Transformacje i redefinicje: Adaptacja dziedzictwa architektonicznego do nowej funkcji a zachowanie ciągłości historycznej miejsca

Julia Sowińska-Heim

doi:10.18778/8142-439-4

Transformacje i redefinicje

Adaptacja dziedzictwa architektonicznego do nowej funkcji a zachowanie ciągłości historycznej miejsca

Julia Sowińska-Heim

Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Katedra Historii Sztuki

https://orcid.org/0000-0003-3810-596X (unauthenticated)

ISBN

ISBN-13 (15) 978-83-8142-439-4

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15) 978-83-8142-440-0

DOI: https://doi.org/10.18778/8142-439-4

Słowa kluczowe: transformacja, redefinicja, adaptacja, rewitalizacja, dziedzictwo architektoniczne, postindustrialne dziedzictwo

Opublikowane: 19 lipca 2019

Kategorie: Historia, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Autorka prezentowanej książki ukazu je wagę oraz złożoność problemów i wyzwań wynikających z wprowadzenia nowej funkcji do obiektu architektonicznego, stanowiącego część ważnego dziedzictwa kulturowego. Współczesne zjawisko adaptacji do nowej funkcji zostało ukazane z jednej strony jako konsekwencja przemian zachodzących w sposobie myślenia o dziedzictwie i jego ochronie, a z drugiej - jako ważny czynnik pobudzający zmiany, tytułowe transformacje i redefinicje, nie tylko na poziomie ingerencji w substancję materialną, lecz także roli dziedzictwa we współczesnym mieście, jego znaczeniu społecznym i kulturowym. Skala tego zjawiska oraz jego wpływ za równo na aktualny i przyszły wygląd miast, jak i na to, czy następne pokolenia będą miały możliwość odczytania pierwotnego znaczenia ważnego dla miasta i jego kultury dziedzictwa architektonicznego, sprawia, że problematyka ta ma współcześnie szczególne znaczenie.

Archiwum Muzeum Fabryki w Łodzi: Materiały ikonograficzne oraz prasowe dotyczące Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. J. Marchlewskiego „Poltex” w Łodzi.

Archiwum Muzeum Sztuki w Łodzi Dział Dokumentacji Naukowej Zbiory Specjalne: Łódź, ul. Ogrodowa nr 17 opracowanie konserwatorskie, sygn. AG-201/51/21. Dokumentacja prawna i techniczna obiektów, sygn. AG-201/78/10. Dokumentacja powykonawcza prac konserwatorskich, sygn. AG-201/78/19.

Archiwum Państwowe w Łodzi: Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi, sygn. 1483.

Miejski Konserwator Zabytków: Karty ewidencyjne zespołów i założeń zespołów fabrycznych.

Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w Łodzi: Opracowanie dotyczące historii rozwoju przestrzennego zespołu fabrycznego Poznańskiego, oprac. Agnieszka Lorenc-Karczewska, Włodzimierz Witkowski, Maciej Jaskulski.

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi: Dokumentacja naukowo-techniczna: Łódź, ul. Tymienieckiego 25, sygn. 205/49.

Łódź, ul. Ogrodowa 17/19 (Z.P.B. im. J. Marchlewskiego), sygn. 212/13–15. Łódź, ul. Targowa 1/3, sygn. 802/1; sygn. 802/3; sygn. 802/5; sygn. 802/6; sygn. 802/8; sygn. 802/9 a, b; sygn. 802/14; sygn. 802/20.

Dokumentacja historyczno-architektoniczna: Łódź, ul. Piotrkowska 138/140, sygn. 799 D.N.Hist. Dokumentacja historyczno-architektoniczna zabudowań dawnej fabryki F. Ramischa przy ul. Piotrkowskiej 138/140 w Łodzi, oprac. Jan Salm, Łódź 2007, sygn. 798 D.N.Hist. Łódź. Osiedle domów dla robotników tzw. „Księży Młyn” i pałac Herbsta, oprac. Teresa Szyburska, Warszawa 1972.

Burra Charter (1999) – The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance, Australian ICOMOS, Burra 1999, http://australia.icomos.org/wp-content/uploads/BURRA_CHARTER.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Burra Charter (2013) – Th Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance, Australian ICOMOS, Burra 2013, http://australia.icomos.org/wp-content/uploads/Th Burra-Charter-2013-Adopted-31.10.2013.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Deklaracja Amsterdamska, przyjęta na Kongresie w sprawie Europejskiego Dziedzictwa Architektonicznego w Amsterdamie, 21–25 października 1975, http:// bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Deklaracja w sprawie zachowania genius loci (ducha miejsca), przyjęta przez XVI Zgromadzenie Generalne ICOMOS, Québec, 4 października 2008, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Deklaracja z Xi’an w sprawie konserwacji otoczenia budowli, miejsc i obszarów stanowiących dziedzictwo, przyjęta przez XV Zgromadzenie Generalne ICOMOS, Xi’an (Chiny), 21 października 2005 (dostęp: 8.12.2018).

Dokument z La Valetty w sprawie ochrony i zagospodarowania miast historycznych i dzielnic zabytkowych, przyjęta przez CIVVIH, XVII Zgromadzenie Generalne ICOMOS, Paryż, 28 listopada 2011, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Dokument z Nara o autentyzmie, uzgodniony przez uczestników konferencji „Nara Conference on Authenticity in relation to the World Heritage Convention” organizowanej przez UNESCO, ICCROM, ICOMOS, Nara ( Japonia), 1–6 listopada 1994, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 8.12.2018).

European Charter of the Architectural Heritage, adopted by the Council of Europe, October 1975, http://www.unescobkk.org/fileadmin/user_upload/culture/cultureMain/Instruments/European_Charter.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Europejska konwencja krajobrazowa, sporządzona we Florencji dnia 20 października 2000 r., Dz.U. z 2006 r. Nr 14, poz. 98.

Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego (poprawiona), sporządzona w La Valetta dnia 16 stycznia 1992 r., Dz.U. z 1996 r. Nr 120, poz. 564.

ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites, ratified by the 16th General Assembly of ICOMOS, Québec, 4 October 2008, http://icip.icomos.org/downloads/ICOMOS_Interpretation_Charter_ENG_04_10_08.pdf (dostęp: 8.12.2018).

ICOMOS Charter on the Built Vernacular Heritage, ratified by ICOMOS 12th General Assembly, Mexico, October 1999, https://www.nid.pl/upload/iblock/1c8/1c891d23650d659c0911237a218e2cf5.pdf (dostęp: 8.12.2018).

ICOMOS Charter – Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage, ratified by ICOMOS 14th General Assembly, Victoria Falls (Zimbabwe) 2003, https://www.icomos.org/charters/structures_e. pdf (dostęp: 20.12.2018).

ICOMOS International Cultural Tourism Charter: Managing Tourism at Places of Heritage Significance, ratified by ICOMOS 12th General Assembly, Mexico, October 1999, https://www.icomos.org/charters/tourism_e.pdf (dostęp: 8.12.2018).

ICOMOS New Zealand Charter for the Conversion of Places of Cultural Heritage Value, New Zealand 2010, https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/ICOMOS_NZ_Charter_2010_FINAL_11_Oct_2010.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Karta Ateńska – Postanowienia Konferencji w Atenach w 1931 r., Ateny, 21–30 października 1931, http://www.zabytki-tonz.pl/pliki/karta%20atenska.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Karta Krakowska – Pryncypia konserwacji i restauracji dziedzictwa architektoniczno-urbanistycznego, Międzynarodowa Konferencja Konserwatorska, Kraków, 26 października 2000, http://www.zabytki-tonz.pl/pliki/Karta%20Krakowska%202000.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Karta ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym, ICAHM–ICOMOS, Lozanna 1990, http://www.icomos-poland.org/pl/dokumenty-doktrynalne.html (dostęp: 8.12.2018).

Karta Wenecka – Międzynarodowa Karta Konserwacji i Restauracji Zabytków i Miejsc Zabytkowych (Karta Wenecka 1964), sporządzona w trakcie II Międzynarodowego Kongresu Architektów i Techników w Wenecji w 1964, przyjęta przez ICOMOS w 1965, https://www.nid.pl/upload/iblock/15f/15f3d8201c79013f37d81be7c64697f5.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Karta z Burra – Karta ICOMOS Australia w sprawie miejsc o znaczeniu kulturowym, przyjęta przez Australijski Komitet Narodowy ICOMOS, Burra 1979, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Konwencja Rady Europy o ochronie dziedzictwa architektonicznego Europy, sporządzona w Grenadzie dnia 3 października 1985 r., Dz.U. z 2012 r., poz. 210.

Konwencja ramowa Rady Europy w sprawie znaczenia dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa, przyjęta w Faro dnia 27 października 2005, https://nid.pl/upload/iblock/844/8445eee1eed20fe93856a52376d47eaa.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 r., Dz.U. z 2011 r. Nr 172, poz. 1018.

Konwencja UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2005 r., Dz.U. z 2007 r. Nr 215, poz. 1585.

Konwencja UNESCO w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjęta w Paryżu dnia 16 listopada 1972 r., Dz.U. z 1976, Nr 32, poz. 190.

Międzynarodowa Karta ochrony miast historycznych ICOMOS, przyjęta na VIII Zgromadzeniu Generalnym ICOMOS, Toledo–Waszyngton, październik 1987, https://nid.pl/upload/iblock/c24/c24426151a435a21a02c80d717cf8a7c.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Nizhny Tagil Charter for the Industrial Heritage, International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage (TICCIH), Nizhny Tagil, 17 July 2003, www.ticcih.org/wp-content/uploads/2013/04/NTagilCharter.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Paris Declaration on Heritage as a Driver of Development. Adopted at Paris, UNESCO Headquarters, on Thursday 1st December 2011, ICOMOS XVIIème Assemblée Générale, Paris 2011, https://www.icomos.org/Paris2011/GA2011_Declaration_de_Paris_EN_20120109.pdf (dostęp: 8.12.2018).

World Heritage Committee Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention. First Session UNESCO, Paris, 27 June–1 July 1977, http://whc.unesco.org/archive/opguide77b.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Wspólne wytyczne ICOMOS–TICCIH w zakresie konserwacji obiektów, konstrukcji, obszarów i krajobrazów dziedzictwa przemysłowego (Zasady Dublińskie), Paryż, 28 listopada 2011, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Zalecenia UNESCO dotyczące ochrony zespołów zabytkowych i tradycyjnych i ich roli w życiu współczesnym (Rekomendacja Warszawska), Konferencja Generalna UNESCO, Warszawa/Nairobi, 26 listopada 1976, http://bc.pollub.pl/Content/12727/PDF/vaddemecumpl.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Zalecenie UNESCO w sprawie historycznego krajobrazu miejskiego, Konferencja Generalna UNESCO, Paryż, 10 listopada 2011, http://www.unesco.pl/fileadmin/user_upload/pdf/Rekomendacje/rekomenkrajobraz.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Adaptive Reuse: Preserving our Past, Build our Future, Australian Government Department of the Environment and Heritage, Canberra 2004.

Address by Mr Federico Mayor, Director General of UNESCO at the Third International Symposium of the World Heritage Cities, Bergen, 28 June 1995, http://unesdoc.unesco.org/images/0010/001010/101086E.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Architectural Heritage: Inventory and Documentation Methods in Europe. Proceedings, European Colloquy Organized by the Council of Europe and the French Ministry for Education and Culture – Direction du Patrimoine: Nantes, 28–31 October 1992, Council of Europe, Strasbourg 1993, https://pdfs.semanticscholar.org/ed38/80edad5d34473e9b41f343a7ecd7942be1a3.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Budapest Declaration – Building European civil society through community development, Budapest, April 2004, http://www.iacdglobal.org/wp-content/uploads/2017/01/Postion-statement-Budapest.pdf (dostęp: 20.12.2018).

Code on the Ethics of Co-existence in Conserving Significant Places, Australian ICOMOS 1998, http://australia.icomos.org/wp-content/uploads/Code-on-the-Ethics-of-Co-existence. pdf (dostęp: 8.12.2018).

Communication from the Commission to the European Parliament, Th Council, Th European Economic and Social Committee and Th Committee of the Regions: Towards an Integrated Approach to Cultural Heritage for Europe, European Commission, Brussels, 22 July 2014, http://ec.europa.eu/assets/eac/culture/library/publications/2014-heritage-communication_en.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Cultural and urban regeneration. Cultural activities and creative industries: a driving force for urban regeneration. Conclusions and Recommendations from the work done by the URBACT Culture network, Lille Métropole 2006, s. 19, http://urbact.eu/sites/default/files/conclusionsuc-english.pdf (dostęp: 20.12.2018).

Getting Cultural Heritage to Work for Europe. Report of the Horizon 2020 Expert Group on Cultural Heritage, European Commission, Directorate-General of Research and Innovation, Brussels 2015, https://publications.europa.eu/en/publication-detail/publication/b01a0d 0a-2a4f-4de0-88f7-85bf2dc6e004 (dostęp: 8.12.2018).

Heritage at Risk: ICOMOS Word Report on Monuments and Sites in Danger, http://www.icomos.de/index.php?lang=Deutsch&contentid=182&navid=231 (dostęp: 8.12.2018).

ICOMOS Guidance on Heritage Impact Assessments for Cultural World Heritage Properties. A publication of the International Council on Monuments and Sites, ICOMOS, Paris 2011, https://www.icomos.org/world_heritage/ HIA_20110201.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Norms of Quito – ICOMOS Final Report of the Meeting on the Preservation and Utilization of Monuments and Sites of Artistic and Historic Value, Quito, Equador, from November 29 to December 2 1967 r., https://www.icomos.org/en/ resources/charters-and-texts/179-articles-en-francais/ressources/charters-andstandards/168-the-norms-of-quito (dostęp: 22.12.2018).

Nowa Karta Ateńska 2003. Wizja miast XXI wieku, Europejska Rada Urbanistów, Lizbona, 20 listopada 2003, red. pol. Towarzystwo Urbanistów Polskich, tłum. z edycji franc. Stanisław Wyganowski, http://www.zabytki-tonz.pl/pliki/karta%20atenska%202003_pl.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future, 1987, http://www.un-documents.net/our-common-future.pdf (dostęp: 12.07.2018).

Reusing Redundant Buildings: Case Studies of Good Practice in Urban Regeneration – Prepared for the Department of the Environment by URBED (Urban and Economic Development) Ltd., H.M.S.O., London 1987.

Sustaining the Historic Environment: New Perspectives on the Future: an English Heritage Discussion Document, English Heritage, London 1997.

UNESCO Report of the Rapporteur on the Second Meeting of the Bureau of the Intergovernmental Committee for the Protection of the World Cultural and Natural Heritage in Paris, UNESCO Paris, 28–30 May 1979, http://whc.unesco.org/archive/repbur79.htm (dostęp: 8.12.2018).

World Heritage List: Historic Centre of Warsaw, http://whc.unesco.org/en/list/30 (dostęp: 8.12.2018).

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami, Dz.U. z 1928 r. Nr 29, poz. 265.

Uchwała Rady Ministrów Nr 318 z dnia 8 grudnia 1960 r. o zasadach wykorzystania obiektów zabytkowych na cele użytkowe, M.P. z 1961 r. Nr 1, poz. VI.

Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego Śródmieścia Łodzi, Urząd Miasta Łodzi, Łódź październik 1974.

Uchwała Nr LVII/491/93 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 2 czerwca 1993 r. w sprawie przyjęcia Miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 1993 r. Nr 6, poz. 71.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1202.

Uchwała Nr LXIII/623/97 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 18 czerwca 1997 r. w sprawie Zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi w części obejmującej obszar pomiędzy ul. Drewnowską, ul. Zachodnią, ul. Ogrodową i projektowanym przebiciem ul. Gen. L. Żeligowskiego, Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 1997 r. Nr 15 poz. 95.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1945.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2067.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004–2006, Dz.U. z 2004 r. Nr 166, poz. 1745.

Uchwała Nr XXXIV/0568/04 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Uproszczonego lokalnego program rewitalizacji wybranych terenów śródmiejskich oraz pofabrycznych Łodzi na lata 2004–2013, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/index.php?str=183&id=15236 (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr O/01/2006 Krajowej Rady Izby Architektów z 2006 r. w sprawie Standardów wykonywania zawodu i zakresu usług architekta, http://www.izbaarchitektow.pl/pliki/standardy_wykonywania_zawodu_i_zakres_uslug_architekta.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr LXXVI/1483/06 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 18 października 2006 r. w sprawie utworzenia i nadania statutu instytucji kultury pod nazwą Fabryka Sztuki w Łodzi, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?plik=uchwaly/rm/04_1483.DOC (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XII/199/07 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 30 maja 2007 r. w sprawie wyrażenia zgody na realizację projektu pn. „Rewitalizacja EC1 i jej adaptacja na cele kulturalno-artystyczne”, finansowanego z mechanizmu skierowanego do regionów o najmniejszej szacowanej alokacji per capita w ramach Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) 2007–2013, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?plik=uchwaly/rm/05_0199.DOC (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XVII/279/07 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2007 r. w sprawie przyjęcia Programu Nowe Centrum Łodzi, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?plik=uchwaly/rm/05_0279.DOC (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XXX/588/08 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie utworzenia i nadania statusu instytucji kultury pod nazwą „EC1 Łódź–Miasto Kultury” w Łodzi, Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2008 r. Nr 131, poz. 1288.

Uchwała Nr XCI/1585/10 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustalenia kierunków działania dla Prezydenta Miasta Łodzi w zakresie przygotowania zintegrowanego programu rozwoju terenów Księżego Młyna „Księży Młyn 2016”, http://naszksiezymlyn.pl/akty-prawne/ (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XCIX/1826/10 Rady Miasta Łodzi z dnia 27 października 2010 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi [uchwała ta utraciła moc na podstawie uchwały NrXLII/1110/17], http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/index.php?str=83&id=25916 (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr VIII/81/11 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 23 lutego 2011 r. w sprawie przyjęcia do realizacji dokumentu pod nazwą Strategia marki i komunikacji marketingowej marki Łodzi na lata 2010–2016, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?plik=uchwaly/rm/06_81.PDF (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XLIII/824/12 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie przyjęcia Strategii zintegrowanego rozwoju Łodzi 2020+, https://bip.uml. lodz.pl/miasto/dokumenty-strategiczne-miasta/ (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr XLV/840/12 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 4 lipca 2012 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Programu Nowe Centrum Łodzi, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?plik=uchwaly/rm/06_840.DOC (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr LV/1146/13 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 stycznia 2013 r. w sprawie Strategii przestrzennego rozwoju Łodzi 2020+, https://bip.uml.lodz.pl/miasto/dokumenty-strategiczne-miasta/ (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr LXVI/1415/13 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 3 lipca 2013 r. w sprawie aktualności Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, http://www.mpu.lodz.pl/data/other/uchwala_rm_06_1415.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 2015 r. w sprawie uznania za pomnik historii „Łódź – wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego”, Dz.U. z 2015 r., poz. 315.

Uchwała Nr VII/116/15 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie Statutu „EC1 – Miasto Kultury” w Łodzi, Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2015 r., poz. 1147.

Uchwała Nr XVIII/408/15 Rady Miejskiej z dnia 7 października 2015 r. zmieniająca uchwałę w sprawie utworzenia i nadania statutu instytucji kultury pod nazwą „EC1 Łódź – Miasto Kultury” w Łodzi, https://www.infor.pl/akt-prawny/U72.2015.193.0003922,uchwala-nr-xviii40815-rady-miejskiej-w-lodzi-zmieniajaca-uchwale-wsprawie-utworzenia-inadania-statutu-instytucji-kultury-pod-nazwa-ec1-lodz-miasto-kultury-wlodzi.html (dostęp: 8.12.2018).

Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1398.

Uchwała Nr 198 Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r. w sprawie przyjęcia Krajowej Polityki Miejskiej, M.P. z 2015 r., poz. 1235.

Uchwała Nr XXXV/916/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 września 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Rewitalizacji miasta Łodzi, http://archiwum.uml.lodz.pl/rewitalizacja/dokumenty_i_materialy_do_pobrania/ (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr LXIX/1753/18 Rady Miasta w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r. w sprawie uchwalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/rada_miejska/interpelacje/7/1753.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Uchwała Nr LXXIII/1980/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 5 lipca 2018 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Rewitalizacji miasta Łodzi, https://rewitalizacja.uml.lodz.pl/files/public/PORTAL_REWITALIZACJA/ GPR/1980.pdf (dostęp: 8.12.2018).

EC1 program funkcjonalno-użytkowy. Aranżacja i przebudowa budynków EC1 Wschód na potrzeby projektu pn. „Poszerzenie oferty kulturalno-edukacyjnej Narodowego Centrum Kultury Filmowej”, Łódź 2017.

Koncepcja programowa Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi, oprac. Rafał Syska et al., Łódź 2017.

Local Action Plan for Piotrkowska Street: raport z projektu URBAMECO – City Project / City Areas / Poor Areas / Economic Development, http://urbact.eu/sites/default/files/lap_piotrkowska.pdf (dostęp: 14.05.2018).

Lokalny Program Rewitalizacji Łodzi 2020+. Założenia, http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?id=40419&PHPSESSID=a8e4cc6f375661620320c8c3a73b274c (dostęp: 8.12.2018).

Łódź: Usługi projektowe polegające na aktualizacji dokumentacji projektowej, niezbędnej do wykonania prac budowlanych objętych Zadaniem 2 EC1 Zachód, w ramach Projektu Rewitalizacja EC1 i jej adaptacja na cele kulturalno-artystyczne. EC1 Biuletyn Informacji Publicznej, Łódź 2011.

Master Plan realizacji Programu Nowe Centrum Łodzi, t. I–VII, oprac. Deloitte, 2014. Materiały do wniosku o uznanie elementów krajobrazu kulturowego miasta poprzemysłowego w Łodzi za Pomnik Historii, oprac. Krzysztof Pawłowski, Jan Salm, Bartosz M. Walczak, Łódź 2009.

Narodowy Plan Rewitalizacji 2022, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, Warszawa 2014.

Problemy przebudowy Śródmiejskiej Dzielnicy Mieszkaniowej w Łodzi. Materiały z konkursu TUP nr 11/68, Łódź 1969.

Programrozwojukulturywwojewództwiełódzkimnalata2014–2020,oprac.Departament Kultury i Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, https://www.lodzkie.pl/kultura/program-rozwoju-kultury/download/316_7458572b6a54584a6b4e20e0b40fb (dostęp: 8.12.2018).

Raport na temat funkcjonownia systemu ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce po roku 1989, red. Jacek Purchla, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Kraków 2008.

Raport z konsultacji społecznych dotyczących założeń Lokalnego Programu Rewitalizacji Łodzi 2020+, Łódź 2015, archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?id=41383&PHPSESSID=a8e4cc6f375661620320c8c3a73b274c (dostęp: 8.12.2018).

Raport z wykonania zadania 1 pn. „Rekomendacje w zakresie integrowania przedsięwzięć rewitalizacyjnych wraz z diagnostyką dotychczasowych praktyk”, [w:] Łódź rewitalizuje. Zestaw rekomendacji dla prowadzenia procesu rewitalizacji w centrum Łodzi, oprac. Ds Consulting, 2015.

Rewitalizacja obszarowa centrum Łodzi. Wstępny plan projektu 7 – część inwestycyjna, oprac. Biuro ds. Rewitalizacji i Rozwoju Zabudowy Miasta.

Rewitalizacja obszarowa centrum Łodzi. Wstępny plan projektu 8 – część inwestycyjna, oprac. Biuro ds. Rewitalizacji i Rozwoju Zabudowy Miasta.

Standardy opracowania dokumentacji projektowej dla tzw. zabytków nieruchomych (propozycja), oprac. Jan Tajchman, ICOMOS 2013.

Strategia przestrzennego rozwoju Łodzi 2020+ [wersja skrócona], red. Marek Janiak, Magdalena Wiśniewska, Bartosz Poniatowski, Biuro Architekta Miasta Urzędu Miasta Łodzi, Łódź 2013.

Strategia rozwoju ulicy Piotrkowskiej w Łodzi na lata 2009–2020, oprac. Sztab Piotrkowska, Łódź 2009.

Strategia zarządzania marką Łódź na lata 2010–2016, https://uml.lodz.pl/dla-biznesu/przemysly-kreatywne/czym-jest-sektor-kreatywny/ (dostęp: 12.06.2018).

Tożsamość Łodzi (założenia programu budowania definicji tożsamości Łodzi), oprac. Fundacja Ulicy Piotrkowskiej, Łódź 2005, http://piotrkowska.pl/dokumenty/201207041455200.tozsamosclodzi.pdf (dostęp: 25.02.2018).

Umowa w sprawie prowadzenia jako wspólnej instytucji kultury pod nazwą „EC1 Łódź – Miasto Kultury” w Łodzi z dnia 22 września 2015 r., http://www.bip.ec1lodz.pl/files/docs/umowa_z_ministerstwem.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Zintegrowany program rewitalizacji Księżego Młyna, oprac. Zespół ds. rewitalizacji Księżego Młyna: http://archiwum.bip.uml.lodz.pl/_plik.php?id=29848&PHPSESSID=6a9dd6fe6a89 9f5f48d597 b51992ec80 (dostęp: 12.06.2018).

A Comparative Study of Łódź and Manchester. Geographies of European Cities in Transition, red. Stanisław Liszewski, Craig Young, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1997.

Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, red. Bogusław Szmygin, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2009.

Affelt Waldemar J., Dziedzictwo w kontekście rozwoju zrównoważonego, [w:] Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, red. Bogusław Szmygin, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Warszawa–Lublin 2008, s. 7–16.

Affelt Waldemar J., Estetyka zabytku budownictwa jako wyzwanie dla jego adaptacji, [w:] Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, red. Bogusław Szmygin, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2009, s. 7–18.

Affelt Waldemar J., O wartościach architektury przemysłowej i nie tylko, [w:] Wartościowanie zabytków architektury, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2013, s. 17–36.

Affelt Waldemar J., Przesłanki aksjologiczne konserwacji zasobów dziedzictwa techniki, [w:] Rewitalizacja dziedzictwa przemysłowego, red. Julian Kołodziej, Instytut Historii Nauki PAN, Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy, Warszawa–Bydgoszcz 2011, s. 121–142.

Alonso Isabel V., Meurs Valerie M., Assessing the Performance of Conservation Activities, [w:] Measuring Heritage: Conservation Performance, red. Silvio Mendes Zancheti, Katriina Similä, CECI and ICCROM, Olinda–Rome 2012.

Anholt Simon, Tożsamość konkurencyjna, Fundacja Promocja Polski, Warszawa 2007.

Araoz Gustavo, Preserving Heritage Places under the New Paradigm, „Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development”, 2011, no. 1, s. 55–60.

Araoz Gustavo, Protecting Heritage Places under the New Heritage Paradigm and Defining its Tolerance for Change. A Leadership Challenge for ICOMOS, [w:] Conservation Turn – Return to Conservation. Tolerance for Change. Limits of Change: Proceedings of the International Conferences of the ICOMOS, International Scientific Committee for the Theory and Philosophy of Conservation and Restoration: Prague, May 5th-9th 2009, Florence, March 3th-6th 2011, red. Wilfried Lipp et al., Edizioni Polistampa, Firenze 2012, s. 47–52.

Archeologia przemysłowa w Polsce, t. 1–3, red. Stanisław Januszewski, Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2012.

Archeologia przemysłowa w Polsce, t. 4, red. Stanisław Januszewski, Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2013.

Argan Gulio C., Contardi Bruno, Michelangelo: Architect, Phaidon Press, Milano 2004.

The Ashgate Research Companion to Heritage and Identity, red. Brian Graham, Peter Howards, Ashgate, Cornwall 2008.

Ashworth Gregory, Planowanie dziedzictwa, [w:] Miasto historyczne. Potencjał dziedzictwa, red. Krzysztof Broński, Jacek Purchla, Zbigniew K. Zuziak, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 1997, s. 25–48.

Ashworth Gregory, Planowanie dziedzictwa, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2015.

Assmann Aleida, Między historią a pamięcią. Antologia, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2013.

Atlas Miasta Łodzi, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002.

Atlas miasta Łodzi (suplement 1), red. Stanisław Liszewski, Urząd Miasta Łodzi, Łódź 2009.

Augé Marc, Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, tłum. Roman Chymkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.

Aurora Fernández Per, Mozas Javier, Arpa Javier, Reclaim Remediate Reuse Recycle, A+t Architecture Publishers, Vitoria–Gasteiz 2012. Por. Reduce Reuse Recycle. Architecture as Resource. German Pavilion. La Biennale di Venezia 2012, red. Muck Petzet, Florian Heilmeyer, Hatje CantzVerlag, Ostfildern 2012.

Badziak Kazimierz, Szkice do dziejów rodziny Poznańskich. U źródeł awansu ekonomicznego i społecznego, [w:] Imperium rodziny Poznańskich. Przywrócone dziedzictwo czasu i miejsca, red. Maja Jakóbczyk, Katarzyna Kuropatwa-Pik, Cezary Pawlak, Muzeum Miasta Łodzi, Łódź 2012, s. 15–45.

Badziak Kazimierz, Wielkość i upadek fortuny Poznańskich. U źródeł awansu ekonomicznego i społecznego, [w:] Dzieje Żydów w Łodzi 1820–1944. Wybrane problemy, red. Stanisław Liszewski, Wiesław Puś, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1991, s. 79–113.

Badziak Kazimierz, Zarys dziejów Łodzi do 1918 roku, [w:] Łódź. Monografia miasta, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2009, s. 27–61.

Bald Kazimierz, Plansza XLIV: Przestrzeń dobra publicznego, obszar tożsamości miasta Łodzi, [w:] Atlas Miasta Łodzi, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002.

Baranowski Bohdan, Łódź rolnicza (od połowy XVI do początku XIX w.), Prezydium Łódzkiego Komitetu Frontu Jedności Narodu, Łódź 1973.

Barbacci Alfredo, Konserwacja zabytków we Włoszech (1956), [w:] Zabytek i historia wokół problemów konserwacji i ochrony zabytków w XIX w., red. Piotr Kosiewski, Jarosław Krawczyk, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 205–240.

Barndt Kerstin, „Memory Traces of an Abandoned of Futures”. Industrial Ruins in the Postindustrial Landscapes of Germany, [w:] Ruins of Modernity, red. Julia Hell, Andreas Schönle, Duke University Press, Durham–London 2010, s. 270–293.

Bartkiewicz Zygmunt, Złe miasto. Obrazy z 1907 roku, Nakładem Jana Czempińskiego, G. Gebethner i Sp., Warszawa–Kraków 1911.

Bauman Zygmunt, Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, Instytut Kultury, Warszawa 1994. Bauman Zygmunt, Kultura w płynnej nowoczesności, Agora, Warszawa 2011.

Bauman Zygmunt, Płynna nowoczesność, tłum. Tomasz Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006.

Beatus Beata, Zbudujemy organizację partyjną ludu łódzkiego. Przekształcimy Łódź w miasto przemysłu, kultury i dobrobytu mas pracujących. Wywiad z tow. Kozłowskim – pierwszym sekretarzem Komitetu Miejskiego Polskiej Partii Robotniczej, „Głos Robotniczy” 1946, nr 94, s. 4.

Bell Daniel, The Coming of Post-Industrial Society, Basic Books, New York 1976.

Benjamin Walter, Źródło dramatu żałobnego w Niemczech, tłum. Andrzej Kopacki, Sic!, Warszawa 2013.

Berkowicz Andrzej, Geyerowska legenda, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1961. Bernstein Levitt, Royal Exchange Theatre, Manchester: https://www.levittbernstein.co.uk/project-stories/royal-exchange-theatre/ (dostęp: 8.12.2018).

Binney Marcus, Burman Peter, Chapels and Churches: Who Cares, British Tourist Authority, London 1977.

Bishop Peter, Lesley Williams, The Temporary City, Routledge, London–New York 2012. Bofill Ricardo, La Fábrica, http://www.ricardobofill.com/la-fabrica/read/ (dostęp: 8.12.2018).

Bofill Ricardo, Ricardo Bofill Taller de Arquitectura, [w:] Time, Space, Existence: Made in Europe. La Biennale di Venezia 2014, Global Art Affairs Foundation, Venezia 2014, s. 36–37.

Boito Camillo, Questioni pratiche di belle arti, restauri, concorsi, legislazione, professione, insegnamento, Ulrico Hoepli, Milan 1893.

Boito Camillo, Zagadnienie praktyczne sztuk pięknych (1893), [w:] Zabytek i historia: wokół problemów konserwacji i ochrony zabytków w XIX w., red. Piotr Kosiewski, Jarosław Krawczyk, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 201–204.

Bonenberg Wojciech, Aspekt badawczy w procesie rewitalizacji, [w:] Rewitalizacja miast/Urban Regeneration: vol. II, red. Wojciech Bonenberg, Krzysztof Baczyński, s. 79–90.

Bonenberg Wojciech, The Future of the City. Between Science and Creative Vision, „Technical Transactions. Architecture”, 2014, z. 2-A, s. 33–50.

Borén Thomas, Young Craig, Conceptual Export and Theory Mobilities: Exploring the Reception and Development of the „Creative City Thesis” in the Post-Socialist Urban Realm, „Eurasian Geography and Economic” 2016, vol. 57 (4–5), s. 588–606.

Borusiewicz Władysław, Konserwacja zabytków budownictwa murowanego, Arkady, Warszawa 1971.

Boym Svetlana, The Future of Nostalgia, Basic Books, New York 2001.

Brooker Graeme, Stone Sally, (Re)readings. Interior Architecture and the Design Principles of Remodeling Existing Buildings, RIBA Enterprises, London 2004.

Brown-Saracino Japonica, The Gentrification Debates: A Reader, Routledge, New York– Oxon 2010.

Budrecki Lech, Posłowie, [w:] Władysław Reymont, Ziemia obiecana, t. 1 i 2, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957, s. 325–341.

Bukal Grzegorz, Karta Wenecka – zapisy i możliwości ich zastosowania w praktyce, [w:] Karta Wenecka 1964–2014, red. Weronika Bukowska, Janusz Krawczyk, Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 2015, s. 151–164.

Bukal Grzegorz, Ochrona i zagrożenie wartości zabytków – czyli o skutkach braku wartościowania i co dalej..., [w:] Wartościowanie zabytków architektury, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków; Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa2013, s. 61–70.

Bulanda Andrzej, Mucha Włodzimierz, Bulanda i Mucha Architekci 1991–2011, Trygon, Warszawa 2011.

Bullen Peter, Love Peter, A New Future for the Past: a Model for Adaptive Reuse Decision-making, „Built Environment Project and Asset Management” 2011, vol. 1 (1), s. 32–44.

Bullen Peter, Love Peter, The Rhetoric of Adaptive Reuse or Reality of Demolition: Views from the Field, „Cities”, 2010, vol. 27, s. 215–224.

Byrne Dyne, Brayshaw Helen, Ireland Tracy, Social Significance a Discussion Paper, NSW National Parks and Wildlife Service, Hurstville 2001.

bż/b, Alternatywne serce miasta. Poznajcie OFF Piotrkowską, 2014, „TVN 24”, https://www.tvn24.pl/lodz,69/alternatywne-serce-miasta-poznajcie-off-piotrkowska,481497.html (dostęp: 5.01.2018).

Cameron Christina, From Warsaw to Mostar: the World Heritage Committee and Authenticity, „APT Bulletin: Journal of Preservation Technology”, 2008, no. 2–3, s. 19–24.

Camocini Barbara, Rebaglio Agnese, Restoration Economy. Manufaktura, Łódź, „Int/ AR”, 2012, vol. 3, s. 7–16.

Campbell Robert, Thoughts On José Rafael Moneo, Essay, „The Boston Guide” [The Pritzker Architecture Prize], https://www.pritzkerprize.com/sites/default/files/inline-files/1996_essay.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Cantacuzino Sherban, New Uses for Old Buildings, „The Architectural Review” 1972, s. 262–324.

Cantacuzino Sherban, New Uses for Old Buildings, Architectural Press, London 1975.

Carlo Scarpa – the Other City – die andere Stadt, red. Peter Noever, Ernst und Sohn, Berlin 1989.

Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, New York 1984.

Carlyle Thomas, Signs of the Times (1829), https://pdcrodas.webs.ull.es/anglo/CarlyleSignsOf TheTimes.pdf (dostęp: 12.06.2018).

Casanelles Eusebi, TICCIH’s Charter for Industrial Heritage, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 228–233.

Castells Manuel, Siła tożsamości, tłum. Sebastian Szymański, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

Castells Manuel, Społeczeństwo sieci, tłum. Janusz Stawiński, Sebastian Szymański et al., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.

Chen Jie, Judd Bruce, Hawken Scott, Adaptive Reuse of Industrial Heritage for Cultural Purposes in Beijing, Shanghai and Chongqing, „Structural Survey”, 2016, vol. 34, nr 4/5, s. 331–350.

Choay Françoise, Alegoría del Patrimonio, Editorial Gustavo Gili, SL, Barcelona 2007.

Choay Françoise, The Invention of the Historic Monument, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Cizler Jasna, The Role of Creative and Civil Initiatives in Transforming Post-Industrial Landscapes: A Case Study of Industrial Heritage Re-use in the Czech Republic, „Architecture and Civil Engineering”, 2014, vol. 12 (3), s. 207–219.

Collingwood Robin G., The Idea of History, Oxford University Press, Oxford 1994.

Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place: Adaptive Reuse of Heritage with ‘Symbolic Value’, red. Donatella Fiorani, Loughlin Kealy, Stefano F. Musso, EAAE – European Association for Architectural Education, Hasselt 2017.

Cossons Neil, Why Preserve the Industrial Heritage, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 6–16.

Cramer Johannes, Breitling Stefan, Architecture in Existing Fabric, Birkhäuser, Berlin 2007.

Crippa Maria A., Carlo Scarpa: Theory, Design, Project, MIT Press, Cambridge 1986.

Cudny Waldemar, Socio – Economic Changes in Lodz – Results of Twenty Years of System Transformation, „Geograficky Časopis” 2012, no. 15, s. 3–27.

Cultural Heritage Counts for Europe [ full report], red. Claire Giraud-Labaltem, Kate Pugh, Sneška Quaedvlieg-Mihailović, Joanna Sanetra-Szeliga, Brian Smith, Aziliz Vandesande, Clara Thys, International Cultural Centre, Krakow 2015, http://blogs.encatc.org/culturalheritagecountsforeurope/outcomes/ (dostęp: 8.12.2018).

Cultural Heritage in the 21st Century. Opportunities and Challenges, red. Monika A. Murzyn, Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2007.

Cunnington Pamela, Change of Use: the Conversion of Old Buildings, Alpha Books, London 1988.

Czepczyński Mariusz, Cultural Landscapes of Post-Socialist Cities. Representation of Powers and Needs, Ashgate, Hampshire 2008.

Czubiński Jacek, Wawelski spór Stanisława Tomkiewicza z Adolfem Szyszko-Bohuszem, „Wiadomości Konserwatorskie” 2013, nr 36, s. 38–45.

dal Co Francesco, The Architecture of Carlo Scarpa, [w:] Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, Electa/Rizzoli, New York 1984, s. 24–69.

Danielewski Michał, Przybylska Aleksandra, Od dziś miasto jest tam, „Gazeta Wyborcza – Kultura” 2007, nr 260, s. 21.

Daniszewski Tadeusz, 1-szy maja 1892 r., „Głos Robotniczy” 1946, nr 118, s. 10.

Daniszewski Tadeusz, W Łodzi przed pół wiekiem, „Głos Robotniczy” 1946, nr 118, s. 4.

Davis Susan G., Spectacular Nature: Corporate Culture and the Sea World Experience, University of California Press, Berkeley–Los Angeles–London 1997.

de la Torre Marta, Mason Randall, Introduction, [w:] Assessing the Values of Cultural Heritage. Research Report, red. Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2002, s. 3–4.

Dehio Georg, Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami w XIX stuleciu, [w:] Alois Riegl, Georg Dehio i kult zabytków, tłum. i wstęp Ryszard Kasperowicz, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 91–114.

Dettloff Paweł, Fabiański Marcin, Fischinger Andrzej, Zamek królewski na Wawelu. Sto lat odnowy (1905–2005), Zamek Królewski na Wawelu, Kraków 2005.

Dettloff Paweł, Odbudowa i restauracja zabytków architektury w latach 1918–1939. Teoria i praktyka, Universitas, Kraków 2006.

The Documentation Centre: Architecture, https://museums.nuernberg.de/documentation-center/architecture/ (dostęp: 8.12.2018).

Dolistowska Małgorzata, Miasta wielokrotnego zapisu – ikonosfera nowych przestrzeni tożsamości, „Czasopismo Techniczne. Architektura”, 2010, z. 7-A/2, s. 57–60.

Domański Bolesław, Restrukturyzacja terenów poprzemysłowych w miastach, [w:] Rewitalizacja, rehabilitacja, restrukturyzacja. Odnowa miast, red. Zygmunt Ziobrowski, Danuta Ptaszycka-Jackowska, Anna Rębowska, Andrzej Geissler, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Oddział w Krakowie, Kraków 2000, s. 107–142.

Dominguez Martin, Interview with Carlo Scarpa, [w:] Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, s. 297–299.

Douglas James, Building Adaptation, Elsevier, Oxford 2006.

Dressler Zbigniew, Restrukturyzacja obszarów poprzemysłowych, Agencja Rozwoju Regionu Krakowskiego, Kraków 1995.

Dubois Marc, Refurbishing the House of God: Adaptive Reuse of Religious Buildings in Flanders, „The Low Countries” 2002, no. 10, s. 70–75.

Dubos René J., Pochwała różnorodności, tłum. Ewa Krasińska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986.

Dymnicka Małgorzata, Tożsamości miejskie, [w:] Miasto Przestrzeń Tożsamość. Studium trzech miast: Gdańsk, Gliwice, Wrocław, Wydwnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017, s. 15–48.

Dymnicka Małgorzata, Przestrzeń publiczna a przemiany miasta, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013.

Dzieciuchowicz Jerzy, Wielkie centrum handlowe w przestrzeni miejskiej i podmiejskiej. Manufaktura i Ptak w Rzgowie, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012.

Dzieciuchowicz Jerzy, Groeger Lidia, Nowa przestrzeń mieszkaniowa. Lofty i rezydencje Łodzi, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016.

Dziedzictwo kulturowe w XXI wieku. Szanse i wyzwania, red. Monika A. Murzyn, Jacek Purchla, Wydawnictwo Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2007.

Dziedzictwo XX wieku – kryteria wyboru, zasady ochrony, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, red. Bogusław Szmygin, Warszawa 2017.

EC1. Historia, http://ec1lodz.pl/historia-ec1 (dostęp: 12.04.2018).

Elektrownia Łódzka XXV lat 1907–1932, oprac. Edward Ulmann, Ludwik Tołłoczko, Łódzkie Towarzystwo Elektryczne Sp. Akc. w Łodzi, Łódź 1932.

Eley Peter, Worthington John, Industrial Rehabilitation, Architectural Press, London 1984.

Engelberg Meinrad, Renovatio Ecclesiae. Die „Barockisierung” mittelalterlicher Kirchen, Imhof, Augsburg 2005.

Fainstein Susan S., The Changing World Economy and Urban Restructuring, [w:] Leadership and Urban Regeneration: Cities in North America and Europe, red. Dennis R. Judd, Michael Parkinson, Sage, London 1990, s. 31–47.

Fairclough Graham, Cultural Landscape, Sustainability, and Living with Change?, [w:] Managing Change: Sustainable Approaches to the Conservation of the Built Environment. 4th Annual US/ICOMOS International Symposium, Philadelphia–Pensylvania 2001, red. Jeanne Marie Teutonico, Frank Matero, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2003, s. 23–46.

Fairs Marcus, A Shop in Church by Merkx+Girod Architecten, „dezeen magazine”, 2007, http://www.dezeen.com/2007/12/04/a-shop-in-a-church-by-merkx-girod-architecten/ (dostęp: 8.12.2018).

Falk Nikolas, New Uses for Old Industrial Buildings, [w:] Industrial Buildings. Conservation and Regeneration, red. Michael Stratton, E. & F.N. Spon, London 2000, s. 89– 102.

Faulkner Peter, Ruskin and Morris, „The Journal of the William Morris Society” 2000, vol. 14, no. 1, s. 6–17.

Fazette Bordage, The Factories: Conversion for Urban Culture, Birkhäuser, Basel 2002.

Feilden Bernard M., Conservation of Historic Buildings, Architectural Press, Oxford 2003.

Feilden Bernard M., Jokilehto Jukka, Management Guidelines for World Cultural Heritage Sites, ICCROM, Rome 1993.

Finn Donovan, DIY Urbanism; Implications for Cities, „Journal of Urbanism” 2014, vol. 7(4), s. 381–398.

The First Heritage Forum of Central Europe, red. Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2012.

Flatt Oskar, Opis miasta Łodzi pod względem historycznym, statystycznym i przemysłowym, Drukarnia Gazety Codziennej, Warszawa 1853.

Fleming Michael, Legitimating Urban „Revitalisation” Strategies in Post-Socialist Lódź, „East European Politics and Societies” 2012, no. 2, s. 254–273.

Florida Richard L., Narodziny klasy kreatywnej oraz jej wpływ na przeobrażenia w charakterze pracy, wypoczynku, społeczeństwa i życia codziennego, tłum. T. Krzyżanowski, M. Penkala, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2010.

Florida Richard, The Death and Life of Great Industrial Cities, [w:] SynergiCity: Reinventing the Postindustrial City, red. Paul Hardin Kapp, Paul J. Armstrong, University of Illinois Press, Urbana, Chicago–Springfield 2012, s. vii–viii.

Frąk Michał, „Le Monde” pisze o Łodzi: miasto kontrastów, „Gazeta Wyborcza”, 2011, nr 256, s. 4.

Frampton Kenneth, Carlo Scarpa and the Adoration of Joint, [w:] Studies in Tectonic Culture: The Poetics of Construction in Nineteenth and Twentieth Century Architecture, red. John Cava, MIT Press, Cambridge 1995, s. 299–333.

Franger Benjamin, Adaptive re-use, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 110–117.

Frey Bruno S., The Evaluation of Cultural Heritage: Some Critical Issues, [w:] Economic Perspectives on Cultural Heritage, red. Michael Hutter, Ilde Rizzo, Palgrave Macmillan, London 1997, s. 31–49.

Frodl Walter, Pojęcie i kryteria wartościowania zabytków: ich oddziaływanie na praktykę konserwatorską, tłum. Marian Arszyński, Ministerstwo Kultury i Sztuki. Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, Warszawa 1966.

Frycz Jerzy, Modernizm i konserwacja zabytków, [w:] Sztuka około roku 1900: materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Kraków, grudzień 1967, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Kraków 1969, s. 93–112.

Frycz Jerzy, Restauracja i konserwacja zabytków architektury w Polsce w latach 1795– 1918, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1975.

Fukuyama Francis, Koniec historii, tłum. Tomasz Bieroń, Marek Wichrowski, Znak, Kraków 2009.

Fuses Joseph, Viader Joan M., Joseph Fuses, Joan Maria Viader: Works, 1983–1993, Universidad de Navarra, Pamplona 1997.

Fuses Joseph, Viader Joan M., Restoration of Les Aligues Building for the Central Administration of the University of Girona, http://www.fusesviader.com/en/project/restoration-les-algues-girona (dostęp: 8.12.2018).

Gądecki Jacek, Architektura i tożsamość. Rzecz o antropologii architektury, Wydawnictwo Rolewski, Złotoryja 2005.

Gangel Tanitha, The Experience of the Book: the Interior of Bookshops in the Netherlanden through the Years, MA Thesis Book and Digital Media Studies, 2015, https:// openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/35590/MA-thesis_Gangel_ TheExperienceoftheBook.pdf?sequence=1 (dostęp: 8.12.2018).

Ganiatsas Vassilis, Heritage as Ethical Paradigms of Identity and Change: In Need of New Conceptual Tools, Practices or Attitude?, [w:] Conservation Turn – Return to Conservation. Tolerance for Change. Limits of Change: Proceedings of the International Conferences of the ICOMOS, International Scientifi Committee for the Theory and Philosophy of Conservation and Restoration: Prague, May 5th-9th 2009, Florence, March 3th-6th 2011, red. Wilfried Lipp et al., Edizioni Polistampa, Firenze 2012, s. 151–161.

Garrod Brian, Fyall Alan, Managing Heritage Tourism, „Annals of Tourism Research” 2000, vol. 27, no. 3, s. 682–708.

Gasidło Krzysztof, Kierunki przekształceń przestrzeni przemysłu, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2010.

Gasidło Krzysztof, Metody poszukiwania rozwiązań w projektowaniu architektonicznym, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2016.

Gasidło Krzysztof, Problemy przekształceń terenów poprzemysłowych, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 1998.

Gawdzik Marek, Funkcja mieszkaniowa w strukturach poprzemysłowych, [w:] Architektura morska i przemysłowa – nowe wyzwania, red. Maria Stawicka-Wałkowska et. al., Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2009, s. 59–66.

Gawdzik Marek, Przeobrażenia architektury: adaptacje, modernizacje, rehabilitacje, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”, Gdańsk 2005.

Gawdzik Marek, Rewitalizacja obiektów poprzemysłowych – źródło nowej formy architektonicznej, [w:] Architektura morska i przemysłowa – nowe wyzwania, red. Maria Stawicka-Wałkowska et. al., Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2009, s. 49–57.

Gibson Lisanne, Pendlebury John R., Valuing Historic Environments, Ashgate Publishing, Farnham 2009.

Giddens Anthony, Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, tłum. Alina Szulżycka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.

Gillis John R., Memory and Identity: the History of a Relationship, [w:] Commemorations: The Politics of National Identity, red. John R. Gillis, Princeton University Press, Princeton 1994, s. 3–24.

Gill-Piątek Hanna, Gentryfikacja, czyli jak Off-Piotrkowskazmierzado Paryża, „Dziennik Łódzki”, 17.08.2013, http://www.dzienniklodzki.pl/artykul/970083,gentryfikacja-czyli-jak-offpiotrkowska-zmierza-do-paryza,id,t.html (dostęp: 8.12.2018).

Ginsbert Adam, Łódź. Studium monograficzne, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1962. Giovannoni Gustavo, Vecchie città ed edilizia nuova, Unione tipografico-editrice torinese, Torino 1931.

Glancey Jonathan, In the Beginning Was the Bestseller, „The Guardian” 2008, http://www.theguardian.com/artanddesign/2008/apr/09/architecture.bestbookshops (dostęp: 8.12.2018).

Glass Ruth, Introduction: Aspects of Change, [w:] London: Aspects of Change, red. Centre for Urban Studies, MacKibbon and Kee, London 1964, s. xiii–xlii.

Glendinning Miles, The Conservation Movement A History of Architectural Preservation. Antiquity to Modernity, Routledge, London–New York 2013.

Gospodini Aspa, Portraying, Classifying and Understanding the Emerging Landscapes in the Post-Industrial City, „Cities” 2006, vol. 23, no. 5, s. 311–330.

Gra o miasto, red. Bohdan Jałowiecki, PAN Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa 1992.

Graham Stephen, Patsy Healey, Relational Concepts of Space and Place: Issues for Planning Theory and Practice, „European Planning Studies” 1999, vol. 7, no. 5, s. 623– 646.

Grotowska-Leder Joanna, Łódzkie enklawy biedy, [w:] Żyć i pracować w enklawach biedy (Klimaty łódzkie), red. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, Instytut Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998, s. 36–63.

Gryglewski Piotr, De Sacra Antiquitate. Odwołania do przeszłości w polskiej architekturze sakralnej XVI wieku, Neriton, Warszawa 2012.

Gutowska Krystyna, Kobyliński Zbigniew, Zarządzanie dziedzictwem kulturowym: nowa dziedzina nauczania akademickiego i badań naukowych, „Mazowsze. Studia Regionalne” 2011, nr 6, s. 51–72.

Gutowski Maciej, Cywilizacyjne i kulturowe czynniki kształtowania domu mieszkalnego dzisiaj, [w:] Budownictwo mieszkaniowe w krajach Europy Środkowej i Wschodniej w okresie transformacji. Architektura, Wydawnictwo Politechniki Białostockiej, Białystok 1997, s. 199–202.

Gzamm Jerzy, Łódź się zmienia, czyli trochę ogólnych wrażeń, „Słowo Powszechne” 1951, nr 305, s. 2.

Gzell Sławomir, Miasto sieci i jego społeczność – ku konkretyzacji zapisów Nowej Karty Ateńskiej 2003, [w:] Nowe przestrzenie w mieście. Ich organizacja i funkcje, red. Iwona Jażdżewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2006, s. 63–77.

Hac Aleksandra, Łączmy to, co kochamy, z tym, co w Łodzi najlepsze, „Gazeta Wyborcza – Łódź”, 2009, nr 294, s. 5.

Harney Marion, Genius loci Restored: the Challenge of Adaptive Reuse, [w:] Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place: Adaptive Reuse of Heritage with ‘Symbolic Value’, red. Donatella Fiorani, Loughlin Kealy, Stefano F. Musso, EAAE – European Association for Architectural Education, Hasselt 2017, s. 151–162.

Hausner Jerzy, Kultura i polityka rozwoju, [w:] Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Narodowe Centrum Kultury, Kraków 2013, s. 81–103.

Healey Patsy, Davoudi Simin, O’Toole Mo, Property-led Urban Regeneration, [w:] Rebuilding the City: Property-led Urban Regeneration, red. Patsy Healey, et al., E. & F.N. Spon, London 1992, s. 277–289.

Healey Patsy, Urban Complexity and Spatial Strategies. Towards a Relation Planning for Our Times, Routledge, London–New York 2007.

Heritage and the City, red. Robert Kusek, Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2017.

Herzog & de Meuron, Eleven Stations at Tate Modern, 2000, https://www.herzogdemeuron.com/index/projects/complete-works/126-150/126-tate-modern.html (dostęp: 8.12.2018).

Highfield David, The Rehabilitation and Re-use of Old Buildings, Spon Press, London– New York 1987.

Hirsch Robert, Praktyczne zastosowanie wartościowania zabytków czyli kategorie ochrony konserwatorskiej budynków w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, [w:] Wartościowanie w ochronie i konserwacji zabytków, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta Stołecznego Warszawa, Politechnika Lubelska, Fundacja Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2012, s. 67–74.

Hirt Sonia, Iron Curtains. Gates, Suburbs and Privatization of Space in the Post-Socialist City, Wiley-Blackwell, Cambridge–Oxford 2012.

Hirt Sonia, Stanilov Kiril, Twenty Years of Transition: the Evolution of Urban Planning in Eastern Europe and Former Soviet Union, 1989–2009, UnHabitat, Nairobi 2009.

Historical and Philosophical Issues in the Conservation of Cultural Heritage, red. Nicholas Stanley Price, M. Kirby Talley Jr., Alessandra Melucco Vaccaro, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 1996.

Hodjat Mahdi, Conservation of Conservation Methods, [w:] Conserving the Authentic: Essays in Honour of Jukka Jokilehto, red. Nicholas Stanley-Price, Joseph King, ICCROM, Rome 2009, s. 117–123.

Holtorf Cornelius, Fairclough Graham, The New Heritage and Re-shapings of the Past, [w:] Reclaiming Archeology: Beyond the Tropes of Modernity, red. Alfredo González-Ruibal, Routledge, New York 2013, s. 195–210.

HRH The Prince of Wales, Making Heritage Industrial Buildings Work, [w:] Industrial Buildings: Conversion and Regeneration, red. Michael Stratton, E. & F.N. Spon, London 2000, s. 1–8.

Hutton Thomas A., The New Economy of the Inner City, „Cities”, 2004, vol. 21, nr 2 s. 89–108.

Huxtable Ada L., Lively Original Versus Dead Copy, „New York Times” 1965, maj, s. 4, 13.

Huyssen Andreas, Nostalgia for Ruins, „Grey Room” 2006, no. 23, s. 6–21.

Industrial Buildings. Conservation and Regeneration, red. Michael Stratton, E. & F.N. Spon, London 2000.

Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012.

Industrial Heritage Sites in Transformation. Clash of Discourses, red. Heike Oevermann, Harald A. Mieg, Routledge, New York–London, 2015.

Jacobs Jane, The Death and Life of Great American Cities, Vintage Books, New York 1961, s. 187–190.

Jacobson-Widding Anita, Introduction, [w:] Identity: Personal and Socio-Cultural: a Symposium, red. Anita Jacobson-Widding, Almquist & Wiksell / Humanities Press, Uppsala 1983, s. 13–32.

Jadach-Sepioło Aleksandra, Gentryfikacja miast, „Problemy Rozwoju Miast” 2007, nr 4/3, s. 66–79.

Jahrhunderthalle Bochum – Montagehalle für Kunst, red. Johannes Busmann, Ralf F. Broekman, Verlag Müller and Busmann KG, Wuppertal 2003.

Jakob Doreen, Constructing the Creative Neighborhood: Hopes and Limitations of Creative City Policies in Berlin, „City, Culture and Society” 2010, vol. 1 (4), s. 193– 198.

Jałowiecki Bohdan, Społeczne wytwarzanie przestrzeni w okresie transformacji systemowej, „Biuletyn KPZK PAN” 1996, z. 175, s. 21–50.

Jałowiecki Bohdan, Tożsamość ludzi, tożsamość miejsc, [w:] Gdańszczanie i ich miasto w perspektywie historyczno-socjologicznej, red. Małgorzata Dymnicka, Zbigniew Opacki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2003, s. 146–152.

Janczak Julian, Ludność Łodzi przemysłowej 1820−1914, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1982, nr 11 [całość].

Janczak Julian, Struktura społeczna ludności Łodzi w latach 1820–1918, [w:] Polacy. Niemcy. Żydzi w XIX–XX w. Sąsiedzi dalecy i bliscy, red. Paweł Samuś, Wydawnictwo Ibidem, Łódź 1997, s. 40–69.

Janiak Marek, Ostatnie fascynujące i niezwykłe, ale nieodkryte miasto – Łódź, „Renowacje i Zabytki” 2016, nr 1 (57), s. 46–63.

Janowski Aleksander, Wycieczki po kraju. IV. Na szlaku nowej kolei. Warszawa–Łowicz– Łódź–Kalisz, Księgarnia Jana Fiszera, Warszawa 1903.

Januszewski Stanisław, Archeologia przemysłowa – jej narodziny i przedmiot badań, „Spotkania z Zabytkami” 2010, nr 3/4, s. 6–15.

Jaworski Cyprian, Przestrzenne, wygodne, zielone miasto. Plan generalny Łodzi, „Fundamenty” 1961, nr 26, s. 8.

Jaworski Piotr, Biała Fabryka Geyera w Łodzi, Centralne Muzeum Włókiennictwa, Łódź 2005.

Jaworski Piotr, Tekstylne królestwo Scheiblerów. Największe w Łodzi i w Europie, [w:] Filmowy pałac ziemi obiecanej. W stronę Scheiblerów, red. Ewa M. Bladowska, Łódź 2011, s. 41–102.

Jessen Johann, Schneider Joachem, Conversions – the new normal, [w:] Building in Existing Fabric. Refurbishment. Extensions. New Design, red. Christian Schittich, Institut für internationale Architektur-Dokumentation, Basel 2003, s. 11–21.

Jokilehto Jukka, A History of Architectural Conservation, Elsevier, Oxford 1999.

Jokilehto Jukka, A History of Architectural Conservation, The Contribution of English, French, German and Italian Thought Towards International Approach to the Conservation of Cultural Property, The University of York, York 1986.

Jokilehto Jukka, Authenticity in Restoration Principles and Practices, „Association for Preservation Technology” 1985, no. 3/4, s. 5–11.

Jurkowlaniec Grażyna, Epoka nowożytna wobec średniowiecza. Pamiątki przeszłości, cudowne wizerunki, dzieła sztuki, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008.

Kaczmarek Sylwia, Kreowanie wizerunku miasta przemysłowego na przykładzie Glasgow i Łodzi, [w:] Marketing terytorialny: Strategiczne wyzwania dla miast i regionów, red. Tomasz Domański, Łódź 1997, s. 171.

Kaczmarek Sylwia, Proces rewitalizacji terenów poprzemysłowych a organizacja przestrzeni miejskiej, [w:] Rewitalizacja terenów poprzemysłowych w Łodzi (Revitalisation of Post-Industrial Urban Areas in Lodz), red. Tadeusz Markowski, Sylwia Kaczmarek, Joanna Olenderek, „Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk”, t. 132, Warszawa 2010, s. 7–18.

Kaczmarek Sylwia, Rewitalizacja terenów poprzemysłowych. Nowy wymiar w rozwoju miast, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001.

Kaczmarek Sylwia, Kaczmarek Jacek, Tereny poprzemysłowe Łodzi jako element potencjału miasta, [w:] Rewitalizacja terenów poprzemysłowych Łodzi, red. Tadeusz Markowski, Sylwia Kaczmarek, Joanna Olenderek, „Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk” 2010, t. 132, s. 68–79.

Kadłuczka Andrzej, Konserwacja zabytków i architektoniczne projektowanie konserwatorskie, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków 1999.

Kadłuczka Andrzej, Ochrona zabytków architektury. Tom I. Zarys doktryn i teorii, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, Kraków 2000.

Kalinowski Lech, Max Dvořák i jego metoda badań nad sztuką, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974. Zob. również: Listy Maxa Dvořáka do Karola Lanckorońskiego (1907–1921), oprac. Bogusław Dybaś, Joanna Winiewicz, Polska Akademia Nauk. Stacja Naukowa w Wiedniu, Wiedeń 2015.

Kalinowski Wojciech, W sprawie genezy miast przemysłowych pierwszej połowy XIX wieku, „Miscellanea Łódzkie” 1984, z. 1, s. 6–16.

Kant Immanuel, Dzieła zebrane, t. II: Krytyka czystego rozumu, tłum. Mirosław Żelazny, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2013.

Kapp Paul H., Historic Preservation: the Foundation of SynergiCity, [w:] SynergiCity: Reinventing the Postindustrial City, red. Paul Hardin Kapp, Paul J. Armstrong, University of Illinois Press, Urbana, Chicago–Springfield 2012, s. 28–39.

Karpińska Grażyna E., Miasto kultury w EC-1. O nowej łódzkiej tradycji, [w:] Antropolog w mieście i o mieście, red. Grażyna E. Karpińska, Polskie Towarzystwo Ludyczne, Wrocław–Łódź 2012, s. 135–154.

Karpińska Grażyna E., Miasto wymazywane: historia łódzkiego przypadku, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne” 2004, nr 8, s. 165–178.

Karpińska Grażyna E., Palimpsestowe oblicze miasta. Przykład Łodzi przemysłowej, „Ochrona Zabytków” 2004, nr 3–4, s. 127–140.

Karta Krakowska 2000 dziesięć lat później, red. Andrzej Kadłuczka, Kraków 2011.

Kazimierczak Jarosław, Wpływ rewitalizacji terenów poprzemysłowych na organizację przestrzeni centralnej w Manchesterze, Lyonie i Łodzi, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014.

Kenny Neil, Kingcome Nigel, Disneyfi ation of Cornwall – Developing a Poldark Heritage Complex, „International Journal of Heritage Studies”, 1998, vol. 4, nr 1, s. 45–59.

Kind-Barkauskas Friedbert, Kauhsen Bruno, Polónyi Stefan, Brandt Jőrg, Concrete Construction Manual, Birkhäuser, Munich 2002.

Kirbi Audrey, Kent Tony, The Local Icon: Reuse of Buildings in Place Marketing, „Journal of Town and City Management” 2010, vol. 1 (1), s. 80–91.

Klasyfikacja i kategoryzacja w systemie ochrony zabytków, red. Bogusław Szmygin, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Politechnika Lubelska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Warszawa 2016.

Kobojek Grażyna, Księży Młyn. Królestwo Scheiblerów, Biblioteczka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Łodzi, Łódź 1998.

Kochanowska Danuta, Śródmiejskie przestrzenie publiczne – współczesne przekształcenia, [w:] Przestrzeń publiczna miasta postindustrialnego, red. Mieczysław Kochanowski, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2002, s. 27–59.

Kochanowski Mieczysław, Pytania i niepokoje, [w:] Przestrzeń publiczna miasta postindustrialnego, red. Mieczysław Kochanowski, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2002, s. 5–8.

Kolankiewicz Leszek, Istota dziedzictwa niematerialnego w rozumieniu Konwencji UNESCO z 2003 roku, [w:] Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe: materiały pokonferencyjne, red. Andrzej Rottermund, Polski Komitet do Spraw UNESCO, Warszawa 2014, s. 61–104.

Kołodziej Karolina, Między „ziemią obiecaną” a „złym miastem” – cała (?) prawda o Łodzi w publicystyce i prasie warszawskiej, cz. 2, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2010, nr 13, s. 177–188.

Kondratiukowa Krystyna, Muzeum Historii Włókiennictwa w latach 1963–1975, Centralne Muzeum Włókiennictwa, Łódź 1975.

Koolhaas Rem (with a supplement by Jorge Otero-Pailos), Preservation is Overtaking Us, Columbia University Press, New York 2014.

Koolhaas Rem, Miyoshi Masao, A Dialogue between Rem Koolhaas and Masao Miyoshi, „boundary 2” 1997, vol. 24, nr 2, s. 1–19.

Koselleck Reinhart, Warstwy czasu. Studia z metahistorii, tłum. Krystyna Krzemieniowa, Jarosław Merecki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.

Kosmala Katarzyna, Sebastyanski Roman, The Roles of Artists’ Collective in the Gdansk Shipyard’s Heritage Protection, „Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development” 2013, vol. 3 (2), s. 116–129.

Koter Marek, Geneza układu przestrzennego Łodzi przemysłowej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.

Koter Marek, Plansza IV: Łódź i okolice w I połowie XIX w., [w:] Atlas Miasta Łodzi, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002.

Koter Marek, Zawilski Paweł, Grabarczyk Tadeusz, Plansza III: Łódź w czasach wczesnodziejowych oraz tzw. okresie rolniczym (od pradziejów do początku XIX w.), [w:] Atlas Miasta Łodzi, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002.

Kowalska-Wajnkaim Beata, 100 lat łódzkiej energetyki, Hamal Andrzej Machejek, Łódź 2007.

Kowalski Krzysztof, O istocie dziedzictwa europejskiego – rozważania, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2013.

Krasny Piotr, „Forma Pastoris”. Działalność św. Karola Boromeusza jako wzorzec patronatu biskupiego nad sztuką sakralną, [w:] Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. 7: Fundator i dzieło w sztuce nowożytnej, cz. 2, red. Jerzy Lileyko, Irena Rolska-Boruch, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2006, s. 7–36.

Krasny Piotr, Po starém způsobu vel opere gotico. O roli średniowiecznych zakonów w podtrzymywaniu średniowiecznej tradycji architektonicznej w Europie Środkowej, [w:] Artifex doctus. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Gadomskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, t. 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2007, s. 291–306.

Krassowski Czesław, Udział warszawskiej uczelni architektonicznej w kształtowaniu architektury polskiej, „Architektura” 1983, nr 2, s. 24–29.

Krawczyk Anna, Kolebka innowacyjności (wywiad z Prezydent miasta Łodzi Hanną Zdanowską), „Łódź Kreuje Innowacje. Magazyn informacyjny miasta Łodzi” 2014, nr 1, s. 6–9.

Krawczyk Janusz, Dialog z tradycją w konserwatorstwie – koncepcja zabytkoznawczej analizy wartościującej, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” 2013, t. XLIV, s. 507–529.

Krawczyk Janusz, Teoria Aloisa Riegla i jej polska recepcja a problemy konserwatorstwa współczesnego, [w:] Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, red. Bogusław Szmygin, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa–Lublin 2008, s. 63–74.

Krenz Jacek, Tożsamość miasta – między chaosem a złożonością, [w:] Tożsamość miasta odbudowanego: autentyzm – integralność – kontynuacja, red. Romana Cielątkowska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Gdańsk 2001, s. 67–60.

Krivy Maros, The Idea of Empty Space: Pro Kaapeli Movement and the Cable Factory in Helsinki, „Yhdyskuntasuunnittelu” 2010, vol. 48 (3), s. 9–25.

Kronenberg Maciej, Wpływ dziedzictwa przemysłowego na atrakcyjność turystyczną miasta. Przykład Łodzi, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012.

Krzyżanowski Lech, Wystawa konserwatorska „Zabytkowa architektura i budownictwo przemysłowe Łodzi”, listopad 1971, „Ochrona Zabytków” 1972, t. 25, 1 (96), s. 55–56.

Księży Młyn, red. Dorota Barbelska et al., Urząd Miasta Łodzi, Łódź 1998.

Kubiak Franciszek, W fabryce i pałacu Eisenbrauna, „Głos Robotniczy” 1945, nr 59, s. 4.

Kubicki Paweł, Miasto w sieci znaczeń. Kraków i jego tożsamość, Księgarnia Akademicka, Kraków 2010.

Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Narodowe Centrum Kultury, Kraków 2013.

Kuźma Inga B., Sadowska Joanna, Łódzcy Niemcy – fragment pejzażu „Ziemi obiecanej”. Problemy badawcze, „Etnografia Polska” 2011, t. LV, z. 1–2, s. 97–132.

L.B., Nasza odpowiedź – 3 razy tak. Potężna manifestacja jedności proletariatu łódzkiego, „Głos Robotniczy” 1946, nr 98, s. 1.

Lalewicz Marian, Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji zwołanej w 1931 r. w Atenach w sprawie ochrony i konserwacji zabytków historii sztuki, Warszawa 1932.

Landry Charles, Kreatywne miasto: zestaw narzędzi dla miejskich innowatorów, tłum. Olga Siara, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.

Landry Charles, The Creativity City Index, „City, Culture and Society” 2011, vol. 2, s. 173–176.

Landry Charles, Bianchini Franco, The Creative City, Demos, London, 1998.

Latham Derek, Creative Re-use of Building (vol. 1, vol. 2), Donhead, Shaftesbury 2000.

Latz Peter, Landscape Park Duisburg-Nord: the Metamorphosis of an Industrial Site, [w:] Manufactured Sites. Rethinking the Post-Industrial Landscape, red. Niall Kirkwood, Taylor & Francis, London–New York 2011, s. 150–165.

Latz Peter, RUST RED – The Landscape Park Duisburg-Nord, Hirmer Publishers, München 2016.

Lauterbach Alfred, Rozważania konserwatorskie, „Biuletyn Historii Sztuki i Kultury” 1938, R. VI, z. 4, s. 330–334.

Layton Robert, Introduction: Conflict in the Archaeology of Living Traditions, [w:] Conflict in the Archaeology of Living Traditions, red. Robert Layton, Unwin Hyman, London, s. 1–21.

Lefebvre Henri, Prawo do miasta, tłum. Ewa Majewska, Łukasz Stanek, „Praktyka Teoretyczna” 2012, nr 5, s. 183–197.

Lesman Bolesław, Recepta na miliony (Z dziejów rodu Konów), Książka i Wiedza, Warszawa 1967.

Leśniakowska Marta, Co to jest architektura, Kanon, Warszawa 1996.

Lewicka Maria, Miasto jako przedmiot badań psychologii, [w:] Miasto jako przedmiot badań naukowych w początkach XXI wieku, red. Bohdan Jałowiecki, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008, s. 120–134.

Lewicka Maria, Psychologia miejsca, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012.

Lewicka Maria, What Makes Neighborhood Different from Home and City? Effects of Place Scale on Place Attachment, „Journal of Psychology” 2010, no. 30, s. 35–51.

Lewicki Jakub, Między waloryzacją a klasyfikacją czyli o skutecznej ochronie zabytków w Polsce, [w:] System ochrony zabytków w Polsce – analiza, diagnoza, propozycje, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Naukowy ICOMOS, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, Politechnika Lubelska, Lublin–Warszawa 2011, s. 171–182.

Lewicki Jakub, O początkach klasyfikacji zabytków. O wadach i zaletach polskich systemów wartościowania, [w:] Klasyfikacja i kategoryzacja w systemie ochrony zabytków, red. Bogusław Szmygin, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Politechnika Lubelska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Warszawa 2016, s. 91–108.

Lewicki Jakub, O restauracji wnętrz na Wawelu w dwudziestoleciu międzywojennym, „Ochrona i Konserwacja Zabytków” 2000, nr 11, s. 37–81.

Libeskind Daniel, Przełom: przygody w życiu i architekturze, tłum. Małgorzata Zawadka, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2008.

The Limits of Heritage. The 2nd Heritage Forum of Central Europe, red. Katarzyna Jagodzińska, Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2015.

Lipe William D., Value and Meaning in Cultural Resources, [w:] Approaches to the Archaeological Heritage, red. Henry Cleere, Cambridge University Press, New York 1984, s. 1–11.

Litak Eliza, Pamięć jako „lustro i lampa” tożsamości. Pamięć i tożsamość zbiorowa oraz wybrane aspekty relacji między nimi, [w:] Pejzaże tożsamości teoria i empiria w perspektywie interdyscyplinarnej, red. Eliza Litak, Renata Furman, Hubert Bożek, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011, s. 149–262.

Lomholt Isabelle, Bookstore Selexyz Dominicanen Maastricht: Dutch Book Shop, „e-architect”, 2014, http://www.e-architect.co.uk/holland/bookstore-selexyz-dominicanen-maastricht (dostęp: 8.12.2018).

Loos Adolf, Wystawa Bożonarodzeniowa w Muzeum Austriackim. Mieszczańskie sprzęty domowe – pokój Leflera, 1987, [w:] Adolf Loos, Ornament i zbrodnia: eseje wybrane, tłum. Agnieszka Stępnikowska-Berns, Fundacja Centrum Architektury, BWA, Warszawa–Tarnów 2013, s. 39–46.

Lorens Jerzy, Łódzkie przeobrażenia, „Dziennik Łódzki”, 1973, nr 177, s. 1, 3.

Lorens Piotr, Tematyzacja przestrzeni publicznej jako wyraz dywersyfikacji struktury urbanistycznej miasta doby globalizacji, [w:] Percepcja współczesnej przestrzeni miejskiej, red. Mikołaj Madurowicz, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2007, s. 83–91.

Lorens Piotr, Załuski Daniel, Obszary poprzemysłowe – problemy restrukturyzacji, „Biuletyn KPZK PAN” 1996, z. 175, s. 129–144.

Los Sergio, Carlo Scarpa: an Architectural Guide, Arsenale Editrice, Venice 1995.

Lynch Kevin, Obraz miasta, tłum. Tomasz Jeleński, Wydawnictwo Archivolta, Kraków 2011.

Łódzki Disneyland. Debata o Manufakturze, „Gazeta Wyborcza – Łódź”, 2004, nr 261, s. 4.

Łódź między IV a V Zjazdem PZPR: dorobek i zamierzenia, Prasowe Zakłady Graficzne RSW „Prasa”, Łódź 1968.

Łódź od A do Z, red. Henryk Rudnicki, Prasa Łódzka, Łódź 1958.

Łódź w latach 1945–1960, red. Edward Rosset, Towarzystwo Przyjaciół Łodzi, Łódź 1962.

Łódź: dzieje miasta. Tom I: Do 1918 r., red. Bohdan Baranowski, Jan Fijałek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Łódź 1980.

Macdonald Sharon, Difficult Heritage. Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond, Routledge, London 2009.

Machado Rodolfo, Towards a Theory of Remodeling. Old as Palimpsest, „Progressive Architecture” 1976, no. 11, s. 46–49.

Magagnato Licisco, The Castelvecchio Museum, [w:] Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, New York 1984, s. 159–160.

Majer Andrzej, Księży Młyn w Łodzi: sentymentalizm vs. Pragmatyzm, [w:] Rewitalizacja kompleksu Księżego Młyna, red. Tadeusz Markowski, PAN Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa 2006, s. 49–57.

Majer Andrzej, Mikropolis. Socjologa miasta osobistego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015.

Majer Andrzej, Odrodzenie miast, Łódź–Warszawa 2014.

Majewski Alfred, Wawel, dzieje i konserwacja, Arkady, Warszawa 1993.

Malisz Bolesław, Główne problemy planu przestrzennego zagospodarowania Łodzi, „Łódzkie Czasopismo Gospodarcze”, 1959, nr 2, s. 5–21.

Małachowicz Edmund, Konserwacja i rewaloryzacja architektury w środowisku kulturowym, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2007.

Managing Change: Sustainable Approaches to the Conservation of the Built Environment. 4th Annual US/ICOMOS International Symposium, Philadelphia–Pennsylvania 2001, red. Jeanne Marie Teutonico, Frank Matero, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2003.

Managing Cultural Heritage. An International Research Perspective, red. Sara B. Baraldi et al., Ashgate, Farnham 2015.

Manson Randall, Economics and Historic Preservation: a Guide and Review of the Literature, The Brookings Institution, Pennsylvania 2005.

Manufactured Sites. Rethinking the Post-Industrial Landscape, red. Niall Kirkwood, Taylor and Francis, London–New York 2011.

Manufaktura dzisiaj, https://www.manufaktura.com/site/592/manufaktura-dzisiaj/manufaktura-dzisiaj (dostęp: 5.06.2018).

Manufaktura napędza Łódź, http://www.manufaktura-convention.pl/o-nas/manufaktura-napedza-lodz/ (dostęp: 24.06.2018).

Manufaktura: rewitalizacja, https://www.manufaktura.com/site/479/powstanie-manufaktury/rewitalizacja (dostęp: 12.06.2018).

Marasović Jerko, Marasović Tomislav, Diocletian Palace, Art Monuments of Yugoslavia, Zora, Zagreb 1970.

Markiewicz-Kozańska Ewa, Przemiany urbanistyczne w przedsiębiorstwie I.K. Poznańskiego w Łodzi w II połowie XIX w., „Urbanistyka. Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe” 1995, z. 1, s. 18–25.

Mason Randall, Assessing Values in Conservation Planning: Methodological Issues and Choices, [w:] Assessing the Values of Cultural Heritage. Research Report, red. Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2002, s. 5–30.

Mączyński Franciszek, Johna Ruskina: „Siedem lamp architektury” (w streszczeniu), „Architekt” 1902, nr 11–12; 1903, nr 1–7.

McCarthy John, Pollock Alan, Urban Regeneration in Glasgow and Dundee: a Comparative Evaluation, „Land Use Policy” 1997, vol. 14, no. 2, s. 137–149.

Measuring the Social Contribution of the Historic Environment. A Project of the Institute of Field Archaeologists and Atkins Heritage for the National Trust. Project Report, IFA–Atkins 2004.

Miasto historyczne. Potencjał dziedzictwa, red. Krzysztof Broński, Jacek Purchla, Zbigniew K. Zuziak, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, Kraków 1997.

Miasto jako przedmiot badań naukowych w początkach XXI wieku, red. Bohdan Jałowiecki, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008.

Miasto postsocjalistyczne: Organizacja przestrzeni miejskiej i jej przemiany: XIII Konwersatorium Wiedzy o Mieście, red. Iwona Jażdżewska, Katedra Geografii Miast i Turyzmu Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2000.

Michalski Mieczysław, Koncepcja rewitalizacji kompleksu fabrycznego I.K. Poznańskiego, [w:] Siedziby muzealne w przemysłowych kompleksach zabytkowych Łodzi, red. W. Kaczmarek, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Łódź 1998, s. 120–126.

Michlic Joanna, Lodz in the Post-Communist Era: In Search of a New Identity, [w:] Post-Communist Cities: New Cultural Reorientations and Identities, red. John Czaplicka, Ruble A. Blair, Johns Hopkins University Press, Washington 2008, s. 281–304.

Miles Steven, Space for Consumption: Pleasure and Placelessness in the Post-Industrial City, Sage, London 2010.

Miłobędzki Adam, Klasyfikacja zabytków – niektóre aspekty wartościowania, [w:] O wartości dzieła sztuki. Materiały II seminarium metodologicznego SHS, Radziejowice 19–21 maja 1966, Desa, Warszawa 1968, s. 101–111.

Miłobędzki Adam, Ochrona zabytków w dzisiejszym świecie, [w:] Od świata granic do świata horyzontów, red. Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2001, s. 323–327.

Mısırlısoy Damla, Gűnçe Kağan, Adaptive Reuse Strategies for Heritage Buildings: a Holistic Approach, „Sustainable Cities and Society” 2016, vol. 26, s. 91–98.

Modelowe przekształcenia terenów poprzemysłowych i zdegradowanych, red. Krzysztof Gasidło, Centrum Usług Drukarskich, Katowice 1999.

Moore Rowan, Ryan Raymund, Building the Tate Modern: Herzog & De Meuron, Harry N. Abrams, London 2000.

Morris William, Manifesto of the Society for the Protection of Ancient Buildings, [w:] Historical and Philosophical Issues in the Conservation of Cultural Heritage, red. Nicholas Stanley Price, M. Kirby Talley Jr., Alessandra Melucco Vaccaro, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 1996, s. 319–321.

Mostaedi Arian, Building Conversion and Renovation, Carles Broto i Comerma, Barcelona 2003.

Mourato Susana, Mazzanti Massimiliano, Economic Valuation of Cultural Heritage: Evidence and Prospects, [w:] Assessing the Values of Cultural Heritage. Research Report, red. Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2002, s. 51–73.

Murphy Richard, Carlo Scarpa and Castelvecchio, Butterworth Architecture, London 1990.

Murzyn-Kupisz Monika, Dziedzictwo kulturowe w kontekście rozwoju lokalnego, [w:] Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Narodowe Centrum Kultury, Kraków 2013, s. 237–263.

Murzyn-Kupisz Monika, The Socio-economic Impact of Built Heritage Projects Conducted by Private Investors, „Journal of Cultural Heritage” 2013, 14 (2), s. 156–162.

Muzealizacja, rewitalizacja czy destrukcja? Wobec dziedzictwa XIX-wiecznej architektury, red. Cezary Pawlak, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2007, s. 47–68.

Nagel Alexander, Wood Christopher S., Anachronic Renaissance, MIT Press, New York 2010.

Nagel Alexander, Wood Christopher S., Toward a New Model of Renaissance Anachronism, „Art Bulletin” 2005, vol. 87, no. 3, s. 403–432.

Nalewajko Jacek, Rozwój, funkcjonowanie i miejsce usług gastronomicznych w przestrzeni Łodzi, [w:] Łódź wybrane zagadnienia zagospodarowania przestrzennego, red. Tadeusz Marszał, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005, s. 159–178.

NODH. Duisburg-Nord – Blast Furnace Park, https://www.latzundpartner.de/en/projekte/postindustrielle-landschaften/duisburg-nord-hochofenpark/ (dostęp: 12.06.2018).

Nora Pierre, Czas pamięci, przeł. Wiktor Dłuski, „Res Publica Nowa” 2001, nr 7, s. 37–43.

Nora Pierre, Jak pisać historię Francji?, [w:] (Kon)teksty pamięci: antologia, red. Kornelia Kończal, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2014, s. 15–30.

Nora Pierre, Między pamięcią a historią: les lieux de mémoire, tłum. Paweł Mościcki, „Tytuł roboczy: archiwum” 2009, nr 2, s. 4–12.

Norberg-Schulz Charles, Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture, Rizzoli, New York 1979.

Nowak Zygmunt, Wiśniewski Mirosław, Główne problemy planowania śródmieścia, „Miasto” 1974, nr 12, s. 8.

Nuryanti Wiendu, Heritage and Postmodern Tourism, „Annals of Tourism Research” 1996, vol. 23, no. 2, s. 249–260.

Nyka Lucyna, Od architektury cyrkulacji do urbanistycznych krajobrazów, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2006.

Nyka Lucyna, Postrzeganie zabytkowego miasta, [w:] Fortyfikacje Gdańska, red. Grzegorz Bukała, Nadbałtyckie Centrum Kultury, Gdańsk 2006, s. 171–181.

Nyka Lucyna, W kierunku zmiennej metafory miasta – miejsca, zdarzenia, krajobrazy, [w:] Kazimierz Wejchert: teoria kompozycji urbanistycznej, red. Sławomir Gzell, Akapit-DTP, Warszawa 2003, s. 52–61.

Nyka Lucyna, Szczepański Jakub, Rola projektów kultury w rewitalizacji obszarów miejskich, [w:] Kultura dla rewitalizacji – rewitalizacja dla kultury, red. Lucyna Nyka, Jakub Szczepański, Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, Gdańsk 2010.

O nas. Manufaktura napędza Łódź, http://www.manufaktura.com/26/o_nas (dostęp: 8.12.2018).

Ochrona wartości w procesie adaptacji zabytków, red. Bogusław Szmygin, Politechnika Lubelska, Warszawa 2015.

Odnowa miast. Doświadczenia brytyjskie i francuskie oraz wybrane materiały Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, red. Zygmunt Ziobrowski, Antoni Matuszko, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Oddział w Krakowie, Kraków 2000.

OFF Piotrkowska – centrum przemysłów kreatywnych, http://offpiotrkowska.com/ (dostęp: 05.01.2018).

Oglethorpe Miles, McDonald Miriam, Recording and Documentation, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 55–62.

Old & New Design Manual for Revitalizing Existing Buildings, red. Frank Peter Jäger, Birkhäuser, Basel 2010.

Olejniczak Elwira, Obraz Łodzi w tekstach reportaży tygodnika „Odgłosy” (1958–1992), Primum Verbum, Łódź 2011.

Olenderek Joanna, Olenderek Maciej, Ochrona dziedzictwa kulturowego w rewitalizacji tzw. Kampusu b. Politechniki Łódzkiej, [w:] Ochrona wartości w procesie adaptacji zabytków, red. Bogusław Szmygin, Politechnika Lubelska, Warszawa 2015, s. 197–208.

Olszewski Andrzej K., Przegląd koncepcji stylu narodowego w teorii architektury polskiej przełomu XIX i XX wieku, „Sztuka i Krytyka” 1956, nr 3–4, s. 275–372.

Omilanowska Małgorzata, Rekonstrukcje architektoniczne jako dzieła sztuki, „Herito” 2016, nr 1–2, s. 68–93.

Ostrowska-Kębłowska Zofia, Problem historyzmu w badaniach nad architekturą XIX w., [w:] Myśl o sztuce: materiały Sesji zorganizowanej z okazji czterdziestolecia istnienia Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa, listopad 1974, red. Teresa Hrankowska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1976, s. 88–93.

Ostrowski Wacław, Świetna karta z dziejów planowania w Polsce: 1815–1830, Towarzystwo Urbanistów Polskich, Warszawa 1949.

Overmeyer Klaus, Urban Pioneers: Berlin. Stadtentwicklung durch Zwischennutzung/Temporary Use and Urban Development in Berlin, Jovis Verlag, Berlin 2007.

Palmer Marilyn, Neaverson Peter, Industrial Archeology. Principles and Practice, Routledge, London–New York 1998.

Panofsky Erwin, Das Erste Blatt aus dem „Libro” Giorgio Vasaris. Eine Studie über die Beurteilung der Gotik in der italienischen Renaissance (Mit einem Exkurs über zwei Fassadenprojekte Domenico Beccafumis), „Städel-Jahrbuch” 1930, vol. 6, s. 26–72.

Panofsky Erwin, Renaissance and Renascences in Western Art, Almqvist & Wiksell, Stockholm 1960.

Parysek Jerzy J., Miasta polskie na przełomie XX i XXI wieku. Rozwój i przekształcenia strukturalne, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2005.

Pawłowska Krystyna, O wartości zabytków, [w:] Ochrona dziedzictwa kulturowego. Zarządzanie i partycypacja społeczna, red. Krystyna Pawłowska, Magdalena Swaryczewska, Wydawnictwo UJ, Kraków 2002.

Pawłowski Krzysztof, Geneza i konsekwencje zainteresowania architekturą i urbanistyką przełomu XIX i XX wieku, [w:] Inspiracje – Metamorfozy – Refleksje. Sztuka w Łodzi 7, red. Karolina Stanilewicz, Łukasz Sadowski, Aleksandra Sumorok, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Łodzi, Łódź 2017, s. 9–14.

Pawłowski Krzysztof, ICOMOS – trzy dziesięciolecia a wyzwania trzeciego tysiąclecia, [w:] Polski Komitet Narodowy ICOMOS 1965–2015: 50 lat w służbie ochrony zabytków, red. Katarzyna Pałubska, PKN Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, s. 59–70.

Pawłowski Krzysztof, Od Karty Weneckiej do Rekomendacji Warszawskiej, [w:] Polski Komitet Narodowy ICOMOS 1965–2015: 50 lat w służbie ochrony zabytków, red. Katarzyna Pałubska, PKN Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, s. 51–57.

Pawłowski Krzysztof, Od rekomendacji warszawskiej do programu Pro-revita, [w:] Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe: materiały pokonferencyjne, red. Andrzej Rottermund, Polski Komitet do Spraw UNESCO, Warszawa 2014, s. 31–47.

Peacock Alan, A Future for the Past: The Political Economy of Heritage, „Proceedings of the British Academy” 1994, no. 87, s. 189–243.

Pencakowski Paweł, Recepcja dzieł dawnej sztuki i pamiątek przeszłości w diecezji krakowskiej w epoce kontrreformacji, Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2009.

Pendlebury John, Short Michael, While Aidan, Urban Word Heritage Sites and the Problem of Authenticity, „Cities” 2009, no. 26, s. 349–358.

Percepcja współczesnej przestrzeni miejskiej, red. Mikołaj Madurowicz, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 2007.

Pérez de Arce Rodrigo, Urban Transformations and the Architecture of Additions, „Architectural Design” 1978, no. 4, s. 237–266.

Petzet Michael, Conservation or Managing Change?, [w:] Conservation Turn – Return to Conservation. Tolerance for Change. Limits of Change, red. Wilfried Lipp et al., Edizioni Polistampa, Firenze 2012, s. 53–56.

Petzet Michael, International Principles of Preservation, Hendrik Verlag, Berlin 2010.

Pfeifer Laura, The Planner’s Guideto Tactical Urbanism, Montreal 2014, https://reginaurban ecology.files.wordpress.com/2013/10/tuguide1.pdf (dostęp: 8.12.2018).

Piech Maria, Przemiany funkcjonalne terenów przemysłowych w latach 1988–1996 (w granicach kolei obwodowej), Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2004.

Pierwszy z łódzkiej „piątki”, „Głos Robotniczy” 1954, nr 201, s. 3.

Piwocki Ksawery, Pierwsza nowoczesna teoria sztuki. Poglądy Aloisa Riegla, Warszawa 1970.

Places of Pain and Shame: Dealing with „Difficult Heritage”, red. William Logan, Keir Reeves, Routledge, London 2009.

Plevoets Bie, Sowińska-Heim Julia, Community Initiatives as a Catalyst for Regeneration of Heritage Sites: Vernacular Transformation and its Influence on the Formal Adaptive Reuse Practice, „Cities” 2018, vol. 78, s. 128–139.

Plevoets Bie, Van Cleempoel Koenraad, Adaptive Reuse as a Strategy Towards Conservation of Cultural Heritage: a Literature Review, [w:] Structural Studies, Repairs and Maintenance of Heritage Architecture XII, red. Carlos Brebbia, Luigia Binda, WTT Press, Chianciano Terme 2011, s. 155–164.

Plevoets Bie, Van Cleempoel Koenraad, Adaptive Reuse as an Emerging Discipline: a Historic Survey, [w:] Reinventing Architecture and Interiors: A Socio-political View on Building Adaptation, red. Graham Cairns, Libri Publishers, London 2013, s. 13– 32.

Plevoets Bie, Van Cleempoel Koenraad, Adaptive Reuse Towards Conservation of Cultural Heritage: a Literature Review, [w:] Structural Studies, Repairs and Maintenance of Heritage Architecture XII, red. Carlos Brebbia, Luigia Binda, WIT Press, Chianciano Terme 2011, s. 155–164.

Plevoets Bie, Van Cleempoel Koenraad, Developing a Retail-Reuse Evaluation Tool, [w:] Tangible Risks, Intangible Opportunities: Long-term Risk Preparedness and Responses for Threats to Cultural Heritage, red. Sofia Avgerinou-Kolonias, Melvin Campos Ocampo, Guillermo Barzuna Pérez, ICOMOS, San José 2015, s. 92–106.

Plevoets Bie, Van Cleempoel Koenraad, Retail-Reuse of Historic Buildings: Developing Guidelines for Designer and Conservators, „WTA Schriftenreihe. Building Materials and Building Technology to Preserve the Built Heritage” 2009, no. 33 (1), s. 61–80.

Poland’s Manchester Becomes Chic. Conversion of a Former Textile Factory into a Hotel, [w:] Old. Design Manual for Revitalizing Existing Buildings, red. Frank Peter Jäger, Birkhäuser Architecture, Basel 2010, s. 136–139.

Polyák Levente, Recycling the Industrial between West and East. Heritage and the Politics of Urban Memory in New York and Budapest, [w:] Industrial Heritage Sites in Transformation. Clash of Discourses, red. Heike Oevermann, Harald A. Mieg, Routledge, New York–London 2015, s. 167–184.

Pomian Krzysztof, Jak uprawiać historię kultury, „Przegląd Historyczny” 1995, t. 86, z. 1, s. 1–13.

Popławska Irena, Architektura Łodzi około 1900 r., [w:] Sztuka około 1900: materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Kraków grudzień 1967, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, s. 113–128.

Popławska Irena, Architektura mieszkaniowa Łodzi w XIX wieku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1992.

Popławska Irena, Architektura przemysłowa Łodzi w XIX wieku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.

Popławska Irena, Zespół fabryczno-rezydencjalny „Księży Młyn” w Łodzi, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1972, nr 4, s. 295–304.

Potencjał dziedzictwa. Społeczno-gospodarcze przykłady z Europy Środkowej, red. Joanna Sanetra-Szeliga, Katarzyna Jagodzińska, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2017.

The Post-Socialist City. Continuity and Change in Urban Space and Imagery, red. Alfrun Kliems, Marina Dmitrieva, Jovis Verlag, Berlin 2010.

The Post-Socialist City. Urban, Form and Space Transformations in Central and Eastern Europe after Socialism, red. Kiril Stanilov, Springer, Dordrecht 2007.

Poulios Ioannis, Discussing Strategy in Heritage Conservation. Living Heritage Approach as an Example of Strategic Innovation, „Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development” 2014, vol. 4, no. 1, s. 16–34.

Poulios Ioannis, Is Every Heritage Site a ‘Living’ One? Linking Conservation to Communities’ Association with Sites, „The Historic Environment: Policy and Practice” 2011, vol. 2, no. 2, s. 144–156.

Powell Kenneth, Architecture Reborn. Converting Old Buildings for New Uses, Rizzoli International Publications, New York 1999.

Pracuta Mieczysław, Ochrona zabytków na terenie województwa łódzkiego w latach 1945–1975, Wojewódzki Urząd Konserwacji Zabytków, Łódź 2008.

Problemy kształtowania przestrzeni publicznych, red. Piotr Lorens, Justyna Martyniuk-Pęczek, Wydawnictwo Urbanista, Gdańsk 2010.

Pruijt Hans, Is the Institutionalization of Urban Movements Inevitable? A Comparison of the Opportunities for Sustained Squatting in New York City and Amsterdam, „International Journal of Urban and Regional Research” 2003, no. 27 (1), s. 133–157.

Przestrzeń, filozofia i architektura. Osiem rozmów o poznawaniu, produkowaniu i konsumowaniu przestrzeni, red. Ewa Rewers, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 1999.

Purchla Jacek, Dziedzictwo a rozwój. Zarządzanie miastami zabytkowymi a prawa rynku w doświadczeniu Europy Środkowej, [w:] Miasto historyczne. Potencjał dziedzictwa, red. Krzysztof Broński, Jacek Purchla, Zbigniew K. Zuziak, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 1997, s. 9–18.

Purchla Jacek, Dziedzictwo a transformacja, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2005.

Purchla Jacek, Dziedzictwo kulturowe, [w:] Kultura a rozwój, red. Jerzy Hausner, Anna Karwińska, Jacek Purchla, Narodowe Centrum Kultury, Kraków 2013, s. 39–56.

Puś Wiesław, Zmiany liczebności i struktury narodowościowej ludności Łodzi do roku 1939, [w:] Marek Koter, Mariusz Kulesza, Wiesław Puś, Stefan Pytlas, Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005, s. 9–39.

Puś Wiesław, Pytlas Stefan, Dzieje Łódzkich Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju „Uniontex” (d. Zjednoczonych Zakładów K. Scheiblera i L. Grohmana) w latach 1827–1977, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979.

Pytlas Stefan, Powstanie i początki działalności zakładu przemysłu bawełnianego Karola Scheiblera w Łodzi, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego: Nauki Humanistyczno-Społeczne” 1975, z. 111, s. 111–123.

Rabun Stanley, Kelso Richard, Building Evaluation for Adaptive Reuse and Preservation, Wiley, New Jersey 2009.

Raport roczny prezesa Komisji Województwa Mazowieckiego Rajmunda Rembielińskiego do namiestnika Królestwa Polskiego Józefa Zajączka o czynnościach Sekcji Fabrycznej w 1984 roku, [w:] Krzysztof P. Woźniak, Rajmund Rembieliński. Wizjoner i menadżer Łodzi przemysłowej. Raporty z lat 1824–1830, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, s. 139–163.

Reduce Reuse Recycle. Architecture as Resource. German Pavilion. La Biennale di Venezia 2012, red. Muck Petzet, Florian Heilmeyer, Hatje CantzVerlag, Ostfildern 2012.

Redundant Religious Buildings: Report of the Committee on Culture and Education, red. Pino Rauti, Council of Europe, Strasbourg 1989.

Remøy Hilde, van der Voordt Th o, Adaptive Reuse of Offi Buildings into Housing: Opportunities and Risks, „Building Research and Information” 2014, vol. 42 (3), s. 381–390.

Report on Research, [w:] Values and Heritage Conservation. Research Report, red. Erica Avrami, Randall Mason, Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2000.

Rewers Ewa, Miasto jako przedmiot badań filozofii, [w:] Miasto jako przedmiot badań naukowych w początkach XXI wieku, red. Bohdan Jałowiecki, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008, s. 65–77.

Rewers Ewa, Niepewny urok tożsamości, [w:] Kultura wobec kręgów tożsamości. Materiały konferencji przedkongresowej, Poznań 19–21 października 2000, red. Teresa Kostyrko, Tadeusz Zgółka, Poznań–Wrocław 2000, s. 109–119.

Rewers Ewa, Post-polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta, Universitas, Kraków 2005.

Rewers Ewa, Zdarzenie w przestrzeni miejskiej, [w:] Formy estetyzacji przestrzeni publicznej, red. Jan S. Wojciechowski, Anna Zeidler-Janiszewska, Instytut Kultury, Warszawa 1998, s. 87–100.

Rewitalizacja – nośnik tożsamości i rozwoju obszarów metropolitalnych. Międzynarodowa Konferencja Pro-revita, red. Bartosz M. Walczak, Wydawnictwo Biblioteka i Instytut Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej, Łódź 2007.

Rewitalizacja kompleksu Księżego Młyna, red. Tadeusz Markowski, PAN Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa 2006.

Rewitalizacja miast poprzemysłowych – rola dziedzictwa kulturowego: międzynarodowa konferencja „PRO-REVITA” Łódź, 23–25 IX 2004 r., red. Bartosz M. Walczak, Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa, Łódź 2006.

Rewitalizacja terenów poprzemysłowych w Łodzi (Revitalisation of Post-Industrial Urban Areas in Lodz), red. Tadeusz Markowski, Sylwia Kaczmarek, Joanna Olenderek, „Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk”, t. 132, Warszawa 2010.

Reymont Władysław, Ziemia obiecana, t. 1 i 2, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1957.

Rezolucja Wojewódzkiej Konferencji aktywu PPS i PPR, „Głos Robotniczy” 1946, nr 98, s. 1.

Richards Greg, Production and Consumption of European Cultural Tourism, „Annals of Tourism Research” 1996, vol. 23, no. 2, s. 261–283.

Riegl Alois, Nowoczesny kult zabytków. Jego istota i jego powstanie, [w:] Alois Riegl, Georg Dehio i kult zabytków, tłum. i wstęp Ryszard Kasperowicz, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 31–89.

Rix Michael, Industrial Archeology, „Th Amateur Historian” 1955, vol. 2, no. 8, s. 225–229.

Robert Philippe, Adaptations. New Uses for Old Buildings, Éditions du Moniteur, Paris 1989.

Robertson Roland, The Conceptual Promise of Glocalization: Commonality and Diversity, „Art-e-fact” 2004, no. 4, http://artefact.mi2.hr/_a04/lang_en/theory_robertson_en.htm (dostęp: 8.12.2018).

Rossi Aldo, The Architecture of the City, The MIT Press, Cambridge–Massachusetts– London 1982.

Rossnes Gustav, Process Recording, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 63–69.

Roth Hélène, Cunningham-Sabot Emmanuèle, Shrinking Cities in the Growth Paradigm: Towards Standardised Regrowing Strategies?, [w:] Parallel Patterns of Shrinking Cities and Urban Growth: Spatial Planning for City Regions and Rural Areas, red. Robin Ganser, Rocky Piro, Routledge, London–New York 2016, s. 62–64.

Rottermund Andrzej, Przedmowa, [w:] Jacek Purchla, Dziedzictwo a transformacja, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2005, s. 7–8.

Rouba Bogumiła J., Autentyczność i integralność zabytków, „Ochrona Zabytków” 2008, nr 4, s. 37–57.

Rouba Bogumiła J., Dlaczego adaptacje niszczą zabytki i czy tak musi być?, [w:] Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, red. Bogusław Szmygin, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2009, s. 113–128.

Rouba Bogumiła J., Pielęgnacja świątyń i innych zabytków. Książka nie tylko dla księży, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2014.

Rouba Bogumiła J., Proces ochrony dóbr kultury. Pojęcia, terminologia, [w:] Ars longa – vita brevis – tradycyjne i nowoczesne metody badania dzieł sztuki, red. Józef Flik, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2003, s. 376.

Rouba Bogumiła J., Projektowanie konserwatorskie, „Ochrona Zabytków” 2008, t. 56, nr 1 (240), s. 57–78.

Ruskin John, Lampa pamięci (1849), tłum. Jakub Szczuka, [w:] Zabytek i historia: wokół problemów konserwacji i ochrony zabytków w XIX wieku, red. Piotr Kosiewski, Jarosław Krawczyk, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 159–181.

Ruskin John, Niewinne oko: szkice o sztuce, wybór i tłum. Jakub Szczuka, wstęp Ryszard Kasperowicz, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.

Ruskin John, The Seven Lamps of Architecture, Smith, Elder, London 1849.

Rykwert Joseph, Pokusa miejsca. Przeszłość i przyszłość miast, tłum. Tomasz Bieroń, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2013.

Rynkowska Anna, Ulica Piotrkowska, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1970.

Salm Jan, Problematyka konserwatorska Księżego Młyna, czyli o szczycie góry lodowej, [w:] O Księżym Młynie. Historia – architektura – ogrody, red. Wiesław Kaczmarek, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Muzeum Sztuki Rezydencja Księży Młyn, Łódź 2001.

Salm Jan, Wesołowski Jacek, Łódź – przewodnik, Zarząd Miasta Łodzi, Łódź 1992.

Samujłło Jerzy, Szansa łódzkiej aglomeracji, „Architektura” 1973, nr 5–6, s. 187.

Sandler Daniela, Counterpreservation: Decrepitude and Memory in Post-Unification Berlin, „Third Text” 2011, vol. 25 (6), s. 687–697.

Saryusz-Wolska Magdalena, Wprowadzenie, [w:] Pamięć zbiorowa i kulturowa: współczesna perspektywa niemiecka, Universitas, Kraków 2009, s. 7–38.

Sasaki Masayuki, Urban Regeneration Through Cultural Creativity and Social Inclusion: Rethinking Creative City Theory through a Japanese Case Study, „Cities” 2010, vol. 27, Supplement 1, s. S3–S9.

Satijnplus architekten, Kruisheren Hotel, „Divisare”, http://divisare.com/projects/17766-satijnplus-architecten-kruisherenhotel (dostęp: 22.09.2018).

Scarpa Carlo, A Thousand Cypresses. A Lecture Given in Madrid in the Summer of 1978, [w:] Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, New York 1984, s. 286–287.

Scarpa Carlo, Can Architecture Be Poetry? / Kann Architektur Poesie sein?, [w:] Carlo Scarpa – the Other City – die andere Stadt, red. Peter Noever, Ernst und Sohn, Berlin 1989, s. 16–27.

Scheibler Peter Ch., Scheiblerowie w drodze do ziemi obiecanej, wstęp Kazimierz Badziak, tłum. Mateusz Krakowiak, Maria Goldstein, Wydawnictwo Hamal Andrzej Machejek, Muzeum Kinematografii w Łodzi, Łódź 2014.

Schmidt Michael, Reverentia und Magnificentia. Historizität in der Architektur Süddeutschlands, Österreichs und Böhmens vom 14. bis 17. Jahrhundert, Schnell and Steiner, Regensburg 1999.

Scott Fred, On Altering Architecture, Routledge, London 2008.

Scotta George G., A Plea for the Faithful Restoration of our Ancient Churches, John Henry Parker, London 1850, https://archive.org/details/pleaforfaithfulr00scot/ page/n3 (dostęp: 22.12.2018).

Shaw Kate, The Place of Alternative Culture and the Politics of its Protection in Berlin, Amsterdam and Melbourne, „Planning Theory & Practice” 2005, vol. 6, no. 2, s. 149–169.

Siedziby muzealne w poprzemysłowych kompleksach zabytkowych Łodzi, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Łódź 1998.

Skalski Krzysztof, Rewitalizacja a instrumenty zarządzania przestrzenią miast polskich, „Problemy Rozwoju Miast” 2004, nr 1/3–4, s. 82–93.

Slater Tom, Gentrification of the City, [w:] The New Blackwell Companion to the City, red. Gary Bridge, Sophie Watson, Wiley-Blackwell, Chichester 2011, s. 571–585.

Smith David M., Moral Geographies: Ethics in a World of Difference, Edinburgh University Press, Edinburgh 2000.

Smith Laurajane, Shackel Paul A., Campbell Gary, Heritage, Labour and the Working, Routledge, New York 2011.

Song Zhang, Conservation and Adaptive Reuse of Industrial Heritage in Shanghai, „Frontiers of Architecture and Civil Engineering in China” 2007, vol. 1, no. 4, s. 481–490.

Sowińska Julia, Santuarios de la ciudad contemporánea. Nuevas funciones de las iglesias antiguas, [w:] Santuarios Contemporáneos. O expresión arquitectónica de una sociedad, red. María C. V. Nochebuena, Benemérita Universidad Autónoma de Puebla, México 2016, s. 364–384.

Sowińska-Heim Julia, A Post-socialist City: a „Turn” in Shaping Architectural Image of the City at the Turn of the 20th and 21th Centuries. The Case of Łódź, „Art Inquiry. Recherches sur les Arts” 2015, vol. XVII (XXVI), s. 251–272.

Sowińska-Heim Julia, Adaptation of Post-industrial Cultural Heritage to New Cultural Functions. Example of Genk and Łódź, [w:] Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place: Adaptive Reuse of Heritage with ‘Symbolic Value’, red. Donatella Fiorani, Loughlin Kealy, Stefano F. Musso, EAAE – European Association for Architectural Education, Hasselt 2017, s. 293–304.

Sowińska-Heim Julia, Architektura Łodzi – próby reinterpretacji i tworzenia nowego wizerunku miasta po 1989 r., [w:] Poszukiwanie tożsamości kulturowej w Europie Środkowo-Wschodniej 1919–2014, red. Irena Kossowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2015, s. 338–353.

Sowińska-Heim Julia, Conversions and Redefinitions – Architecture and Identity of a Place, „Art Inquiry. Recherches sur les Arts” 2013, vol. XV (XXIV), s. 191–205.

Sowińska-Heim Julia, Łódź as the Creative City: Cultural Industries and the Process of Urban Revival, [w:] Heritage and the City, red. Robert Kusek, Jacek Purchla, International Cultural Centre, Kraków 2017, s. 217–238.

Sowińska-Heim Julia, Margins and Marginalizations in a Post-socialist Urban Area. The Case of Łódź, „Art Inquiry. Recherches sur les Arts” 2014, vol. XVI (XXV), s. 297–312.

Sowińska-Heim Julia, Nowe życie w dawnych murach. Centrum C-mine w belgijskim Genk jako przykład próby zachowania ciągłości historycznej miejsca, [w:] Rewitalizacja miast – w kierunku integracji procesów, mechanizmów i metod działania, red. Maria Dankowska, Bartosz M. Walczak, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2018, s. 123–134.

Sowińska-Heim Julia, Sztuka awangardowa w XIX-wiecznej fabryce, [w:] Acta Artis. Studia ofiarowane profesor Wandzie Nowakowskiej, red. Aneta Pawłowska, Eleonora Jedlińska, Krzysztof Stefański, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 2016, s. 419–435.

Sowińska-Heim Julia, The Identity of a City. Modern Conversion of Karol Scheibler’s Post-Industrial „Empire” in Lodz, [w:] Proceedings in Advanced Research in Scientific Areas. The 1st Virtual International Conference, EDIS – Publishing Institution of the University of Zilina, Žilina 2012, s. 1240–1245.

Sowińska-Heim Julia, Wizje nowoczesnego miasta w projektach centrum Łodzi z lat 60. XX wieku, [w:] Modernizm w Europie – modernizm w Gdyni. Architektura XX w. i jej waloryzacja, red. Jolanta Sołtysik, Robert Hirsch, Urząd Miasta Gdyni, Gdynia 2017, s. 239–245.

Sowińska-Heim Julia, Współczesny wizerunek Łodzi – reinterpretacje i metamorfozy, [w:] Inspiracje – Metamorfozy – Refleksje. Sztuka w Łodzi 7, red. Karolina Stanilewicz, Łukasz Sadowski, Aleksandra Sumorok, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Łodzi, Łódź 2017, s. 33–62.

Sowińska-Heim Julia, Kuźma Inga, Łódzka rewitalizacja i nowe dyskursy tożsamościowe, „Our Europe. Ethnography – Ethnology – Anthropology of Culture” 2016, no. 5, s. 51–62.

Spostrzeżenia i refleksje, „Fundamenty” 1961, nr 26, s. 3.

Stefański Krzysztof, Jak zbudowano przemysłową Łódź. Architektura i urbanistyka miasta w latach 1821–1914, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego Łodzi, Łódź 2001.

Stefański Krzysztof, Łódź, pałace i wille, Kusiński Książki o Łodzi, Łódź 2017. Stefański Krzysztof, Ludzie, którzy zbudowali Łódź: leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku), Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, Łódź 2009.

Stefański Krzysztof, Narodziny miasta: rozwój przestrzenny i architektura Łodzi do 1914 roku, Kusiński Książki o Łodzi, Łódź 2016.

Stefański Krzysztof, Wielkie rody fabrykanckie Łodzi i ich rola w ukształtowaniu oblicza miasta: Geyerowie, Scheiblerowie, Poznańscy, Heinzlowie, Kindermannowie, Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, Łódź 2014.

Stefański Krzysztof, Wille łódzkich fabrykantów, Wydawnictwo Wing, Łódź 2016.

Steinmetz George, Colonial Melancholy and Fordist Nostalgia. The Ruinscapes of Namibia and Detroit, [w:] Ruins of Modernity, red. Julia Hell, Andreas Schönle, Duke University Press, Durham–London 2010, s. 294–320.

Steward Janet, Das Kunsthaus Tacheles: The Berlin architecture debate of the 1990s in micro-historical context, [w:] Recasting German Identity. Culture, Politics, and Literature in the Berlin Republic, red. Stuart Taberner, Frank Finlay, Camden House 2002, s. 51–66.

Storm Ann, Post-Industrial Landscape Scars, Palgrave Macmillan, New York 2014.

Stratton Michael, Understanding the Potential: Location, Configuration and Conversion Options, [w:] Industrial Buildings. Conservation and Regeneration, red. Michael Stratton, E. & F.N. Spon, London 2000, s. 30–56.

Strukowa Hanna, Problemy użytkowania zabytków architektury, „Ochrona Zabytków” 1976, t. 29, nr 2 (113), s. 116–121.

Styś Michał, OPG Property Professionals w sprawie planów rozwoju terenów OFF Piotrkowska Centre, „Dziennik Łódzki”, 17.06.2016, http://www.dzienniklodzki.pl/wiadomosci/lodz/a/opg-property-professionals-w-sprawie-planow-rozwoju-terenu-off-piotrkowska-center-list-otwarty,10122580/ (dostęp: 8.12.2018).

Sudjic Deyan, Język miast, tłum. Anna Sak, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2017.

Sulfaro Nino, ‘Difficult Heritage’: the Use and Reuse of Prisons, Sites of Massacres and of Other Problematic Places, [w:] Conservation – Adaptation. Keeping Alive the Spirit of the Place: Adaptive Reuse of Heritage with ‘Symbolic Value’, red. Donatella Fiorani, Loughlin Kealy, Stefano F. Musso, EAAE – European Association for Architectural Education, Hasselt 2017, s. 315–322.

Sygietyński Antoni, Znasz-li ten kraj?, „Kurier Warszawski”, 1898, nr 6, s. 3.

System ochrony zabytków w Polsce – analiza, diagnoza, propozycje, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Naukowy ICOMOS, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, Politechnika Lubelska, Lublin–Warszawa 2011.

Systems of Management of Cultural Heritage in the Visegrad Countries, red. Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2011.

Szamburska Karolina, Rozpoczynamy drugi etap remontu famuły przy ul. Ogrodowej 24, Urząd Miasta Łodzi, Łódź 2018, https://uml.lodz.pl/aktualnosci/artykul/rozpoczynamy-drugi-etap-remontu-famuly-przy-ul-ogrodowej-24-id21558/2018/7/5/ (dostęp: 20.09.2018).

Szczepański Jakub, Odbudowa kościołów Gdańska po II wojnie światowej, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk 2009.

Szmygin Bogusław, Analiza obiektu zabytkowego jako element adaptacji do współczesnych funkcji użytkowych – metodologia Światowego Dziedzictwa, [w:] Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, red. Bogusław Szmygin, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2009, s. 129–136.

Szmygin Bogusław, Klasyfikacja i kategoryzacja w systemie ochrony zabytków, [w:] Klasyfikacja i kategoryzacja w systemie ochrony zabytków, red. Bogusław Szmygin, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Politechnika Lubelska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Warszawa 2016, s. 121–132.

Szmygin Bogusław, Ochrona dziedzictwa w XXI wieku – o potrzebie nowego paradygmatu i systemu w ochronie dziedzictwa, [w:] Karta Krakowska 2000 dziesięć lat później, red. Andrzej Kadłuczka, Kraków 2011, s. 113–122.

Szmygin Bogusław, Problemy ochrony zabytków – obecny stan oraz Zalecenie UNESCO w sprawie historycznego krajobrazu miejskiego, [w:] Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe: materiały pokonferencyjne, red. Andrzej Rottermund, Polski Komitet do Spraw UNESCO, Warszawa 2014, s. 49–60.

Szmygin Bogusław, Rekomendacja o Historycznym Krajobrazie Miejskim – wdrożenie zmiany paradygmatu w ochronie miast historycznych, „Budownictwo i Architektura” 2013, nr 12 (4), s. 117–126.

Szmygin Bogusław, Teksty doktrynalne w ochronie dziedzictwa – analiza formalna, zasady tworzenia, dalsze działania, [w:] Vademecum konserwatora zabytków. Międzynarodowe Normy Ochrony Dziedzictwa Kultury (edycja 2015), wybór i oprac. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, Warszawa 2015, s. 11–24.

Szmygin Bogusław, Teoria zabytku Aloisa Riegla, „Ochrona Zabytków” 2003, nr 3/4, s. 148–153.

Szram Antoni, Inicjatywy budowlane I.K. Poznańskiego jako wyraz mecenatu artystycznego łódzkiego przemysłowca, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, Łódź 1998.

Szram Antoni, The Impact of the Investor on the Work of the Architect Taking as Examples the Activities of Factory Owners in Łódź – I.K. Poznański and K. Scheibler, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1984, z. 1–2, s. 281–287.

Szygendowski Wojciech, Budynki przemysłowe Łodzi – problemy konserwatorskie, [w:] Siedziby muzealne w poprzemysłowych kompleksach zabytkowych Łodzi, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Łódź 1998, s. 88–94.

Szygendowski Wojciech, Walczak Bartosz M., Adaptacje zespołów zabytkowych we współczesnych realiach społeczno-gospodarczych na przykładzie dziedzictwa przemysłowego Łodzi, [w:] Adaptacja obiektów zabytkowych do współczesnych funkcji użytkowych, red. Bogusław Szmygin, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2009, s. 137–157.

Szymański Marcin J., Łódzka Elektrownia i Gazownia do 1939 roku, Wydawnictwo Księży Młyn, Łódź 2016.

Szymański Przemysław, Czy Łódź może stać się „polskim Manchesterem” – Rehabilitacja śródmiejskich terenów poprzemysłowych w świetle doświadczeń angielskich, [w:] Siedziby muzealne w poprzemysłowych kompleksach zabytkowych Łodzi, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Łódź 1998.

Szymański Przemysław, Księży Młyn doliną sztuki – planowanie pasywne czy aktywne, [w:] Rewitalizacja kompleksu Księżego Młyna, red. Tadeusz Markowski, PAN Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa 2006, s. 58–86.

Śmiechowski Kamil, Łódź przełomu wieków XIX i XX – miasto robotników?, [w:] Kamil Śmiechowski, Marta Sikorska-Kowalska, Kenshi Fukumoto, Robotnicy Łodzi drugiej połowy XIX wieku. Nowe kierunki badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, s. 13–48.

Świda-Ziemba Hanna, My nowe życie tworzymy i nowy ład, [w:] Do i od socjalizmu. Dwa przełomy w ciągu półwiecza w Polsce, red. Andrzej Siciński, Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 1998, s. 91–109.

Tafuri Manfredo, Carlo Scarpa and Italian Architecture, [w:] Carlo Scarpa: the Complete Works, red. Francesco dal Co, Giuseppe Mazzarioli, Electa/Rizzoli, New York 1984, s. 72–95.

Taggart Fred, Regeneration Through Heritage: Coming Commercial Skills and Community Interests, [w:] Industrial Buildings. Conservation and Regeneration, red. Michael Stratton, E. & F.N. Spon, London 2000, s. 74–88.

Tajchman Jan, Adaptacja zabytków w świetle współczesnej teorii ochrony i konserwacji dóbr kultury, [w:] Konserwacja, wzmacnianie i modernizacja budowlanych obiektów historycznych i współczesnych, red. Gustaw Rakowski, Politechnika Świętokrzyska, Kielce 2001, s. 131–142.

Tajchman Jan, Metoda zabezpieczenia i rewitalizacji ruin historycznych jako szczególny rodzaj konserwacji i restauracji zabytków architektury, [w:] Ruiny zabytków sakralnych – ochrona i adaptacja do nowych funkcji. Ruinen der Sakraldenkmäler Schutz und Anpassung an neue Funktionen: Materiały z międzynarodowej konferencji naukowej / Tagungsband der internationalen wissenschaftlichen Konferenz, Gubin 6–8 listopada 2008 / Gubin 6.–8. November 2008, Fundacja Fara Gubińska, 2008, s. 127–148.

Tajchman Jan, Podstawowe zagadnienia metody konserwacji i restauracji dziedzictwa architektonicznego w zakresie zabytkowych budowli, [w:] Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, red. Bogusław Szmygin, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa–Lublin 2008, s. 155–168.

Tajchman Jan, W sprawie konieczności ustanowienia standardów wykonywania projektów dotyczących prac planowanych w zabytkach architektury, „Wiadomości Konserwatorskie” 2008, nr 24, s. 17–47.

Tajchman Jan, Piaskowa Beata, Na czym polega metoda adaptacji zabytków architektury do współczesnej funkcji, [w:] Wartość funkcji w obiektach zabytkowych, red. Bogusław Szmygin, Politechnika Lubelska, Warszawa 2014, s. 299–314.

Tanner Marie, Jerusalem on the Hill. Rome and the Vision of Saint Peter’s Basilica in the Renaissance, Turnhhout, London 2010.

Teorie i manifesty architektury współczesnej, red. Charles Jencks, Karl Kropf, tłum. Daniela Szymczak, Grupa Sztuka Architektury, Warszawa 2013.

Throsby David, Cultural Capital and Sustainability Concepts in the Economics of Cultural Heritage, [w:] Assessing the Values of Cultural Heritage. Research Report, red. Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2002, s. 101–118.

Throsby David, Economic and Cultural Value in the Work of Creative Artists, [w:] Values and Heritage Conservation. Research Report, red. Erica Avrami, Randall Mason, Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2000, s. 26–31. Tomaszewski Andrzej, Ku nowej filozofii dziedzictwa, wybór i oprac. Ewa Święcka, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2012.

Tomaszewski Andrzej, Od sacrum do profanum, od genius loci do miejsca znaczącego dla kultury, [w:] Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, red. Bogusław Szmygin, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa–Lublin 2008, s. 169–172.

Tomaszewski Andrzej, Polityka ochrony dóbr kultury w Polsce, „Ochrona Zabytków” 1995, t. 48, nr 3–4 (190, 191), s. 249–252.

Tożsamość miasta odbudowanego: autentyzm – integralność – kontynuacja, red. Romana Cielątkowska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Gdańsk 2001.

Tożsamość miasta w dobie globalizacji, red. Hanka Zaniewska, Anna Januchta-Szostak, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań 2012.

Tożsamość społeczno-kulturowa miasta postindustrialnego w Europie Środkowej, red. Bogdan Kloch, Andrzej Stawarz, Muzeum w Rybniku, Polskie Towarzystwo Etnologii Miasta, Rybnik–Warszawa 2005.

Trinder Barrie, Industrial Archeology: a Discipline?, [w:] Industrial Heritage Re-Tooled. The TICCIH Guide to Industrial Heritage Conservation, red. James Douet, The International Committee for the Conservation of Industrial Heritage, Carnegie Publishing, Lancaster 2012, s. 24–30.

Tunbridge John, Zmiana warty. Dziedzictwo na przełomie XX i XXI wieku, tłum. Aleksandra Kamińska, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2018.

Tuwim Julian, Wspomnienia o Łodzi, „Wiadomości Literackie”, 1934, nr 33, s. 19.

Twórczość i konserwatorstwo w architekturze, red. Edmund Małachowicz, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Narodowa Instytucja Kultury, Warszawa 1996.

Ugorowicz Piotr, Art_Inkubator. Przykład modelowej adaptacji zabytku poprzemysłowego, „Renowacje i Zabytki” 2016, nr 1 (57), s. 122–133.

Vademecum konserwatora zabytków. Międzynarodowe Normy Ochrony Dziedzictwa Kultury (edycja 2015), wybór i oprac. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS, Warszawa 2015.

Values and Criteria in Heritage Conservation: Proceedings of the International Conference of ICOMOS, ICCROM and Fondazione Romualdo Del Bianco: Florence, March 2nd-4th 2007, red. Andrzej Tomaszewski, Edizioni Polistampa, Firenze 2008.

Values and Heritage Conservation. Research Report, red. Erica Avrami, Randall Mason, Marta de la Torre, The Getty Conservation Institute, Los Angeles 2000.

Valuing Cultural Heritage. Applying Environmental Valuation Techniques to Historic Buildings, Monuments and Artifact, red. Ståle Navrud, Richard C. Ready, Edward Elgar Publishing, Cheltenham–Northampton 2002.

van Balen Koenraad, The Nara Grid: An Evaluation Scheme Based on the Nara Document on Authenticity, „APT Bulletin: Journal of Preservation Technology” 2008, vol. 39, no. 2/3, s. 39–45.

Variations on a Theme Park: The New American City and the End of Public Space, red. Michael Sorkin, Hill and Wang, New York 1992.

Velthuis Kirsten, Spennemann Dirk H.R., The Future of Defunct Religious Buildings: Dutch Approaches to Their Adaptive Re+use, „Cultural Trends” 2007, vol. 16, no. 1, s. 43–66.

Villaseñor Alonso I., Magar Meurs V., Assessing the Performance of Conservation Activities, [w:] Measuring Heritage: Conservation Performance, red. Silvio Mendes Zancheti, Katriina Similä,, CECI and ICCROM, Olinda–Rome 2012, 1–14.

Viollet-le-Duc Eugène, Słownik logiczny architektury francuskiej od XI do XVI wieku (1854–1868), [w:] Zabytek i historia: wokół problemów konserwacji i ochrony zabytków w XIX wieku, red. Piotr Kosiewski, Jarosław Krawczyk, Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, s. 123–146.

Viollet-le-Duc Eugène, The Foundations of Architecture. Selections from the Dictionnaire raisonné, George Braziller, New York 1990 [first addition 1854].

Walczak Bartosz M., Adaptacje łódzkich fabryk – dwadzieścia lat doświadczeń, „Renowacje Zabytków” 2010, nr 2, s. 85–91.

Walczak Bartosz M., Czy zabytki techniki i inżynierii to w Polsce wciąż dziedzictwo „drugiej kategorii”? Rys historyczny oraz aktualne problemy, [w:] Klasyfikacja i kategoryzacja w systemie ochrony zabytków, red. Bogusław Szmygin, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Politechnika Lubelska, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Warszawa 2016, Warszawa 2016, s. 133–144.

Walczak Bartosz M., Dziedzictwo przemysłowe Łodzi: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, [w:] Rewitalizacja miast poprzemysłowych – rola dziedzictwa kulturowego, red. Bartosz M. Walczak, Łódzka Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Instytut Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej, Łódź 2006, s. 37–44.

Wallis Aleksander, Informacja i gwar: o miejskim centrum, PIW, Warszawa 1979.

Wallis Aleksander, Socjologia przestrzeni, Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1990. Wallis Mieczysław, Secesja, Arkady, Warszawa 1967.

Wartość funkcji w obiektach zabytkowych, red. Bogusław Szmygin, Politechnika Lubelska, Warszawa 2014.

Wartościowanie w ochronie i konserwacji zabytków, red. Bogusław Szmygin, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków Urzędu Miasta Stołecznego Warszawa, Politechnika Lubelska, Fundacja Politechniki Lubelskiej, Warszawa–Lublin 2012.

Weber Stephen F., Historic Preservation Incentives of the 1976 Tax Reform Act: An Economic Analysis, U.S. Department of Commerce, Washington 1979.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Architektura najnowsza w historycznym środowisku miast europejskich, Politechnika Krakowska, Kraków 2013.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Nowe formy zderzone z historycznymi, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2010, z. 7-A/1, s. 292–301.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Nowe życie architektury, „Wiadomości Konserwatorskie” 2006, nr 20, s. 32–35.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Odważna współczesna realizacja w zabytkowym środowisku, „Wiadomości Konserwatorskie” 2010, nr 28, s. 70–77.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Place of New Art and Architecture in the Historic Cultural Space – „The Right of Good Continuation”, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2015, z. 6-A, s. 273–289.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Tradycja miejsca i zastany kontekst wartością nadrzędną, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2011, z. 4-A/1, s. 372–382.

Węcławowicz-Gyurkovich Ewa, Współczesne adaptacje obiektów historycznych, [w:] Karta Krakowska 2000 dziesięć lat później, red. Andrzej Kadłuczka, Kraków 2011, s. 257–268.

Weilacher Udo, Learning from Duisburg-Nord, 2009, https://www.researchgate.net/ publication/272166777 (dostęp: 12.06.2018).

Wigley Mark, Introduction, [w:] Rem Koolhaas, Preservation is Overtaking Us, Columbia University Press, New York 2014.

Wijesuriya Gamini, The Past is in the Present: Perspectives in Caring for Buddhist Heritage Sites in Sri Lanka, [w:] Conservation of Living Religious Heritage: Papers from the ICCROM 2003 Forum on Living Religious Heritage: Conserving the Sacred, ICCROM, Rome 2005, s. 31–43.

Witkowska Matylda, OFF Piotrkowska to najmodniejsze miejsce w Łodzi. Czy się zmieni?, „Dziennik Łódzki”, 26.01.2014, https://dzienniklodzki.pl/off-piotrkowska-to-najmodniejsze-miejsce-w-lodzi-czy-sie-nie-zmieni-zdjecia/ar/3306994 (dostęp: 8.12.2018).

Witwicki Tadeusz M., Kryteria oceny wartości zabytkowej obiektów architektury jako podstawa wpisu do rejestru zabytków, „Ochrona Zabytków” 2007, nr 1, s. 77–98.

Włodkowski Lucjusz, Łódź 2000, Książka i Wiedza, Warszawa 1977.

Wójcik Marcin, „Manufaktura” jako „miejsce” integrujące w przestrzeni społecznej Łodzi, [w:] Łódzka Metropolia. Problemy integracji społecznej i przestrzennej, red. Andrzej Suliborski, Zbigniew Przygodzki, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź 2010, s. 42–52.

Wojnarowska Anna, Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich. Przykłady praktyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2011.

Wolaniuk Anita, Plansza LI: Przemiany funkcjonalne w otoczeniu ulicy Piotrkowskiej, [w:] Atlas miasta Łodzi: (suplement 1), red. Stanisław Liszewski, Urząd Miasta Łodzi, Łódź 2009.

Wolaniuk Anita, Przemiany funkcjonalne głównej osi urbanistycznej Łodzi, [w:] Duże i średnie miasta polskie w okresie transformacji, red. Iwona Jażdżewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009, s. 173–182.

Wolaniuk Anita, Przewłocka Renata, Plansza XXXVI: Ulica Piotrkowska, [w:] Atlas Miasta Łodzi, red. Stanisław Liszewski, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2002.

Wordsworth William, The Excursion. Book VIII. The Parsonage, 1814, [w:] Poetical Works of William Wordsworth, vol. 6, Longman, London 1832, s. 277–298.

Wrana Jan, Tożsamość miejsca: kryterium w projektowaniu architektonicznym, Politechnika Lubelska, Lublin 2011.

Współczesne problemy teorii konserwatorskiej w Polsce, red. Bogusław Szmygin, Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków ICOMOS, Warszawa–Lublin 2008.

Wyrzykowska Małgorzata, Rewitalizacja zabytków i przestrzeni publicznych. Wybrane przykłady, „Quart” 2008, nr 2, s. 46–67.

X.Y.Z., Łódź w obrazach, „Goniec Łódzki” 1898, nr 17, s. 2.

Young Craig, Kaczmarek Sylwia, Changing the Perception of the Post-Socialist City: Place Promotion and Imagery in Łódź, Poland, „The Geographical Journal” 1999, vol. 165, no. 2, s. 183–191.

Young Craig, Kaczmarek Sylwia, The Socialist Past and Postsocialist Urban Identity in Central and Eastern Europe: The Case of Lodz, Poland, „European Urban and Regional Studies” 2008, vol. 15 (1), s. 53–70.

Yu Kongjian, The Aesthetic of the Rustic, [w:] Learning from Duisburg-Nord, red. Udo Weilacher, Technische Universität, München 2009, s. 78–79.

Z Łodzi, „Głos” 1900, nr 13, s. 205.

Zachwatowicz Jan, O polskiej szkole odbudowy i konserwacji zabytków, „Ochrona Zabytków” 1981, t. 34, nr 1–2 (132, 133), s. 4–10.

Zachwatowicz Jan, Program i zasady konserwacji zabytków, „Biuletyn Historii Sztuki i Kultury” 1946, R. VIII, , nr 1–2, s. 48–52.

Zadrożny Tadeusz, Starotestamentowa geneza relacji między twórcami kaplicy Zygmuntowskiej – królem i Berreccim, „Biuletyn Historii Sztuki” 2005, nr 1–2, s. 9–58.

Zakres i granice ingerencji konserwatorskiej w adaptacji obiektów i zespołów poprzemysłowych. Prorevita 2010, red. Anetta Kępczyńska-Walczak, Politechnika Łódzka, Urząd Miasta Łodzi, Łódź 2012.

Załuski Daniel, Rewitalizacja śródmiejskich terenów poprzemysłowych, [w:] Rewitalizacja zdegradowanych struktur osadniczych w warunkach zrównoważonego rozwoju, Wydział Architektury, Politechnika Gdańska, Gdańsk 2000, s. 95–108.

Zan Luca, International Perspective on Management and Cultural Heritage, [w:] Managing Cultural Heritage. An International Research Perspective, red. Sara B. Baraldi et al., Ashgate, Farnham 2015, s. 1–10.

Zarządzanie miejscami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w Polsce i w Norwegii, red. Jacek Purchla, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2011.

Zarządzanie światowym dziedzictwem kulturowym. Poradnik, oprac. Gamini Wijesuriya, Jane Thampson, Christopher Young, red. pol. wersji językowej Katarzyna Piotrowska, Dąbrówka Lipska, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2015.

Zentralgebäude der Universität von Girona / Main Building Girona University, [w:] Detail: Selected Articles from the last 20 Years, red. Christian Schittich, Institut für internationale Architektur-Dokumentation, München 2011, s. 52–59.

Zukin Sharon, Gentrification in Three Paradoxes, „City and Community” 2016, no. 15 (3), s. 202–207.

Zukin Sharon, Landscapes of Power: from Detroit to Disney World, University of California Press, Berkeley–Los Angeles 1993.

Zukin Sharon, Point of Purchase: How Shopping Changed American Culture, Routledge, New York–London 2004.

Zukin Sharon, The Cultures of Cities, Wiley, Oxford 1995.

Zuziak Zbigniew K., Rewitalizacja miast i teoria urbanistyki, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2012, z. 12-A/3, s. 7–18.

Zuziak Zbigniew K., Rewitalizacja miejskiej przestrzeni dziedzictwa kultury – doświadczenia brytyjskie, [w:] Miasto historyczne. Potencjał dziedzictwa, red. Krzysztof Broński, Jacek Purchla, Zbigniew K. Zuziak, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 1997, s. 60–73.

Zuziak Zbigniew K., Strategie rewitalizacji przestrzeni śródmiejskiej, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków1998.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Sowińska-Heim, J. (2019). Transformacje i redefinicje: Adaptacja dziedzictwa architektonicznego do nowej funkcji a zachowanie ciągłości historycznej miejsca. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-439-4

Pobierz cytowania

Inne teksty tego samego autora

Krzysztof Lesiakowski, Janusz Wróbel, Joanna Żelazko, Leszek Próchniak, Sebastian Pilarski, Ewa Kacprzyk, Rafał Pakuła, Błażej Ciarkowski, Aneta Pawłowska, Wioletta Kazimierska-Jerzyk, Julia Sowińska-Heim, Aleksandra Krupa-Ławrynowicz, Grażyna Ewa Karpińska, Witold Jarno, Jolanta Kolbuszewska, Joanna Królikowska, Grzegorz Mnich, Piotr Sitarski, Ada Florentyna Pawlak, Paulina Sztabińska-Kałowska, Marek Adamczewski, Piotr Szukalski, Leszek Olejnik, Ewelina Ślązak, Damian Bębnowski, Bartłomiej Kluska, Inga B. Kuźma, Łódź poprzez wieki. Historia miasta, tom 4: od 1945 roku
Kamil Śmiechowski, Tadeusz Markowski, Przemysław Żurawski vel Grajewski, Jarosław Kita, Krzysztof Lesiakowski, Marta Sikorska, Monika Kucner, Anna Warda, Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Elżbieta Umińska-Tytoń, Julia Sowińska-Heim, Paulina Bunio-Mroczek, Jolanta Wojciechowska, Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi. Tom 1
Aneta Pawłowska, Eleonora Jedlińska, Krzysztof Stefański, Piotr Gryglewski, Leszek Kajzer, Jan Szymczak, Alicja Szymczak, Krzysztof Cichoń, Ilona Skupińska-Løvset, Grzegorz Sztabiński, Agnieszka Gralińska-Toborek, Paulina Kurc-Maj, Dominika Łarionow, Zbigniew Bania, Zbigniew Anusik, Małgorzata Karkocha, Piotr O. Scholz, Łukasz Grzejszczak, Paulina Sztabińska, Irmina Gadowska, Wioletta Kazimierska-Jerzyk, Łukasz Mikołaj Sadowski, Ewa Kubiak, Lechosław Lameński, Julia Sowińska-Heim, Acta Artis. Studia ofiarowane Profesor Wandzie Nowakowskiej