Autorytet ojca w mentalności XIX-wiecznych twórców polskiej literatury pięknej

Literatura jest ważnym źródłem, ponieważ pokazuje świat oczami współczesnych jej ludzi. W XIX-wiecznej literaturze polskiej bardzo ciekawym tematem jest kwestia autorytetu ojca. Podejście do niej ewoluowało na przestrzeni lat i było zależne od wielu czynników. Jednym z nich była epoka literacka, w jakiej żył i tworzył autor. Do jego twórczości przenikały wówczas konkretne prądy. W romantyzmie w tle wybrzmiewały motywy walki narodowowyzwoleńczej, a w pozytywizmie ówczesne problemy społeczne. Znaczący wpływ miał także życiorys każdego z twórców, a w szczególności ich dzieciństwo. Widać to u Mickiewicza, którego postacie ojcowskie przypuszczalnie były aluzją do jego niespełnionych marzeń o ojcowskiej miłości. Widać to również u Słowackiego, który był wychowywany bez męskiego wzorca, pokazywał ojca jako postać tragiczną. Z drugiej strony, w twórczości Konopnickiej i Żeromskiego znajdziemy pozytywny wizerunek ojca, co także bezpośrednio koreluje z dzieciństwem tych twórców. Autorytet ojca mógł ewoluować także na przestrzeni życia autora. Można zauważyć to u Henryka Sienkiewicza, który w swoich najpopularniejszych powieściach tworzył wyidealizowane postacie ojcowskie, co miało dodawać trochę kolorów do jego szarego życia wdowca z dwójką dzieci. W drugiej połowie XIX w. w literaturze znacząco przybiera na sile motyw związany z emancypacją kobiet. Odbiło się to także na kreacji postaci ojcowskich w powieściach, co najlepiej widać w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej.