Relacje – więzi – parantele

Jarosław Kita; Maria Korybut-Marciniak; Jacek Szpak; Aleksandra Staniszewska; Adrianna Czekalska; Olga Gaidai; Jarosław Maciej Zawadzki; Ewa Romańczak; Kinga Raińska; Alicja Kałuża; Mateusz Śliwiński; Wojciech Gruchała; Urszula Król; Marta Kłak-Ambrożkiewicz; Paweł Glugla; Małgorzata Karpińska; Jolanta Załęczny; Karolina Tomczyk-Kozioł; Rafał Dobek; Anna Czerniecka-Haberko; Marta Milewska; Łukasz Janeczek

doi:10.18778/8445-168-7

Relacje – więzi – parantele

Jarosław Kita (red.)

Uniwersytet Łódzki , Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii

https://orcid.org/0000-0002-8374-2848

Maria Korybut-Marciniak (red.)

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie , Wydział Humanistyczny, Instytut Historii

https://orcid.org/0000-0001-8196-5119

Tom: 14

Seria: Życie prywatne Polaków w XIX wieku

E-book Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

ISBN-13 (15) 978-83-8445-168-7

Książka Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

ISBN-13 (15) 978-83-8445-167-0

Książka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

ISBN-13 (15) 978-83-65171-58-0

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7

Słowa kluczowe: prywatność, relacje, parantele, XIX w.

Opublikowane: 20 października 2026

Kategorie: Historia, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

E-book Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Czternasty tom serii „Życie prywatne Polaków w XIX wieku” koncentruje uwagę czytelników na nawiązywaniu relacji i budowaniu społecznej identyfikacji. Człowieka najtrafniej opisuje nie tylko to, co myśli i czyni, lecz także to, z kim pozostaje w związku oraz w jakich warunkach te związki powstają, trwają, zmieniają się lub rozpadają. „Relacje” rozumiemy tu szeroko: jako styczności i interakcje między jednostkami i grupami, jako więzi rodzinne i pozarodzinne, jako sieci zależności, solidarności i konfliktów, a także jako parantele – splątane porządki pokrewieństwa i powinowactwa, nierzadko uruchamiane w momentach kryzysu, awansu, dziedziczenia czy migracji. Taka perspektywa nie jest w polskich badaniach nad XIX stuleciem czymś całkowicie nowym, ale dopiero ostatnie dekady przyniosły wyraźne przesunięcie akcentów: od opisów struktur i instytucji ku rekonstrukcji doświadczeń, praktyk i „mikrostruktur” życia społecznego, w których relacje stają się kategorią porządkującą opowieść o nowoczesności i trwaniu tradycji.
Książka jest próbą uchwycenia XIX wieku jako epoki, w której relacje są równocześnie dziedzictwem i projektem: dziedzictwem tradycyjnych form wspólnoty (rodziny, sąsiedztwa, stanu, wyznania), a także projektem budowanym na nowo w warunkach mobilności, nowoczesnej ekonomii, przemian obyczajowych i napięć tożsamościowych. Relacje w XIX wieku tworzą mapę świata prywatnego, na której widać różnorodność połączeń – poczynając od domu i rodziny przez kręgi towarzyskie i środowiskowe po wspólnoty „na odległość”, których spoiwem bywał list, pamięć, pamiątka, interes, wspólna praca, wiara lub idea. Relacje – ich języki, praktyki, materialne formy i instytucjonalne ramy – pozwalają lepiej zrozumieć, jak Polacy XIX wieku budowali poczucie wspólnoty, jak podtrzymywali więzi i jak je tracili.

Prywatność w sieci relacji. Zagadnienia wstępne

Jarosław Kita, Maria Korybut-Marciniak

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.01

E-book

Księcia Leona Sapiehy relacje rodzinne

Jacek Szpak

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.02

E-book

Miłość, lojalność czy powinność? O małżeństwie margrabiego Aleksandra i Pauliny z Potockich Wielopolskich

Aleksandra Staniszewska

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.03

E-book

„Na żałobnej karcie przychodzi nam znów zapisać ubytek” – rodzinny konflikt o spadek po śmierci Władysława Walewskiego z Miłonic

Adrianna Czekalska

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.04

E-book

Aby zachować majątek w swoich rękach? Związki małżeńskie w rodzinach ziemiańskich zawarte za dyspensą władz kościelnych

Jarosław Kita

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.05

E-book

Rola żony w rodzinie przemysłowców na przykładzie Natalii Charytonienko z domu Leszczyńskiej (1829–1904). Próba analizy

Olga Gaidai

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.06

E-book

„Wiktoria co czytać potrafiła”. Krąg rodzinny Wiktorii z Kozieleckich primo voto Kordziak, secundo voto Sosnowskiej (1885–1971) ze wsi Kroczewo, powiat płoński

Jarosław Maciej Zawadzki

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.07

E-book

Koligacje rodzinne na przykładzie muzyków kapeli jasnogórskiej w XIX wieku

Ewa Romańczak

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.08

E-book

O powinnościach dziewcząt względem rodziców. Miejsce córki w rodzinie w świetle XIX-wiecznych poradników obyczajowych

Kinga Raińska

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.09

E-book

Mulieres viris suis subditae sint

Alicja Kałuża

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.10

E-book

Autorytet ojca w mentalności XIX-wiecznych twórców polskiej literatury pięknej

Mateusz Śliwiński

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.11

E-book

Rodowody Baryki

Wojciech Gruchała

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.12

E-book

„Urzędnik w sieci”. Analiza sieci społecznych w badaniach korespondencji. Casus Artura Dolińskiego (1831–1909)

Maria Korybut-Marciniak

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.13

E-book

Pamiątki z włosów – biżuteria, haftowane obrazki i obcięte pukle – jako znak związków rodzinnych i przyjacielskich

Urszula Król

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.14

E-book

„Po staremu z życzeniami, których ani czas, ani siwizna moja nie ostudziły – Twój zawsze Cię miłujący Jan”

Marta Kłak-Ambrożkiewicz

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.15

E-book

Relacje i więzi rodzinne w wybranej XIX-wiecznej młodzieńczej korespondencji Jacka Malczewskiego

Paweł Glugla

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.16

E-book

Dzieje burzliwej przyjaźni. Karol Sienkiewicz i Piotr Kopczyński: koledzy z Liceum Krzemienieckiego: przyjaciele – sąsiedzi – polityczni oponenci

Małgorzata Karpińska

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.17

E-book

Od dziewczęcych przyjaźni do kobiecej służby na rzecz Ojczyzny i społeczeństwa. O dojrzewaniu i relacjach w kręgu klaudynek

Jolanta Załęczny

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.18

E-book

Nie tylko Aniela… Działalność kobiet z rodziny Tułodzieckich w Poznaniu w latach 1894–1927

Karolina Tomczyk-Kozioł

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.19

E-book

Funkcjonowanie potomków rodzin frankistowskich w XIX wieku. Grupa religijna, rodzinna czy interesu?

Rafał Dobek

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.20

E-book

Portrety XIX-wiecznych służących, czyli obraz „panien do towarzystwa” Lucyny Ćwierczakiewiczowej

Anna Czerniecka-Haberko

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.21

E-book

„Tak mało jest tu pro a tak wiele contra”, czyli o relacjach lekarzy i felczerów w guberni płockiej w latach 1864–1914

Marta Milewska

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.22

E-book

Ruch spółdzielczy jako katalizator zmian postaw społecznych na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX wieku

Łukasz Janeczek

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-168-7.23

E-book

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Kita, J., & Korybut-Marciniak, M. (Red.). (2026). Relacje – więzi – parantele (T. 14). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8445-168-7

Pobierz cytowania

Relacje – więzi – parantele

Pliki do pobrania

Abstrakt

Rozdziały

Licencja

Jak cytować

Dyscypliny

Seria

Najczęściej czytane

Latest publications

Mapa strony

Księgarnia

Social Media