni i historii, Łódź 2023.
Zobacz w Google Scholar

Cieślak T., Miasto-moloch. Trwałe składowe kreacji przestrzeni Łodzi w literaturze do 1939 roku, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2021, nr 18, s. 7–32.
Zobacz w Google Scholar

Cieślak T., Rewolucja 1905–1907. (Nie)obecny w literaturze Łodzi mit założycielski, [w:] Regionalizm literacki – historia i pamięć, red. Z. Chojnowski, E. Rybicka, Kraków 2017, s. 260–273.
Zobacz w Google Scholar

Cieślińska-Lobkowicz N., Kunstmuseum zu Litzmannstadt i wystawa „sztuki zwyrodniałej” w okupowanej Łodzi, [w:] Muzeum Sztuki w Łodzi. Monografia, t. 1, red. A. Jach, K. Słoboda, J. Sokołowska, M. Ziółkowska, Łódź 2015, s. 202–231.
Zobacz w Google Scholar

Clair J. St., Literature and sound, [w:] The Routledge companion to sound studies, ed. M. Bull, London–New York 2020.
Zobacz w Google Scholar

Classen C., Podstawy antropologii zmysłów, przeł. K. Pfeifer, M. Topolski, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2021, nr 4, s. 67–74.
Zobacz w Google Scholar

Conway M., Gerwarth R., Revolution and counter-revolution, [w:] Political violence in twentieth-century Europe, eds D. Bloxham, R. Gerwarth, Cambridge 2011, s. 140–175.
Zobacz w Google Scholar

Coopersmith J., Electrification of Russia, New York 1992.
Zobacz w Google Scholar

Corbin A., Historia ciszy i milczenia. Od renesansu do naszych dni, przeł. K. Kot-Simon, Warszawa 2019.
Zobacz w Google Scholar

Crago L., The ‘Polishness’ of production: Factory politics and the reinvention of working-class national and political identities in Russian Poland’s textile industry, 1880–1910, „Slavic Review” 2000, vol. 59, no. 1, s. 16–41.
Zobacz w Google Scholar

Czapliński P., Księga założycielska polskiego kapitalizmu. O „Ziemi obiecanej” Reymonta, „Teksty Drugie” 2019, nr 5, s. 309–325.
Zobacz w Google Scholar

Dąbrowski S., Występy Modrzejewskiej w Łodzi i odgłosy w prasie, „Prace Polonistyczne” 1962, nr 18.
Zobacz w Google Scholar

Dinter S., Dzieje wielkiej kariery. Łódź 1332–1860, Łódź 1965.
Zobacz w Google Scholar

Djakin W. S., Giermańskie kapitały w Rosiji, Leningrad 1972.
Zobacz w Google Scholar

Dominikowski J., Łódzkie witraże przełomu stuleci. Zagadnienia atrybucji i ikonografii,[w:] Dziedzictwo polskiej sztuki witrażowej, red. K. Pawłowska, J. Budyn-Kamykowska, Kraków 2000.
Zobacz w Google Scholar

Dunin J., Moja Łódź pełna książek. O kulturze książki ze źródeł i wspomnień, Łódź 2002.
Zobacz w Google Scholar

Dzieciuchowicz J., Ludność Łodzi – rozwój i przemiany strukturalne, Łódź 2014.
Zobacz w Google Scholar

Dzieciuchowicz J., Ludność Łodzi od 1918 roku do lat 90. XX wieku, [w:] Łódź. Monografia miasta, red. S. Liszewski, Łódź 2009, s. 113–124.
Zobacz w Google Scholar

Dziedzictwo rewolucji 1905–1907, red. A. Żarnowska, A. Kołodziejczyk, A. Stawarz, P. Tusiński, Warszawa–Radom 2007.
Zobacz w Google Scholar

Dzieje Żydów w Łodzi 1820–1944. Wybrane problemy, red. W. Puś, S. Liszewski, Łódź 1991.
Zobacz w Google Scholar

Ertman M., Łódzkie witraże, Łódź 1990.
Zobacz w Google Scholar

Fijałek J., Instytucje pomocy materialno-zdrowotnej w Łodzi i okręgu łódzkim (wiek XIX do roku 1870), Łódź 1962.
Zobacz w Google Scholar

Fijałek J., Indulski J., Opieka zdrowotna w Łodzi do roku 1945. Studium organizacyjno-historyczne, Łódź 1990.
Zobacz w Google Scholar

Fiszbak J., Mity ziemi obiecanej w regionalnej literaturze Łodzi. Między grą wyobraźni, fikcją literacką a historią, Łódź 2013.
Zobacz w Google Scholar

Fornalska D., Osiedle Montwiłła-Mireckiego. Opowieść mieszkańców. Przed wojną / wysiedlenia / powroty, Łódź 2018.
Zobacz w Google Scholar

Frydryczak B., Świat jako kolekcja. Próba analizy estetycznej natury nowoczesności, Poznań 2002.
Zobacz w Google Scholar

Fukumoto K., Reconstruction of a narrative on factory workers in Łódź, 1864–1914. Drinking alcohol, struggle for survive, and praying, [w:] K. Śmiechowski, M. Sikorska-Kowalska, K. Fukumoto, Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Łódź 2016, s. 87–110.
Zobacz w Google Scholar

Gadowska I., Żydowscy malarze w Łodzi w latach 1880–1919, Warszawa 2010.
Zobacz w Google Scholar

Gawiński R., Dewastacja przemysłu włókienniczego okręgu łódzkiego w czasie pierwszej wojny światowej i sprawa odszkodowania, „Przegląd Historyczny” 1964, nr 1, s. 62–72.
Zobacz w Google Scholar

Ginsbert A., Łódź. Studium monograficzne, Łódź 1962.
Zobacz w Google Scholar

Ginsbert-Gebert A., Polityka komunalna, Warszawa 1984.
Zobacz w Google Scholar

Gładysz R., Wodociągi łódzkie, „Kronika Miasta Łodzi” 1993, nr 2, s. 33–35.
Zobacz w Google Scholar

Głowacka M., Lechowicz M., Więzienie przy Długiej (Gdańskiej) 1885–1953, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Górecki A., Mariawici i mariawityzm – narodziny i pierwsze lata istnienia, Warszawa 2011.
Zobacz w Google Scholar

Grata P., Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013.
Zobacz w Google Scholar

Graves-Brown P., Reanimation or danse macabre? Discussing the future of industrial spaces, [w:] Reanimating industrial spaces. Conducting memory work in post-industrial societies, ed. H. Ornage, Walnut Creek (CA) 2015.
Zobacz w Google Scholar

Gronczewska A., Andrzej Wajda i Łódź, czyli historia niezwykle trudnej miłości..., „Dziennik Łódzki” 2016, nr z 19.10., https://dzienniklodzki.pl/andrzej-wajda-i-lodz-czyli-historia-niezwykle-trudnej-milosci/ar/10760048 [dostęp: 1.06.2023].
Zobacz w Google Scholar

Grzejszczak Ł., Czy w złym mieście można promować sztukę. Łódzkie salony artystycznowystawiennicze XIX/XX wieku, [w:] Sztuka w Łodzi (6). Złe miasto – dobre miasto, red. M. Wróblewska Markiewicz i in., Łódź 2014, s. 35–50.
Zobacz w Google Scholar

Grzejszczak Ł., Konstanty Mackiewicz. Od futuryzmu do gotyckich katedr, [w:] Sztuka w Łodzi (3). Sztuka obok awangardy, red. Ł. Grzejszczak i in., Łódź 2005, s. 109–122.
Zobacz w Google Scholar

Grzejszczak Ł., Od tradycji do awangardy: z dziejów Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi, „Kronika Miasta Łodzi” 2011, nr 1, s. 171–177.
Zobacz w Google Scholar

Grzejszczak Ł., Pozaawangardowe środowisko plastyków łódzkich w latach 1890–1939, praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. K. Stefańskiego, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Habrajska G., Derywaty polskie od podstaw niemieckich w słownictwie włókienniczym, „Rozprawy Komisji Języka Polskiego ŁTN” 1988, t. XXXIV, s. 69–74.
Zobacz w Google Scholar

Hansen M., Masowe wytwarzanie doświadczenia zmysłowego: klasyczne kino hollywoodzkie jako modernizm wernakularny, przeł. Ł. Biskupski i in. [w:] Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna, red. T. Majewski, Warszawa 2009.
Zobacz w Google Scholar

Hejmej A., Słyszeć poprzez język. Pogłosy awangardy, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2019, nr 2, s. 11–29.
Zobacz w Google Scholar

Hemer A., Twarz lodzermenscha, czyli wizerunek człowieka łódzkiego w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Czytanie Literatury” 2014, nr 3, s. 309–328.
Zobacz w Google Scholar

Hofmann A.R., The Biedermanns in the 1905 Revolution: A Case study in entrepreneurs’ responses to social turmoil in Łódź, „The Slavonic and East European Review” 2004, vol. 82, no. 1, s. 27–49.
Zobacz w Google Scholar

Holliday S., Sonic modernity. Representing sound in literature, culture and arts, Edinburgh 2013.
Zobacz w Google Scholar

Ilnicki D., Miasta polskie jako potencjalne metropolie o znaczeniu kontynentalnym (próba identyfikacji), [w:] Funkcje metropolitalne i ich rola w organizacji przestrzeni, red. I. Jażdżewski, Łódź 2003.
Zobacz w Google Scholar

Ilustrowana encyklopedia historii Łodzi. Od pradziejów do końca XX wieku, red. i oprac. A. Grzegorczyk, Łódź 2015; wersja wcześniejsza, ukazująca się od 2009 roku jako suplement historyczny do miesięcznika Urzędu Miasta Łodzi „Piotrkowska 104” dostępna online: https://uml.lodz.pl/dla-mieszkancow/o-miescie/wydawnictwa-o-lodzi/ilustrowana-encyklopedia-historii-lodzi/ [dostęp 27.07.2023].
Zobacz w Google Scholar

Iwańska M., Inteligencja i rewolucja w Łodzi w latach 1905–1907, „Studia z Historii Społeczno-
Zobacz w Google Scholar

Gospodarczej XIX i XX wieku” 2015, t. XV, s. 65–98.
Zobacz w Google Scholar

Iwańska M., W poszukiwaniu inteligenckiej tożsamości w XIX wieku. Przykład łódzki, [w:] Historia – mentalność – tożsamość. Studia z historii, historii historiografii i metodologii historii, red. K. Polasik-Wrzosek, W. Wrzosek, L. Zaszkilniak, Poznań 2010, s. 261–273.
Zobacz w Google Scholar

Jabłońska A., Ślady buntu łódzkich tkaczy obecne w dzisiejszej Łodzi – miasto, ludzie, wydarzenia, [w:] Bunt, masa, maszyna. Protesty łódzkich tkaczy w kwietniu 1861 roku, red. N. Królikowska, C. Pawlak, Łódź 2011, s. 32–42.
Zobacz w Google Scholar

Jagla J., Stefański K., Łódź – miasto idealne? Historia pewnej utopii, „TECHNE/TEXNH. Pismo Łódzkich Historyków Sztuki” 2014, nr 4, s. 51–60.
Zobacz w Google Scholar

Jałmużna T., Łódzkie czasopisma szkolne w latach międzywojennych, Łódź 1998.
Zobacz w Google Scholar

Jałowiecki B., Szczepański M.S., Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, Warszawa 2006.
Zobacz w Google Scholar

Janczak J., Ludność, [w:] Łódź. Dzieje miasta. Tom 1. Do 1918 roku, red. B. Baranowski, J. Fijałek, Warszawa–Łódź 1980, s. 192–220.
Zobacz w Google Scholar

Janczak J., Ludność Łodzi przemysłowej 1820–1914, Łódź 1982.
Zobacz w Google Scholar

Jarno W., Waingertner P., Gmachy terytorialnych władz wojskowych szczebla okręgowego Wojska Polskiego w Łodzi, „Przegląd Nauk Historycznych” 2015, nr 14/1, s. 33–57.
Zobacz w Google Scholar

Jarzyński E.A., Tajemnice starych kamienic, Łódź 1972.
Zobacz w Google Scholar

Jaskulski M., Piwo, flaki garnuszkowe, petersburskie bliny i kawior astrachański, czyli z dziejów gastronomii łódzkiej do 1918 roku, Łódź 2012.
Zobacz w Google Scholar

Jaworowski H., Walczak W., Planowanie przestrzenne w procesie rozwoju Łodzi w latach 1918–1939, „Miscellanea Łódzkie” 1984, z. 1, s. 109–135.
Zobacz w Google Scholar

Jewtuchowicz A., Suliborski A., Struktura gospodarcza Łodzi w latach 1918–1939, [w:] Łódź. Monografia miasta, red. S. Liszewski, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Kacprzak D., Kolekcje ziemi obiecanej. Zbiory artystyczne łódzkiej burżuazji wielkoprzemysłowej w latach 1880–1939, Warszawa 2015.
Zobacz w Google Scholar

Kacprzak D., Pamięć fabrykanckiej Atlantydy, „Herito” 2012, nr 8, s. 204–219.
Zobacz w Google Scholar

Kacprzak D. Silbersteinowie i ich kolekcja dzieł sztuki. Z badań nad kolekcjonerstwem żydowskiej burżuazji wielkoprzemysłowej w Łodzi końca XIX i pierwszych dziesięcioleci XX w., [w:] Adlojada. Szczecińskie pasaże, red. J. Brejdak, D. Kacprzak, B.M. Wolska, Szczecin 2012, s. 125–146.
Zobacz w Google Scholar

Kamińska M., Polszczyzna mówiona mieszkańców Łodzi i okolic w ujęciu socjolingwistycznym, Łódź 2005.
Zobacz w Google Scholar

Karpińska G.E., Kopczyńska-Jaworska B., Woźniak A., Pracować żeby żyć, żyć żeby pracować, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, 1992, t. 31.
Zobacz w Google Scholar

Karwacka H., Wokół „Ziemi obiecanej”, „Przegląd Humanistyczny” 2000, nr 4, s. 33–58.
Zobacz w Google Scholar

Karwacki W.L., Łódzka organizacja PPS-Lewicy 1906–1918, Łódź 1964.
Zobacz w Google Scholar

Karwacki W. L., Łódź w latach rewolucji 1905–1907, Łódź 1975.
Zobacz w Google Scholar

Karwacki W.L., Związki zawodowe i stowarzyszenia pracodawców w Łodzi (do 1914 r.), Łódź 1972.
Zobacz w Google Scholar

Kaźmierska K., Śmiechowski K., Zysiak A., Wprowadzenie, [w:] A. Zysiak, K. Śmiechowski, K. Piskała, W. Marzec, K. Kaźmierska, J. Burski, Z bawełny i dymu. Łódź – miasto przemysłowe i dyskursy asynchronicznej nowoczesności, Łódź 2021, s. 7–29.
Zobacz w Google Scholar

Każdą iskrą rozpaleni… Żydowscy artyści w kręgu nowej sztuki. Idee – postawy – relacje, red. I. Gadowska, K. Radziszewska, A. Świętosławska, Łódź 2022.
Zobacz w Google Scholar

Kempa A., Niemcy w Łodzi, Łódź 1992.
Zobacz w Google Scholar

Kędzierski D., Ulice Łodzi, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Kita J., Uwarunkowania gospodarcze i społeczne rozwoju Łodzi w XIX–XX wieku (do 1945 r.), [w:] Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi. Zbiór studiów z okazji 200 lat Łodzi przemysłowej, t. 1: Historia i tożsamość miasta przemysłowego, red. K. Śmiechowski, Łódź 2022, s. 41–82.
Zobacz w Google Scholar

Kizwalter T., „Nowatorstwo i rutyny”. Społeczeństwo Królestwa Polskiego wobec procesów modernizacji (1840–1863), Warszawa 1991.
Zobacz w Google Scholar

Kizwalter T., Polska nowoczesność: genealogia, Warszawa 2020.
Zobacz w Google Scholar

Kmiecik M., Władysław Strzemiński – powieściopisarz?, [w:] (Dy)fuzje. Związki literatury i sztuki w Polsce po 1945 roku, red. M. Lachman, P. Polit, Łódź 2019.
Zobacz w Google Scholar

Koc B., O „Ziemi obiecanej” Reymonta, Wrocław–Warszawa 1990.
Zobacz w Google Scholar

Koc B., Reymont. Opowieść biograficzna, Warszawa 2000.
Zobacz w Google Scholar

Koliński M., Łódź między wojnami. Opowieść o życiu miasta 1918–1939, Łódź 2007 i wyd. nast.
Zobacz w Google Scholar

Kołodziej K., Obraz Łodzi w piśmiennictwie pozytywistyczno-młodopolskim, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Konarska-Pabiniak B., Rajmund Rembieliński – wybitna postać epoki księstwa warszawskiego i królestwa polskiego: zasłużony dla ziemi płockiej i gostynińskiej, „Notatki Płockie” 2013, nr 58/1 (234), s. 3–15.
Zobacz w Google Scholar

Konicki Z., Ulice Łodzi. Ulice w szachownicę, Łódź 1995.
Zobacz w Google Scholar

Kopczyńska-Jaworska B., Woźniak K., Luteranie łódzcy. Społeczność i jej organizacja, Łódź 2002.
Zobacz w Google Scholar

Kossert A., ‘Promised land’? Urban myth and the shaping of modernity in industrial cities: Manchester and Lodz, [w:] Imagining the city, eds C. Emden, C. Keen, D. Midgley, vol. 2: The politics of urban space, Bern 2006, s. 169–191.
Zobacz w Google Scholar

Koter M., Geneza układu przestrzennego Łodzi przemysłowej, Warszawa 1970.
Zobacz w Google Scholar

Koter M., Rozwój przestrzenny i zabudowa miasta, [w:] Łódź. Dzieje miasta. Tom 1. Do 1918 r., red. B. Baranowski, J. Fijałek, Warszawa–Łódź 1988, s. 148–173.
Zobacz w Google Scholar

Koter M., Tkanka miejska Łodzi w latach 1918–1989, [w:] Łódź. Monografia miasta, red. S. Liszewski, Łódź 2009, s. 218–264.
Zobacz w Google Scholar

Koter M., Kulesza M., Puś W., Pytlas S., Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Łódź 2005.
Zobacz w Google Scholar

Kowalczyński K.R., Łódź 1905. Kulisy rewolucji, Łódź 2018.
Zobacz w Google Scholar

Kowalczyński K.R., Łódź, której nie ma, Łódź 2015.
Zobacz w Google Scholar

Kowalczyński K.R., Łódź przełomu wieków XIX i XX, Łódź 2008.
Zobacz w Google Scholar

Kowalski K., Matera R., Sokołowicz M., Cotton matters. A recognition and comparison of the cottonopolises in Central-Eastern Europe during the industrial revolution, „Fibres & Textiles in Eastern Europe” 2018, no. 132, s. 16–23.
Zobacz w Google Scholar

Kowalska B., Kataryna Kobro. Szkic o prekursorstwie, [w:] Katarzyna Kobro. Nika Strzemińska, red. E. Rydlewska, Warszawa 2004, s. 3–12.
Zobacz w Google Scholar

Kowalski W., Łodzi dawnej lamus, Łódź 2008.
Zobacz w Google Scholar

Krajewska H., Protestanci w Łodzi 1815–1914. Między edukacją a ewangelizacją, Warszawa 2014.
Zobacz w Google Scholar

Krajewska H., Życie filmowe Łodzi w latach 1896–1939, Warszawa 1992.
Zobacz w Google Scholar

Krupa-Ławrynowicz A., Trudna architektura osiedla im. Józefa Montwiłła-Mireckiego w Łodzi. Część I: koncepcja i metodologia badań nad dysonansem dziedzictwa, „Journal of Urban Ethnology” 2022, vol. 20, s. 9–19.
Zobacz w Google Scholar

Krzemiński W., Zapomniany poemat o Łodzi (Józefa Jeremskiego „Włókniarze”), „Osnowa” 1980.
Zobacz w Google Scholar

Książyk Ł, „Ziemia obiecana” jako schopenhauerowska powieść o nudzie, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, A. Sell, M. Wedemann, Poznań 2017.
Zobacz w Google Scholar

Kulesza M., Ze studiów nad rolą protestantów w kształtowaniu krajobrazu kulturowego Łodzi, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej” 2012, nr 1, s. 167–192.
Zobacz w Google Scholar

Kulesza P., Michalska A., Koliński M., Łódzkie kina: od Bałtyku do Tatr, Łódź 2015.
Zobacz w Google Scholar

Kuligowska-Korzeniewska A., Scena obiecana. Teatr polski w Łodzi 1844–1918, Łódź 1995.
Zobacz w Google Scholar

Kurc-Maj P., Jakie muzeum? – uwagi na temat historii Muzeum Sztuki w Łodzi do 1950 roku, [w:] Muzeum Sztuki w Łodzi. Monografia, t. 1, red. A. Jach, K. Słoboda, J. Sokołowska, M. Ziółkowska, Łódź 2015, s. 124–175.
Zobacz w Google Scholar

Kurc-Maj P., Saciuk-Gąsowska A., Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r.” – parę słów o historii, [w:] Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r.”, red. P. Kurc-Maj, A. Saciuk-Gąsowska, Łódź, 2019.
Zobacz w Google Scholar

Kuźma I., Łodzianki a Rewolucja 1905 roku – migawki z naukowego archiwum etnograficznego, „Władza Sądzenia” 2013, nr 2, s. 34–43.
Zobacz w Google Scholar

Latocha S., Trudna architektura osiedla im. Józefa Montwiłła-Mireckiego w Łodzi. Część II: wyniki badań nad dysonansem dziedzictwa, „Journal of Urban Ethnology” 2022, vol. 20, s. 21–38.
Zobacz w Google Scholar

Lesiakowski K., Strajki robotnicze w Łodzi 1945–1976, Łódź 2008.
Zobacz w Google Scholar

Leszczyńska C., Województwo w II Rzeczpospolitej, [w:] Polskie województwo. Doświadczenia i perspektywy, red. A. Kukliński, P. Swianiewicz, Warszawa 1990.
Zobacz w Google Scholar

Leszczyński R., Łódzki homeryda – Józef Jatczyk (Jeremski), „Listy Bibliofilskie” 1974, t. 2, s. 61–70.
Zobacz w Google Scholar

Lichański S., Władysław Stanisław Reymont, Warszawa 1984.
Zobacz w Google Scholar

Lipiec W., Kultura i oświata w Łodzi w okresie międzywojennym, Łódź 1973.
Zobacz w Google Scholar

Liszewski S., Rola społeczności żydowskiej w organizacji przestrzeni miejskiej Łodzi, [w:] Dzieje Żydów w Łodzi 1820–1944. Wybrane problemy, red. W. Puś, S. Liszewski, Łódź 1991, s. 30–41.
Zobacz w Google Scholar

Lodzermensch – historia i mit, rozmowy oprac. L. Skawińska i Z. Skibiński, „Tygiel Kultury” 2005, nr 1–3, s. 37–48.
Zobacz w Google Scholar

Luba I., Utworzenie Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej „a.r” – kontekst polski, [w:] Muzeum Sztuki w Łodzi. Monografia, t. 1, red. A. Jach, K. Słoboda, J. Sokołowska, M. Ziółkowska, Łódź 2015, s. 17–35.
Zobacz w Google Scholar

Łódzcy bohaterowie 1918 roku, red. W. Jarno, P. Waingertner, Łódź 2018.
Zobacz w Google Scholar

Łódzkie sceny żydowskie, red. M. Leyko, Łódź 2000.
Zobacz w Google Scholar

„Łódź czerwona” – prawda czy mit?, red. T. Toborek, Łódź–Warszawa 2020.
Zobacz w Google Scholar

Łódź poprzez wieki. Historia miasta, tom 1: do 1820 roku, red. T. Grabarczyk, Łódź 2023.
Zobacz w Google Scholar

Łódź w 1939 roku, red. T. Toborek, P. Waingertner, Łódź 2011.
Zobacz w Google Scholar

Łódź w drodze do niepodległości, red. J.A. Daszyńska, Łódź 2013.
Zobacz w Google Scholar

Łódź w latach 1945–1960, red. E. Rosset, Łódź 1963.
Zobacz w Google Scholar

Łódź, która przeminęła w publicystyce i prozie (antologia), red. P. Boczkowski, Łódź 2008.
Zobacz w Google Scholar

Łódź. Dzieje miasta. Tom 1. Do 1918 roku, red. B. Baranowski, J. Fijałek, Warszawa–Łódź 1980.
Zobacz w Google Scholar

Łódź. Monografia miasta, red. S. Liszewski, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Łukoś L., Cztery osiedla społeczne zabudowy jednorodzinnej z czasów międzywojennych w Łodzi w oczekiwaniu na rewitalizację, [w:] Budownictwo społeczne I poł. XX wieku w Europie. Problemy ochrony i rewitalizacji, red. R. Cielątkowska, Gdańsk 2000, s. 107–115.
Zobacz w Google Scholar

Łukowska M., Mit Lodzermenscha a rzeczywistość dawnej i współczesnej Łodzi, [w:] Symbole kulturowe, komunikacja społeczna, społeczności regionalne. Studia, red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice 1995, s. 119–133.
Zobacz w Google Scholar

Madejska M., Aleja Włókniarek, Wołowiec 2018.
Zobacz w Google Scholar

Madejska M., Maria Przedborska. Poetka z inspekcji pracy, „Herito” 2019, nr 19, https://www.academia.edu/44793903/Maria_Przedborska_Poetka_z_inspekcji_pracy [dostęp: 1.07.2023].
Zobacz w Google Scholar

Malinowski J., Grupa „Jung Idysz” i żydowskie środowisko „nowej sztuki” w Polsce 1918–1923, Warszawa 1987.
Zobacz w Google Scholar

Malinowski J., Malarstwo i rzeźba Żydów Polskich w XIX i XX wieku, Warszawa 2000.
Zobacz w Google Scholar

Malinowski J., Tradycje Jung Idysz, [w:] יונג-יידיש / Jung-Idisz / Yung-Yidish / 1919, red. I. Gadowska, A. Klimczak, T. Śmiechowska, Łódź 2019, s. 9–12.
Zobacz w Google Scholar

Marshall H., Stock M., Ira Aldridge, przeł. I. Tarłowska, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., Rebelia i reakcja. Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne, Łódź–Kraków 2016.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., Rising subjects. The 1905 Revolution and the origins of modern Polish politics, Pittsburgh 2020.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., What bears witness of the failed revolution? The rise of political antisemitism during the 1905–1907 Revolution in the Kingdom of Poland, „East European Politics and Societes” 2016, vol. 30, issue 1.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., Zysiak A., Miasto, morderstwo, maszyna. Osobliwe przypadki we wczesnonowoczesnej Łodzi, [w:] Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna, red. T. Majewski, Warszawa 2009, s. 180–201.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., Zysiak A., Młyn biopolityki. Topografie władzy peryferyjnego kapitalizmu na łódzkim osiedlu robotniczym, „Praktyka Teoretyczna” 2011, nr 2, s. 65–86.
Zobacz w Google Scholar

Marzec W., Śmiechowski K., Zysiak A., Wkroczenie do przemysłowego świata (1897–1914), [w:] A. Zysiak, K. Śmiechowski, K. Piskała, W. Marzec, K. Kaźmierska, J. Burski, Z bawełny i dymu. Łódź – miasto przemysłowe i dyskursy asynchronicznej nowoczesności 1897–1994, Łódź 2021.
Zobacz w Google Scholar

Matera R., Kowalski K., Dzionek-Kozłowska J., Geography matters. Environmental factors that affected the ‘take-off’ of Łódź, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2017, t. 78, s. 223–248.
Zobacz w Google Scholar

Matuszak G., Zasługi Przecława Smolika. Łódzki promotor awangardy, „Kronika Miasta Łodzi” 2017, nr 2, s. 25–45.
Zobacz w Google Scholar

Matyja R., Miejski grunt. 250 lat polskiej gry z nowoczesnością, Kraków 2021.
Zobacz w Google Scholar

Mazower D., Farlag Achrid – nota bibliograficzna, [w:] Tańczymy zaczarowani taniec młodości. Łódzka awangarda żydowska – publikacje artystyczne wydawnictwa Achrid, 1921 / Enchanted we whirl in the dance of youth. The Jewish avant-garde in Łódź and the artist books of Farlag Achrid, 1921, red. D. Dekiert, I. Gadowska, K. Radziszewska, Łódź 2022, s. 43–49.
Zobacz w Google Scholar

Mazurek M., From welfare state to self-welfare: Everyday opposition among female textile workers in Łódź, 1971–81, [w:] Gender politics and mass dictatorship global perspectives, eds J.-H. Lim, K. Petrone, London 2010, s. 278–300.
Zobacz w Google Scholar

Michalska I., Życie łódzkich rodzin w czasach kryzysu ekonomicznego lat trzydziestych XX wieku w przekazie gazety „Ilustrowana Republika”, „Wychowanie w Rodzinie” 2016, t. 14, nr 2, s. 195–208.
Zobacz w Google Scholar

Michel A., Słownictwo włókiennicze w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta i „Bawełnie” Wincentego Kosiakiewicza, „Poradnik Językowy” 1997, nr 1, s. 29–37.
Zobacz w Google Scholar

Michlic J., Lodz in the post-communist era: In search of a new identity, [w:] Post-communist cities: New cultural reorientations and identities, eds J. Czaplicka, N. Gelasis, B. Ruble, Washington 2008, s. 281–304.
Zobacz w Google Scholar

Millati P., „Ziemia obiecana” Władysława Reymonta a polskie sny o potędze, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego” 2017, nr 9, s. 109–123.
Zobacz w Google Scholar

Minich M., Muzeum Sztuki w Łodzi, [w:] Rocznik Muzeum Sztuki w Łodzi. 1930–1962, red. M. Minich, M. Rubczyńska, J. Ładnowska, Łódź 1965.
Zobacz w Google Scholar

Monasterska T., Narodowy Związek Robotniczy 1905–1920, Warszawa 1973.
Zobacz w Google Scholar

Muzeum Sztuki w Łodzi. Monografia, t. 1, red. A. Jach, K. Słoboda, J. Sokołowska, M. Ziółkowska, Łódź 2015.
Zobacz w Google Scholar

Nartonowicz-Kot M., Nagroda Łodzi w latach 1926–1937, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1982, nr 9, s. 3–20.
Zobacz w Google Scholar

Nartonowicz-Kot M., Oblicze polityczne samorządu miejskiego Łodzi w latach 1919–1939, „Rocznik Łódzki” 1982, t. 31.
Zobacz w Google Scholar

Nartonowicz-Kot M., Samorząd łódzki wobec problemów kultury w latach 1919–1939, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1985, nr 21, s. 94–98.
Zobacz w Google Scholar

Nartonowicz-Kot M., Zapominani społecznicy, https://archive.ph/2nMT [dostęp: 26.05.2022].
Zobacz w Google Scholar

Nartonowicz-Kot M., Zarys dziejów Łodzi w latach 1918–1989, [w:] Łódź. Monografia miasta, red. S. Liszewski, Łódź 2009, s. 171–217.
Zobacz w Google Scholar

Niemcy w dziejach Łodzi do 1945 roku. Zagadnienia wybrane, red. K.A. Kuczyński, B. Ratecka, Łódź 2001.
Zobacz w Google Scholar

Niemcy w Łodzi do 1939 roku, red. M. Wilk, Łódź 1996.
Zobacz w Google Scholar

Niemierowska-Szczepańczyk B.J., Niezapomniana szkoła łódzka Z. Pętkowskiej (1901–1950), Łódź 1995.
Zobacz w Google Scholar

Okulicz-Kozaryn R., „Ziemia obiecana” jako epos nerwowy, [w:] „Wskrzesić choćby chwilę”. Władysława Reymonta zmagania z myślą i formą, red. M. Bourkane, R. Okulicz-Kozaryn, A. Sell, M. Wedemann, Poznań 2017.
Zobacz w Google Scholar

Olenderek J., Architekci realizujący w Łodzi hasła europejskiego ruchu reformy mieszkaniowej w okresie II Rzeczypospolitej, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1990, nr 3–4, s. 197–205.
Zobacz w Google Scholar

Olenderek J., Łódzki modernizm i inne nurty przedwojennego budownictwa, t. 1: Obiekty użyteczności publicznej, Łódź 2011.
Zobacz w Google Scholar

Olenderek J., Łódzki modernizm i inne nurty przedwojennego budownictwa, t. 2: Osiedla i obiekty mieszkalne, Łódź 2012.
Zobacz w Google Scholar

Olenderek J., Proces kształtowania przestrzeni w Łodzi II Rzeczypospolitej a awans administracyjny miasta. W poszukiwaniu przesłanek rozwoju Łodzi III Rzeczypospolitej, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej. Rozprawy naukowe” 2004, t. 325.
Zobacz w Google Scholar

Pakuła R., Działalność architektoniczna Czesława Przybylskiego w Łodzi. Niezrealizowane projekty Teatru Miejskiego i Gmachu Reprezentacyjnego, [w:] Sztuka nowożytna i nowoczesna, red. P. Gryglewski, E. Kubiak, K. Stefański, Łódź 2011, seria Sztuka Polski Środkowej. Studia V, s. 149–156.
Zobacz w Google Scholar

Pawlak C., Łódź jak Drezno, Drezno jak Halifax, Halifax jak Łódź. Łódzkie zespoły fabryczno-mieszkalne a europejskie dziedzictwo przemysłowe, „Kronika Miasta Łodzi” 2020, nr 1 (88), s. 36–48.
Zobacz w Google Scholar

Pawlak W., Na łódzkim bruku. 1901–1914, Łódź 1986.
Zobacz w Google Scholar

Pawlak W., W rytmie fabrycznych syren. Łódź między wojnami, Łódź 1984.
Zobacz w Google Scholar

Pawłowska A., A concise history of women originating from the city of Lodz acting either as flâneuses or women artists, at the beginning of modern era until the end of World War II. An attempt of re-interpretation of the literary and art history canon, „West Bohemian Historical Review” 2018, vol. 8, no. 2, s. 239–252.
Zobacz w Google Scholar

Pawłowska A., Nie tylko muzeum. O początkach plastyki w Łodzi, [w:] Sztuka nowożytna i nowoczesna, red. E. Kubiak, K. Stefański, P. Gryglewski, Łódź 2007, seria: Sztuka Polski Środkowej. Studia, Łódź, 2007, s. 139–150.
Zobacz w Google Scholar

Pawłowska A., Plastyka łódzka u schyłku XIX i na początku XX wieku, „Przegląd Nauk Humanistycznych” 2017, nr 1, s. 167–192.
Zobacz w Google Scholar

Piechota D., Przestrzeń Łodzi w zwierciadle dyskursu toksyczności. Na marginesie „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Humanistyka i Przyrodoznawstwo” 2020, nr 26, s. 113–130.
Zobacz w Google Scholar

Piskała K., Polityka demokratyczna i wizja nowoczesnego miasta (1918–1923), [w:] A. Zysiak, K. Śmiechowski, K. Piskała, W. Marzec, K. Kaźmierska, J. Burski, Z bawełny i dymu. Łódź – miasto przemysłowe i dyskursy asynchronicznej nowoczesności, Łódź 2021, s. 93–156.
Zobacz w Google Scholar

Piskała K., 1905 – rok z dziejów polskiego Manchesteru, [w:] Rewolucja 1905. Przewodnik Krytyki Politycznej, red. K. Piskała, W. Marzec, Warszawa 2013, s. 211–244.
Zobacz w Google Scholar

Pod jednym dachem. Niemcy oraz ich polscy i żydowscy sąsiedzi w Łodzi w XIX i XX wieku, red. K. Radziszewska, K. Woźniak, Łódź 2000.
Zobacz w Google Scholar

Podgórska E., Szkolnictwo elementarne w Łodzi w latach 1808–1914, Łódź 1966.
Zobacz w Google Scholar

Polak, Żyd, artysta. Tożsamość a awangarda, red. J. Suchan, K. Szymaniak, Łódź 2010.
Zobacz w Google Scholar

Popiel M., Brzydota i patos cywilizacji, [w:] taż, Oblicza wzniosłości. Estetyka powieści młodopolskiej, Kraków 2003, s. 119–154.
Zobacz w Google Scholar

Popiel M., Wstęp, [w:] W.S. Reymont, Ziemia obiecana, oprac. M. Popiel. Wrocław 2014.
Zobacz w Google Scholar

Popławska I., Architektura mieszkaniowa Łodzi w XIX w., Łódź 1982.
Zobacz w Google Scholar

Powalska I., Wokół „Tańczącego Ognia”. Kobiety artystki w grupie Jung Idysz, „Pamiętnik Sztuk Pięknych” 2018, nr 13, s. 95–104.
Zobacz w Google Scholar

Prykowska-Michalak K., Teatr niemiecki w Łodzi. Sceny, wykonawcy, repertuar (1867–1939), Łódź 2005.
Zobacz w Google Scholar

Przeszłość, przyszłość i teraźniejszość Łodzi. Zbiór studiów z okazji 200 lat Łodzi przemysłowej, t. 1: Historia i tożsamość miasta przemysłowego, red. K. Śmiechowski, Łódź 2022.
Zobacz w Google Scholar

Puś W., Żydzi w Łodzi w latach zaborów 1793–1914, Łódź 2001.
Zobacz w Google Scholar

Pytlas S., Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864–1914, Łódź 1994.
Zobacz w Google Scholar

Pytlas S., Struktura społeczności łódzkiej w XIX–XX wieku (do 1939 r.), [w:] Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, red. S. Gala, Łódź, 1998, s. 59–70.
Zobacz w Google Scholar

Radziszewska K., Literackie obrazy łódzkich osiedli robotniczych, „Journal of Urban Ethnology” 2015, no. 13, s. 135–146.
Zobacz w Google Scholar

Rajmund Rembieliński. Jego czasy i współcześni, red. A. Barszczewska-Krupa, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Rewolucja 1905. Przewodnik Krytyki Politycznej, red. K. Piskała, W. Marzec, Warszawa 2013.
Zobacz w Google Scholar

Rewolucja 1905–1907 w Królestwie Polskim i w Rosji, red. M. Przeniosło, S. Wiech, Kielce 2005.
Zobacz w Google Scholar

Rola wspólnot wyznaniowych w historii miasta Łodzi, red. M. Kulesza, M. Łapa, J. Walicki, Łódź 2010.
Zobacz w Google Scholar

Romankówna M., „Ziemia obiecana” Reymonta a rzeczywistość łódzka, „Prace Polonistyczne” 1937, [nr 1], s. 85–108.
Zobacz w Google Scholar

Romanowski G., Osamotniony i zapomniany. 70. rocznica śmierci Karola Hillera, „Kronika Miasta Łodzi” 2009, nr 3, s. 71–84.
Zobacz w Google Scholar

Różańska G., Obrazy miasta w „Ziemi obiecanej” Władysława Stanisława Reymonta, „Słupskie Prace Filologiczne. Seria: Filologia Polska” 2002, nr 1, s. 141–147.
Zobacz w Google Scholar

Różański M., Organizacja terytorialna diecezji łódzkiej w latach 1920–1925, „Łódzkie Studia Teologiczne” 2015, nr 24 (2), s. 85–106.
Zobacz w Google Scholar

Rozier G., Jung Idysz: banda kpiarzy z polskiego Manchesteru [w:] Polak, Żyd, artysta. Tożsamość a awangarda, red. J. Suchan, Łódź 2010, s. 30–39.
Zobacz w Google Scholar

Rozier G., Mojżesz Broderson. Od Jung Idysz do Araratu, przeł. J. Ritt, Łódź [2008].
Zobacz w Google Scholar

Rybicka E., Modernizowanie miasta. Zarys problematyki urbanistycznej w nowoczesnej literaturze polskiej, Kraków, 2003.
Zobacz w Google Scholar

Rynkowska A., Ulica Piotrkowska, Łódź 1970.
Zobacz w Google Scholar

Rypson P., „Tańczymy zaczarowani taniec młodości”. Trzy książki awangardowe zaprojektowane przez żydowskie artystki w Łodzi w 1921 roku, [w:] Tańczymy zaczarowani taniec młodości. Łódzka awangarda żydowska – publikacje artystyczne wydawnictwa Achrid, 1921 / Enchanted we whirl in the dance of youth. The Jewish avant-garde in Łódź and the artist books of Farlag Achrid, 1921, red. D. Dekiert, I. Gadowska, K. Radziszewska, Łódź 2022, s. 15–28.
Zobacz w Google Scholar

Rzepkowski A., Ludność Łodzi w okresie I wojny światowej, [w:] Łódź w drodze do niepodległości, red. J.A. Daszyńska, Łódź 2013, s. 131–136.
Zobacz w Google Scholar

Samuś P., Dzieje SDKPiL w Łodzi 1893–1918, Łódź 1984.
Zobacz w Google Scholar

Samuś P., „Wasza kartka wyborcza jest silniejsza niż karabin, niż armata…”. Z dziejów kultury politycznej na ziemiach polskich pod zaborami, Łódź 2013.
Zobacz w Google Scholar

Saryusz-Wolska M., Łódzka Manufaktura – przemiany przestrzeni publicznej i muzealnej, [w:] Sztuka – kapitał kulturowy polskich miast, red. E. Rewers, A. Skórzyńska, Poznań 2010, s. 103–120.
Zobacz w Google Scholar

Shmeruk Ch., Mojżesz Broderson a teatr żydowski w języku jidysz w Łodzi (przyczynek do monografii), [w:] Łódzkie sceny żydowskie, red. M. Leyko, Łódź 2000, s. 61–74.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., „Armia nowoczesnych niewolnic”. Robotnice w Łodzi przełomu XIX i XX wieku, [w:] K. Śmiechowski, M. Sikorska-Kowalska, K. Fukumoto, Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Łódź 2016, s. 49–85.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., Kierunki i formy działalności dobroczynnej na rzecz kobiet w wielkich miastach Królestwa Polskiego w XIX i na początku XX wieku. Od dobroczynności do wsparcia społecznego, [w:] Dobroczynność i pomoc społeczna na ziemiach polskich w XIX, XX i na początku XXI wieku, red. M. i M. Przeniosło, t. II, Kielce 2010, s. 53–67.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., Polskie „Marianny”. Udział kobiet w rewolucji 1905–1907 roku w świetle wydarzeń w Łodzi, [w:] Rewolucja 1905–1907 w Królestwie Polskim i w Rosji, red. M. Przeniosło, M. Wiech, Kielce 2005.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., Stowarzyszenia kobiece w Łodzi 1906–1918, „Rocznik Łódzki” 2007, t. LIV, s. 45–62.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., W „nowoczesnej niewoli”. Służba domowa na przełomie XIX i XX w., „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku” 2004, t. II, s. 30–33.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., Wizerunek kobiety łódzkiej przełomu XIX i XX wieku, Łódź 2001.
Zobacz w Google Scholar

Sikorska-Kowalska M., Żydowskie organizacje kobiece w Warszawie i Łodzi na początku XX wieku, [w:] Działaczki społeczne, feministki, obywatelki… Samoorganizowanie się kobiet na ziemiach polskich do 1918 roku (na tle porównawczym), red. A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc, Warszawa 2008, s. 448–456.
Zobacz w Google Scholar

Sitkiewicz P., Gorączka filmowa. Kinomania w międzywojennej Polsce, Gdańsk 2019.
Zobacz w Google Scholar

Skwarczyńska S., Prawda o pierwszej w Polsce Katedrze Teorii Literatury, „Teksty” 1981, nr 1 (55), s. 158–163.
Zobacz w Google Scholar

Skwarczyńska S., U źródeł autobiografii naukowej, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1987, nr 2, s. 279–312.
Zobacz w Google Scholar

Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 r., red. K. Badowska, T. Cieślak, D. Dekiert, K. Kołodziej, M. Kucner, K. Pietrych, K. Radziszewska, A. Warda, E. Wiatr, Łódź 2022.
Zobacz w Google Scholar

Sosnowska J., Działalność socjalna i opiekuńczo-wychowawcza Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności (1885–1940), Łódź 2011.
Zobacz w Google Scholar

Spodenkiewicz P., Zaginiona dzielnica. Łódź żydowska – ludzie i miejsca, Łódź 1998.
Zobacz w Google Scholar

Stanisławski R., W czterdziestolecie łódzkich zbiorów sztuki nowoczesnej,” [w:] Grupa „a.r.”. 40-lecie Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej w Łodzi, [katalog wystawy], Łódź 1971.
Zobacz w Google Scholar

Stawiszyńska A., Łódź w latach I wojny światowej, Oświęcim 2016.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Architekt Józef Kaban, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1990, z. 3–4, s. 207–215.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Architektura sakralna w Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta 1821–1914, Łódź 1995.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Gmachy użyteczności publicznej dawnej Łodzi. Banki, hotele, szpitale, szkoły, teatry, Łódź 2000.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Jak zbudowano przemysłową Łódź. Architektura i urbanistyka miasta w latach 1821–1914, Łódź 2001.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku), Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Wiesław Lisowski – architekt Łodzi międzywojennej, „Miscellanea Łódzkie” 1995, nr 2 (14), s. 68–78.
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Ciarkowski B., Modernizm w architekturze Łodzi XX wieku, Łódź 2018.
Zobacz w Google Scholar

Bibliografia
Zobacz w Google Scholar

Stefański K., Szrajber R., Łódzkie synagogi. Wirtualne dziedzictwo „zaginionej dzielnicy”, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Stolarzewicz L., Literatura Łodzi w ciągu jej istnienia. Szkic literacki i antologia, Łódź [1935].
Zobacz w Google Scholar

Strzałkowski J., Architekci i budowniczowie w Łodzi do 1944 roku, Łódź 1997.
Zobacz w Google Scholar

Sumorok A., Łódzkie budownictwo spółdzielcze, przegląd wybranych realizacji, [w:] Sztuka nowożytna i nowoczesna, red. P. Gryglewski, E. Kubiak, K. Stefański, Łódź 2011, seria Sztuka Polski Środkowej. Studia V, s. 177–182.
Zobacz w Google Scholar

Sztuka w Łodzi (3). Sztuka obok awangardy, red. Ł. Grzejszczak i in., Łódź 2005.
Zobacz w Google Scholar

Sztuka w Łodzi (6). Złe miasto – dobre miasto, red M. Wróblewska Markiewicz i in., Łódź 2014.
Zobacz w Google Scholar

Szuster E., Nad starą blizną. Notatki dyletanta, Warszawa 1987.
Zobacz w Google Scholar

Szymański M., Nazwy dźwięków jako wyznaczniki przestrzeni industrialnej w „Ziemi obiecanej” Władysława Reymonta, „Prace Filologiczne. Seria Językoznawcza” 2008, nr 4,
Zobacz w Google Scholar

s. 387–412; dostęp online: https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=174517 [dostęp: 1.06.2023].
Zobacz w Google Scholar

Szymański M.J., Łódzka elektrownia i gazownia do 1939 roku, Łódź 2016.
Zobacz w Google Scholar

Szymański M.J., Łódź na wodach dziejów. Biografia miasta, Łódź 2019.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Endeckie postrzeganie miasta. Ewolucja tematyki miejskiej na łamach „Przeglądu Wszechpolskiego” i „Przeglądu Narodowego”, „Studia Podlaskie” 2018, t. 26, s. 7–26.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Historyczne dziedzictwo a tożsamość współczesnej Łodzi. Wyzwania w procesie regeneracji miasta, [w:] Przeszłość, przyszłość i teraźniejszość Łodzi. Zbiór studiów z okazji 200 lat Łodzi przemysłowej, t. 1: Historia i tożsamość miasta przemysłowego, red. K. Śmiechowski, Łódź 2022, s. 247–269
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Kwestie miejskie. Dyskusja o problemach i przyszłości miast w Królestwie Polskim 1905–1915, Łódź 2020.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Łódzka wizja postępu. Oblicze społeczno-ideowe „Gońca Łódzkiego”, „Kuriera Łódzkiego”, „Nowego Kuriera Łódzkiego” w latach 1898–1914, Łódź 2014.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Niczym panna posażna a szpetna, czyli dyskursy przemysłowej Łodzi, „Kronika Miasta Łodzi” 2020, nr 1 (88), s. 65–72.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Warunki mieszkaniowe robotników na łamach „Gońca Łódzkiego” (1898–1906), „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej” 2012, t. X, s. 105–120.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Z perspektywy stolicy. Łódź okiem warszawskich tygodników społeczno-kulturalnych (1881–1905), Łódź 2012.
Zobacz w Google Scholar

Śmiechowski K., Sikorska-Kowalska M., Fukumoto K., Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Łódź 2016.
Zobacz w Google Scholar

Taszycka M., Miasto awangardy? Kolekcjonerskie strategie Władysława Strzemińskiego, „Communicare. Almanach antropologiczny” 2018, t. 7: Miasta / Awangardy, red. A. Karpowicz, W. Parfianowicz, A. Wandzel, s. 83–91.
Zobacz w Google Scholar

Trzynadlowski J., Z dziejów „Prac Polonistycznych”, „Prace Polonistyczne” 1954, nr 10, s. 402–409.
Zobacz w Google Scholar

Umińska-Tytoń E., Język mieszkańców Lodzi w utworach literackich, [w:] Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, red. M. Święcicka, Bydgoszcz 2006, s. 248–266.
Zobacz w Google Scholar

Umińska-Tytoń E., „Łódzka mowa” oczami Juliana Tuwima (na podstawie „Kwiatów polskich”), [w:] Julian Tuwim. Biografia, twórczość, recepcja, red. K. Ratajska, T. Cieślak, Łódź 2007, s. 165–175.
Zobacz w Google Scholar

Umińska-Tytoń E., Popularne imiona w Łodzi, „Acta Universitatis Lodzensis. Folia Linguistica” 1987, nr 15, s. 61–91.
Zobacz w Google Scholar

Urbanik-Kopeć A., Anioł w domu, mrówka w fabryce, Warszawa 2018.
Zobacz w Google Scholar

W obliczu przemian i nowej rzeczywistości. Sztuka 1919–1939. Studia z historii sztuki, red. D. Rutkowska-Siuda, O. Tuszyńska-Szczepaniak, A. Lorenc-Karczewska, M. Wróblewska Markiewicz, Łódź–Warszawa 2021.
Zobacz w Google Scholar

Wachowska B., Łódzka spółdzielczość mieszkaniowa (do 1939 roku), Łódź 1988.
Zobacz w Google Scholar

Wachowska B., Miejskie budownictwo mieszkaniowe Łodzi (1918–1939), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1987, t. 30, s. 85–112.
Zobacz w Google Scholar

Wachowska B., Życie gospodarcze Łodzi w okresie międzywojennym, Łódź 1973.
Zobacz w Google Scholar

Wachowska B., Życie polityczne Łodzi w okresie Drugiej Rzeczypospolitej, Łódź 1973.
Zobacz w Google Scholar

Waingertner P., „Czerwona Łódź”? Z dziejów łódzkiego samorządu w II Rzeczypospolitej, [w:] „Łódź czerwona” – prawda czy mit?, red. T. Toborek, Łódź–Warszawa 2020.
Zobacz w Google Scholar

Waingertner P., Fenomen Łodzi w XX wieku, „Biuletyn IPN. Pismo o najnowszej historii Polski” 2018, nr 6 (151).
Zobacz w Google Scholar

Waingertner P., Leopold Skulski (1877–1940). „Negocjator łódzkiej niepodległości” i premier polskiego rządu, [w:] Łódzcy bohaterowie 1918 roku, red. W. Jarno, P. Waingertner, Łódź 2018.
Zobacz w Google Scholar

Walicki J., Łódzka gmina żydowska w XIX w., [w:] Rola wspólnot wyznaniowych w historii miasta Łodzi, red. M. Kulesza, M. Łapa, J. Walicki, Łódź 2010.
Zobacz w Google Scholar

Walicki J., Synagogi i domy modlitwy w Łodzi, Łódź 2000.
Zobacz w Google Scholar

Wisłocka I., Awangardowa architektura polska 1918–1939, Warszawa 1968.
Zobacz w Google Scholar

Wizerunek Łodzi w literaturze, kulturze i historii Niemiec i Austrii, red. K.A. Kuczyński, Łódź 2005.
Zobacz w Google Scholar

Władysław Strzemiński. Czytelność obrazów. Materiały z międzynarodowej konferencji poświęconej twórczości Władysława Strzemińskiego. Muzeum Sztuki w Łodzi, 13–14 października 2011 r., red. P. Polit, J. Suchan, Łódź 2012.
Zobacz w Google Scholar

Władysław Strzemiński. In memoriam, red. J. Zagrodzki, Łódź 1988.
Zobacz w Google Scholar

Województwo łódzkie 1919–2009. Studia i materiały, red. K. Badziak, M. Łapa, Łódź 2009.
Zobacz w Google Scholar

Woźniak K., Ojciec. Rajmund Rembieliński jako inicjator założenia osady fabrycznej, „Kronika Miasta Łodzi” 2020, nr 1 (88), s. 5–14.
Zobacz w Google Scholar

Woźniak K., Życie kulturalne i oświatowe w Łodzi w XIX–XX w. (do 1939 r.), [w:] Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, red. S. Gala, Łódź, 1998, s. 71–108.
Zobacz w Google Scholar

Woźniak K.P., Rajmund Rembieliński. Wizjoner i menedżer Łodzi przemysłowej. Raporty z lat 1824–1830, Łódź 2016.
Zobacz w Google Scholar

Zagrodzki J., Artyści niepokorni. Sztuka nowoczesna XX wieku w przemysłowej Łodzi, t. 1, Łódź 2017; t. 2, Łódź 2021.
Zobacz w Google Scholar

Bibliografia
Zobacz w Google Scholar

Zagrodzki J., Grupa Jung Idysz w poszukiwaniu sztuki uniwersalnej, [w:] יונג-יידיש / Jung-Idisz / Yung-Yidish / 1919, red. I. Gadowska, A. Klimczak, T. Śmiechowska, Łódź 2019, s. 27–32.
Zobacz w Google Scholar

Załuski T., Futerał na ciało. Tayloryzm i biopolityka w koncepcji architektury funkcjonalistycznej Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego, [w:] Architektura przymusu, red. T. Ferenc, M. Domański, Łódź 2013, s. 21–37.
Zobacz w Google Scholar

Załuski T., Sztuka jako czynnik modernizacji: Władysława Strzemińskiego podwójna polityka zmiany społecznej i idea Muzeum Kultury Artystycznej, przeł. M. Wawrzyńczak, [w:] Awangardowe muzeum, koncepcja i red. A. Pindera, J. Suchan, Łódź 2020, s. 217–233.
Zobacz w Google Scholar

Zybura M., Niemcy w Polsce – imaginaria i fakty, [w:] Interakcje. Leksykon komunikowania polsko-niemieckiego, red. A. Gall, J. Grębowiec, J. Kalicińska, K. Kończal, C. Pletzing, I. Surynt, t. 2, Wrocław 2015, s. 21–30.
Zobacz w Google Scholar

Zysiak A., The desire for fullness. The fantasmatic logic of modernization discourses in the turn of the 19th century in Łódź, „Praktyka Teoretyczna” 2014, t. 13, nr 3, s. 41–69.
Zobacz w Google Scholar

Zysiak A., Punkty za pochodzenie. Powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście, Kraków 2016.
Zobacz w Google Scholar

Zysiak A., Śmiechowski K., Piskała K., Marzec W., Kaźmierska K., Burski J., Z bawełny i dymu. Łódź – miasto przemysłowe i dyskursy asynchronicznej nowoczesności 1897–1994, Łódź 2021; wersja anglojęzyczna: A. Zysiak, K. Śmiechowski, K. Piskała, W. Marzec, K. Kaźmierska, J. Burski, From cotton and smoke. Łódź – industrial city and discourses of asynchronous modernity 1897–1994, Łódź–Kraków 2018.
Zobacz w Google Scholar

Żarnowska A., Rewolucja 1905 roku w opinii polskich historyków: wczoraj i dziś – próba podsumowania, [w:] Dziedzictwo rewolucji 1905–1907, red. A. Żarnowska, A. Kołodziejczyk, A. Stawarz, P. Tusiński, Warszawa–Radom 2007.
Zobacz w Google Scholar

Żarnowska A., Working family at the Kingdom of Poland at the end of the 19th century, „Polish Population Review” 1997, vol. 10: Household and family on the Polish territories in historical perspective, s. 50–75.
Zobacz w Google Scholar

Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych, red. A. Kempa, M. Szukalak, t. 1–4, Łódź 2001–2004.
Zobacz w Google Scholar

okladka

Opublikowane

25 marca 2024

Licencja

Licencja

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN

ISBN

ISBN-13 (15)

978-83-8331-276-7

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN (e-book)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15)

978-83-8331-277-4

Inne prace tego samego autora

  • Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska, Kamil Śmiechowski, Inga B. Kuźma, Tomasz Ferenc, Marta Sikorska, Rafał Matyja, Przemysław Waingertner, Marcin Szymański, Ewelina Maria Kostrzewska, Grażyna Ewa Karpińska, Krzysztof Stefański, Aleksandra Sumorok, Małgorzata Nieszczerzewska, Elżbieta Rybicka, Wojciech Browarny, Dorota Samborska-Kukuć, Kamil Piskała, Tomasz Wójcik, Tomasz Majewski, Elżbieta Umińska-Tytoń, Aneta Pawłowska, Leszek Karczewski, Agnieszka Karpowicz, Irmina Gadowska, Piotr Olkusz, Karolina Prykowska-Michalak, Monika Wąsik-Linder, Karolina Kołodziej, Łukasz Biskupski, Przemysław Owczarek, Łódź. Miasto modernistyczne
  • Jarosław Kita, Krzysztof Paweł Woźniak, Wiesław Puś, Kamil Śmiechowski, Violetta Wiernicka, Ewelina M. Kostrzewska, Marzena Iwańska, Grażyna Ewa Karpińska, Marta Sikorska, Krzysztof Stefański, Irmina Gadowska, Daria Rutkowska-Siuda, Piotr Gryglewski, Joanna Sosnowska, Grzegorz Markiewicz, Karolina Kołodziej, Anna Śmiechowicz, Katarzyna Orszulak-Dudkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń, Marek Adamczewski, Łódź poprzez wieki. Historia miasta, tom 2: 1820-1914
  • Aleksandra Krupa-Ławrynowicz, Katarzyna Orszulak-Dudkowska, Jacek Jan Pawlik, Krystian Darmach, Katarzyna Kaniowska, Marek Krajewski, Tomasz Ferenc, Ewa Nowina-Sroczyńska, Róża Godula-Węcławowicz, Tomasz Węcławowicz, Renata Hołda, Anna Kurpiel, Sebastian Latocha, Anna Weronika Brzezińska, Mariola Tymochowicz, Marta Sikorska, Monika Kucner, Blanka Soukupová, Božidar Jezernik, Sławomir Sikora, Grzegorz Markiewicz, Kamil Śmiechowski, Rafał Stobiecki, Anna Deredas, Miasto mozaika
  • Tadeusz Grabarczyk, Jarosław Kita, Magdalena Pogońska-Pol, Myroslav Voloshchuk, Serhii Belinskyi, Andrii Dmytrenko, Yulia Ivashko, Aneta Pawłowska, Myroslav Voloshchuk, Volodymyr Hutsul, Oleg Hański, Denys Toichkin, Taras P’yatnychuk, Wiktor Węglewicz, Ihor Drohobyts’kyy, Oleksandr Kolomyychuk, Dmytro Tytarenko, Oksana Tytarenko, Jacek Stanislawski, Narzędzia wojny
  • Witold Jarno, Jarosław Kita, Maciej Gdaniec, Jarosław Sochacki, Myroslav Voloshchuk, Izabela Śliwińska-Słomska, Konstantin Kupchenko, Natalya Nikitina, Jolanta A. Daszyńska, Piotr Opaliński, Kamil Śmiechowski, Anna Jakimowicz, Marcin Michnicki, Halina Łach, Leontiy Voitovych, Sergey Stelnikovich, Mateusz Drozdowski, Marta Frączkiewicz, Dariusz Złotkowski, Anna Polańska, Hanna Grzeszczuk-Brendel, Andrzej Wojcieszak, Joanna Nikel, Jan Salm, Miasto i wojna
  • Ewa M. Boryczka, Kamil Śmiechowski, Jolanta Jakóbczyk-Gryszkiewicz, Tadeusz Markowski, Tomasz Bużałek, Justyna Danielewicz, Dominik Drzazga, Anna Aneta Tomczak, Robert Warsza, Marta Nalej, Maria Dankowska, Justyna Anders-Morawska, Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi
  • Włodzimierz Kirchner, Jadwiga Goniewicz, Dorota Samborska-Kukuć, Hanna Kirchner, Z rękopisów: Pamiętnik (1875–1954). O poczuciu malarskim w fotografice (1953)
  • Tomasz Cieślak, Łódź
  • Inga B. Kuźma, Edyta B. Pietrzak, Kobieta – przestrzeń konfliktów, pole walk
  • Przemysław Owczarek, Krystyna Radziszewska, Katarzyna Badowska, Bartłomiej Cieśla, Karolina Kołodziej, Krystyna Piątkowska, Pogranicze folkloru i kultury popularnej w wielkomiejskiej Łodzi
1 2 3 4 > >>