Rozwój nauki w biofilozofii Georges’a Canguilhema

Autorzy

Marcin J. Leszczyński
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, 90-131 Łódź, ul. Lindleya 3/5

Słowa kluczowe:

historiografia nauki, biofilozofia, rozwój nauki, Canguilhem, filozofia nauki

Streszczenie

Wielka tradycja Sorbony ucieleśnia się moim zdaniem w osobie Georges’a Canguilhema, następcy Gastona Bachelarda jako dyrektora Instytutu historii nauki i techniki uniwersytetu w Paryżu. Za granicą Francji i być może też w swoim kraju pozostaje wśród powojennych „klasyków do czytania” najbardziej niedoceniany. […] W moich oczach Georges Canguilhem jest jednym z najważniejszych historyków nauki, których wydała Europa. Charakterystyczna dla jego badań mieszanka oryginalności i precyzji była czymś unikalnym. Ogromnie mnie cieszyła znajomość z epistemologiem, wielkim naukowcem, a jednocześnie człowiekiem prawym, pełnym uczciwości i szlachetności, odważnym członkiem Ruchu Oporu.

Wolf Lepenies
Qu’est-ce qu’un intellectuel européen?, s. 17

Biofilozofia rozwijana przez Georges’a Canguilhema pozostaje koncepcją szerzej nieznaną, a jej autor pojawia się raczej na marginesie, gdy mowa jest o innych filozofach francuskich. Bez wątpienia znajomość poglądów Canguilhema wyjaśnia wiele zjawisk w powojennej historii intelektualnej we Francji. Jednakże i bez tego kontekstu oryginalne filozoficzne dokonania Canguilhema posiadają niezwykłą wręcz aktualność w dobie posthumanizmu, transhumanizmu i potrzeby stworzenia filozofii techniki. W tej książce staram się zrekonstruować te elementy Canguilhemowskiej koncepcji, które posłużą mi do odpowiedzi na pytanie: na czym polega i przez co jest umożliwiony rozwój nauki?

Bibliografia

OC I: Œuvres complètes. Écrits philosophiques et politiques (1926–1939), tom I, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2011.
Zobacz w Google Scholar

OC III: Œuvres complètes. Études d´histoire des sciences et d’épistémologie, C. Limoges (red.), tom III, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2019.
Zobacz w Google Scholar

OC IV: Œuvres complètes. Résistance, philosophie biologique et histoire des sciences (1940–1965), tom IV, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2015.
Zobacz w Google Scholar

OC V: Œuvres complètes. Histoire des sciences, épistémologie, commémorations (1966–1995), C. Limoges (red.), tom V, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2018.
Zobacz w Google Scholar

EHPS: Études d´histoire et de philosophie des sciences concernant les vivants et la vie, OC III, s. 251–835.
Zobacz w Google Scholar

IR: Idéologie et rationalité dans l’histoire des sciences de la vie. Nouvelles études d’histoire et de philosophie des sciences, OC III, s. 839–1000.
Zobacz w Google Scholar

La connaissance de la vie, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2006.
Zobacz w Google Scholar

La formation du concept de réflexe aux XVIIe et XVIIIe siècles, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2015.
Zobacz w Google Scholar

Le normal et le pathologique, Paryż: Presses Universitaires de France, 2007.
Zobacz w Google Scholar

Canguilhem Georges, Normalne i patologiczne, P. Pieniążek (tłum.), Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2000.
Zobacz w Google Scholar

Canguilhem Georges, O epistemologicznym konwencjonalizmie, [w:] G. Bachelard, Filozofia, która mówi nie, J. Budzyk (tłum.), Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2000. [tytuł pochodzi od autorki tłumaczenia – w wersji oryginalnej tytuł brzmi „Sur épistémologie concordataire”, OC IV, s. 729–739]
Zobacz w Google Scholar

Canguilhem Georges, O nauce i kontrnauce, przeł. P. Pieniążek, [w:] Poznanie, podmiot, dyskurs. Idee i dziedzictwo frankofońskiej tradycji epistemologicznej, A. Dubik (red.), Toruń: Wydawnictwo UMK, 2002, s. 253–258.
Zobacz w Google Scholar

Canguilhem Georges, Potworność i to, co potworne, D. Leszczyński (tłum.), „Nowa Krytyka” 14, 2003, s. 223–236.
Zobacz w Google Scholar

Canguilhem Georges, Śmierć człowieka czy kres możliwości Cogito?, T. Komendant (tłum.), „Literatura na Świecie”, nr 6/203 (czerwiec 1988), s. 235–251.
Zobacz w Google Scholar

Bachelard Gaston, L’activité rationaliste de la physique contemporaine, Paryż: Presses Universitaires de France, 1951.
Zobacz w Google Scholar

Bachelard Gaston, La psychanalyse de feu, Paris: Gallimard, 1949.
Zobacz w Google Scholar

Bachelard Gaston, Le matérialisme rationnel, Paryż: Presses Universitaire de France, 1953.
Zobacz w Google Scholar

Corneille Pierre, Cyd, S. Wyspiański (tłum.), Kraków, 1907.
Zobacz w Google Scholar

Duhem Pierre, Kilka refleksji na temat fizyki eksperymentalnej, [w:] Filozofia nauk empirycznych Pierre’a Duhema, K. Szlachcic, M. Sakowska (tłum.), Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2011, W5–W35.
Zobacz w Google Scholar

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Fenomenologia ducha, Ś.F. Nowicki (tłum.), Warszawa: Fundacja Aletheia, 2010.
Zobacz w Google Scholar

Husserl Edmund, Badania logiczne, J. Sidorek (tłum.), tom I, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.
Zobacz w Google Scholar

Kant Immanuel, Krytyka władzy sądzenia, J. Gałecki (tłum.), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986.
Zobacz w Google Scholar

Spinoza Benedykt, Traktaty, I. Halpern-Myśłicki (tłum.), Kęty: Wydawnictwo ANTYK, 2003.
Zobacz w Google Scholar

Tarde Gabriel, Opinia i tłum, K. Skrzyńska (tłum.), Warszawa: Gebethner i Wolff, 1904.
Zobacz w Google Scholar

Aeschimann Eric, Le Chambon-sur-Lignon, la colline inspirée, opublikowano 14 sierpnia 2013, https://bibliobs.nouvelobs.com/actualites/20130814.OBS3216/le-chambon-sur-lignon-la-colline-inspiree.html/
Zobacz w Google Scholar

Aglan Alya, Azéma Jean-Pierre, Jean Cavaillès résistant ou la Pensée en actes, Paryż: Flammarion, 2002.
Zobacz w Google Scholar

Alquié Ferdinand, Kartezjusz, S. Cichowicz (tłum.), Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX”, 1989.
Zobacz w Google Scholar

Althusser Louis, Présentation, [w:] La Pensée, luty 1964, s. 50–54.
Zobacz w Google Scholar

Amsterdamski Stefan, Rozwój nauki, [w:] Filozofia a nauka. Zarys encyklopedyczny, M. Iżewska (red.), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 589–598.
Zobacz w Google Scholar

Aron Raymond, Mémoires – Édition intégrale, Paryż: Éditions Robert Laffont, 2010.
Zobacz w Google Scholar

Atlan Henri, Du bruit comme principe d’auto-organisation, Communications, 1972, 18, s. 21–36.
Zobacz w Google Scholar

Augustynek Zdzisław, Natura czasu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
Zobacz w Google Scholar

Augustynek Zdzisław, Własności czasu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
Zobacz w Google Scholar

Bachelard Suzanne, La logique de Husserl: Étude sur Logique formelle et logique transcendentale, Paryż Presses Universitaires de France, 1957.
Zobacz w Google Scholar

Balibar Étienne, From Bachelard to Althusser: the concept of ‘epistemological break, „Economy and Society” 7, no. 3 (1978), s. 207–237.
Zobacz w Google Scholar

Balibar Étienne, Science et verité dans la philosophie de Georges Canguilhem, [w:] Georges Canguilhem. Philosophe, historien des sciences, É. Balibar, D. Lecourt (red.), Paryż: Albin Michel, 1993, s. 55–75.
Zobacz w Google Scholar

Barsotti Bernard, Bachelard critique de Husserl. Aux Racines de la fracture épistémologie/phénoménologie, Paris: L’Harmattan, 2002.
Zobacz w Google Scholar

Berman Harold J., Prawo i rewolucja. Kształtowanie się zachodniej tradycji prawnej, S. Amsterdamski (tłum.), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1995.
Zobacz w Google Scholar

Bianco Giuseppe, Experience vs. Concept? The Role of Bergson in Twentieth-Century French Philosophy, The European Legacy: Toward New Paradigms, 16:7, s. 855–872.
Zobacz w Google Scholar

Bird Alexander, Scientific Progress, [w:] The Oxford Handbook of Philosophy of Science, P. Humphreys (red.), New York: Oxford University Press, 2016, s. 544–563.
Zobacz w Google Scholar

Bird Alexander, What Is Scientific Progress?, Noûs 41 (2007), s. 64–89.
Zobacz w Google Scholar

Bitbol Michel, Jean Gayon, L’épistémologie française, 1830–1970, Paryż: Éditions Matériologiques, 2015.
Zobacz w Google Scholar

Bogusławski Marcin M., Michela Foucault uzasadnienie metafizyki władzy, Łódź 2008, https://www.academia.edu/22339486/MICHELA_FOUCAULTA_UZASADNIENIE_METAFIZYKI_W%C5%81ADZY
Zobacz w Google Scholar

Bourbaki Nicolas, Eléments d’histoire des mathémathiques, Berlin: Springer-Verlag, 2007.
Zobacz w Google Scholar

Bourdieu Pierre, Georges Canguilhem: an obituary notice, G. Burchell (tłum.), „Economy and Society” 27:2–3, 1998, s. 190–192.
Zobacz w Google Scholar

Bouveresse Jacques, Préface aux Œuvres complètes de Georges Canguilhem, [w:] G. Canguilhem, Œuvres complètes. Écrits Philosophiques et politiques (1926–1939), tom I, J.-F. Braunstein, Y. Schwartz (red.), Paryż: Librairie Philosophique J. Vrin, 2011, s. 7–66.
Zobacz w Google Scholar

Bowker Geof, Latour Bruno, A Booming Discipline Short of Discipline: (Social) Studies of Science in France, „Social Studies of Science” 17, no. 4 (Nov. 1987), s. 715–748.
Zobacz w Google Scholar

Braunstein Jean-François, Bachelard, Canguilhem, Foucault. Le „style français” en épistémologie, [w:] Les philosophes et la science, P. Wagner (red.), Paryż: Gallimard, 2002, s. 920–963.
Zobacz w Google Scholar

Brilman Marina, Canguilhem’s Critique of Kant: Bringing Rationality Back to Life, „Theory, Culture & Society” 35 (2), 2008, s. 25–46.
Zobacz w Google Scholar

Broekman Jan M., Structuralism: Moscow-Prague-Paris, Dordrecht: D. Reidel Publishing Company, 1974.
Zobacz w Google Scholar

Bytniewski Paweł, Dyskursy wiedz y. Michela Foucault archeologie nauk humanistycznych, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2013.
Zobacz w Google Scholar

Cassou-Noguès Pierre, Gillot Pascale (red.), Le concept, le sujet et la science, Paryż: Librairie Philosophique J. VRIN, 2011.
Zobacz w Google Scholar

Cavaillès Jean, Œuvres complètes de philosophie de science, Paryż: Hermann, 1994.
Zobacz w Google Scholar

Cherlonneix Laurent, Après Nietzsche et Canguilhem, [w:] Philosophie et médecine. En hommage à Georges Canguilhem, A. Fagot-Largeault, C. Debru, M. Morange, H.-J. Han (red.), Paryż: Libraire Philosophique J. VRIN, 2013, s. 35–47.
Zobacz w Google Scholar

Chimisso Christina, Narrative and epistemology: Georges Canguilhem’s concept of scientific ideology, „Studies in History and Philosophy of Science” Part A, 2015, s. 64–73.
Zobacz w Google Scholar

Cohen H. Floris, Scientific revolution: A historiographical inquiry, Chicago: The University of Chicago Press, 1994.
Zobacz w Google Scholar

Cusset François, French Theory : How Foucault, Derrida, Deleuze, & Co. Transformed the Intellectual Life of the United States, J. Fort (tłum.), Minneapolis: University of Minnesota Press, 2008.
Zobacz w Google Scholar

Dagognet François, Georges Canguilhem. Philosophe de la vie, Le Plessis-Robinson: Institut Synthélabo pour le progrès de la connaissance, 1997.
Zobacz w Google Scholar

Daston Lorraine, Galison Peter, Objectivity, Nowy Jork: Zone Books, 2007.
Zobacz w Google Scholar

Delille Emmanuel, Usages et mésusages de la notion de précurseur en histoire des sciences et des techniques, en particulier en histoire de la psychiatrie : À propos d’un échange épistolaire entre Henri Ellenberger et Georges Canguilhem (1967), Revue d’histoire des sciences, 2017, s. 327–350.
Zobacz w Google Scholar

Deleuze Gilles, Le Bergsonisme, Paryż: Presse Universitaires de France, 1966.
Zobacz w Google Scholar

Dictionnaire critique du marxisme, G. Labica, G. Bensussan (red.), Paryż: Presse Universitaires de France, 1982.
Zobacz w Google Scholar

Domańska Ewa, Loba Mirosław, French Theory w Polsce, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2010.
Zobacz w Google Scholar

Dosse Fraçois, Histoire du structuralisme. Tome I: Le champ du signe 1945–1966, Paris: Éditions La Découverte, 2012.
Zobacz w Google Scholar

Écrivains et penseurs autour du Chambon-sur-Lignon, Dossier de presse, https://cral.ehess.fr/system/files/2020–09/dossier_presse_chambon.pdf
Zobacz w Google Scholar

Elden Stuart, Canguilhem, Medford: Polity, 2019.
Zobacz w Google Scholar

Feest Uljana, Sturm Thomas, What (Good) is Historical Epistemology? Editors’ Introduction, „Erkenntnis” 75, no. 3 (2011), s. 285–302.
Zobacz w Google Scholar

Feldman Alex, The Concept in Life and the Life of the Concept: Canguilhem’s Final Reckoning with Bergson, „Journal of French and Francophone Philosophy - Revue de la philosophie française et de langue française” XXIV, no. 2 (2016), s. 154–175.
Zobacz w Google Scholar

Fichant Michel, Georges Canguilhem et l’idée de philosophie, [w:] Georges Canguilhem. Philosophe, historien des sciences, E. Balibar, D. Lecourt (red.), Paryż: Albin Michel, 1993.
Zobacz w Google Scholar

Foucault Michel, Archeologia wiedzy, A. Siemek (tłum.), Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
Zobacz w Google Scholar

Foucault Michel, Filozofia, historia, polityka. Wybór pism, D. Leszczyński, L. Rasiński (tłum.), Warszawa–Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000.
Zobacz w Google Scholar

Foucault Michel, Porządek dyskursu, M. Kozłowski (tłum.), Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2002.
Zobacz w Google Scholar

Foucault Michel, Słowa i rzeczy, Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2005.
Zobacz w Google Scholar

Foucault Michel, Życie: doświadczenie i nauka, [w:] Filozofia, historia, polityka. Wybór pism, D. Leszczyński, L. Rasiński (tłum.), Warszawa–Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 186–200.
Zobacz w Google Scholar

Fuller Steve, Kuhn vs. Popper: the struggle for the soul of science, New York: Columbia University Press, 2004.
Zobacz w Google Scholar

Fuller Steve, Thomas Kuhn: A Philosophical History for Our Times, Chicago: University of Chicago Press, 2000.
Zobacz w Google Scholar

Gayon Jean, Darwin et l’Après-Darwin. Une histoire de l’hypothèse de sélection naturelle, Paryż: Editions KIMÉ, 1992.
Zobacz w Google Scholar

Gayon Jean, The Concept of Individuality in Canguilhem’s Philosophy of Biology, „Journal of the History of Biology” vol. 31, no. 3 (Autumn, 1998), s. 305–325.
Zobacz w Google Scholar

Grant Edward, Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, T. Szafrański (tłum.), Warszawa: Prószyński i S-ka, 1996.
Zobacz w Google Scholar

Grobler Adam, Realizm, [w:] Panorama współczesnej filozofii, J. Hołówka, B. Dziobkowski (red.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2016, s. 359–375.
Zobacz w Google Scholar

Gutting Gary, Michel Foucault’s Archaeology of Scientific Reason, Cambridge: Cambridge Uniνersity Press, 1989.
Zobacz w Google Scholar

Hacking Ian, The emergence of probability: a philosophical study of early ideas about probability, induction, and statistical inference, Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
Zobacz w Google Scholar

Hahn Songsuk Susan, Contradiction in motion: Hegel’s organic concept of life an value, Ithaca: Cornell University Press, 2007.
Zobacz w Google Scholar

Hajduk Zygmunt, Temporalność nauki, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.
Zobacz w Google Scholar

Headland Thomas N., Pike Kenneth L., Harris Marvin, Emics and etics: the insider/outsider debate, Newbury Park: Sage Publications, 1990.
Zobacz w Google Scholar

Hempel Carl G., Podstawy nauk przyrodniczych, B. Stanosz (tłum.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1968.
Zobacz w Google Scholar

Henry Patrick, Albert Camus and the Secret of Le Chambon, https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/albert-camus-le-chambon/
Zobacz w Google Scholar

Horgan John, The End of Science. Facing the Limits of Science in the Twilight of the Scientific Age, Nowy Jork: Basic Books, 2015.
Zobacz w Google Scholar

Jadacki Jacek J., Człowiek i jego świat, Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, 2007.
Zobacz w Google Scholar

Janaszczyk Agata, Porządek normalności i odchylenia w kontekście medycznym i kulturowym, „Humanistyka i Przyrodoznawstwo” 20, 2014, s. 137–160.
Zobacz w Google Scholar

Jorland Gérard, La notion de révolution scientifique : le modèle de Koyré, [w:] L’épistémologie française, 1830–1970, M. Bitbol, J. Gayon (red.), Paryż: Éditions Matériologiques, 2015, s. 149–162.
Zobacz w Google Scholar

Jung Elżbieta, Podkoński Robert, Towards the Modern Theory of Motion. Oxford
Zobacz w Google Scholar

Calculators and the new interpretation of Aristotle, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020.
Zobacz w Google Scholar

Kmita Jerzy, Rozwój poznania naukowego, [w:] Filozofia a nauka. Zarys encyklopedyczny, M. Iżewska (red.), Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 598–606.
Zobacz w Google Scholar

Kmita Jerzy, Z problemów epistemologii historycznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.
Zobacz w Google Scholar

Koyré Alexandre, Études galiléennes, Paryż: Hermann, 1966.
Zobacz w Google Scholar

Koyré Alexandre, La revolution astronomique, Paryż: Hermann, 1961.
Zobacz w Google Scholar

Kuhn Thomas, Struktura rewolucji naukowych, H. Ostromęcka (tłum.), Warszawa: Fundacja Aletheia, 2001.
Zobacz w Google Scholar

Labica Georges, Idéologie, [w:] Dictionnaire critique du marxisme, G. Labica, G. Bensussan (red.), Paryż: Presse Universitaires de France, 1982.
Zobacz w Google Scholar

Latour Bruno, Transmetter la syphilis, partager l’objectivité, [w:] Genèse et développement d’un fait scientifique, N. Jas (tłum.), Paryż: Les Belles Lettres, 2005.
Zobacz w Google Scholar

Le Blanc Guillaume, Canguilhem et la vie humaine, Paryż: Presses Universitaires de France, 2010.
Zobacz w Google Scholar

Le Blanc Guillaume, Canguilhem et les normes, Paryż: Presses Universitaires de France, 1998.
Zobacz w Google Scholar

Lecourt Dominique, Georges Canguilhem, Paryż: Presses Universitaires de France, 2008.
Zobacz w Google Scholar

Lecourt Dominique, L’épistémologie historique de Gaston Bachelard, Paryż: Librairie Philosophique J.VRIN, 2002.
Zobacz w Google Scholar

Lecourt Dominique, Marxism and Epistemology. Bachelard, Canguilhem and Foucault, B. Brewster (tłum.), Londyn: NLB, 1975.
Zobacz w Google Scholar

Lennon Thomas M., The Battle of the Gods and Giants. The Legacies of Descartes and Gassendi, 1655–1715, Princeton: Princeton University Press, 1993.
Zobacz w Google Scholar

Leszczyński Damian, Ciągłość i zerwanie w historii wiedzy, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2008.
Zobacz w Google Scholar

Leszczyński Marcin J., O pewnej (rewolucyjnej) hipotezie Harolda J. Bermana – prawo i nauka w średniowieczu, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 75, 2015, s. 99–120.
Zobacz w Google Scholar

Lohmar Dieter, Edmund Husserls „Formale und Transzendentale Logik“, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 2000.
Zobacz w Google Scholar

Lohmar Dieter, Genetische Phänomenologie, [w:] Husserl-Handbuch. Leben-Werk-Wirkung, M. Wehrle, S. Luft (red.), Stuttgart: J. B. Metzler Verlag, 2017, s. 149–157.
Zobacz w Google Scholar

Macherey Pierre, Le sujet des normes, Paryż: Éditions Amsterdam, 2014.
Zobacz w Google Scholar

Macherey Pierre, Siła norm. Od Canguilhema do Foucaulta, A. Czarnacka (tłum.), Warszawa: Książka i Prasa, 2011.
Zobacz w Google Scholar

Méthot Pierre-Olivier, On the genealogy of concepts and experimental practices: Rethinking Georges Canguilhem’s historical epistemology, „Studies in History and Philosophy of Science” 2013, s. 112–123.
Zobacz w Google Scholar

Monod Jacques, Przypadek i konieczność: esej o filozofii biologii współczesnej, J. Bukowski (tłum.), Warszawa: Głos, 1979.
Zobacz w Google Scholar

La Montagne refuge. Accueil et sauvetage des Juifs autour du Chambon-sur-Lignon, P. Cabanel i inni (red.), Paryż: Albin Michel, 2013.
Zobacz w Google Scholar

Nickles Thomas, Scientific Revolutions, [w:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2017 Edition), Edward N. Zalta (red.), https://plato.stanford.edu/archives/win2017/entries/scientific-revolutions/
Zobacz w Google Scholar

Paltrinieri Luca, L’expérience du concept. Michel Foucault entre épistémologie et histoire, Paryż: Publications de la Sorbonne, 2012.
Zobacz w Google Scholar

Panasiuk Ryszard, Newton źdźbła trawy. Uwagi o Kantowskiej filozofii jestestw organicznych, [w:] Przyroda. Człowiek. Polityka, Warszawa: Oficyna Naukowa, 2002, s. 29–36.
Zobacz w Google Scholar

Pieniążek Paweł, Posłowie tłumacza, [w:] G. Canguilhem, Normalne i patologiczne, Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2000, s. 249–281.
Zobacz w Google Scholar

Pinto de Oliveira José Carlos, Carnap, Kuhn, and the History of Science: A Reply, „Journal for General Philosophy of Science / Zeitschrift für allgemeine Wissenschaftstheorie” 46, nr 1 (April 2015), s. 215–223.
Zobacz w Google Scholar

Pobojewska Aldona, Nowa biologia Jakoba von Uexkülla, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” nr 2–3, 2011, s. 37–62.
Zobacz w Google Scholar

Popper Karl R., Droga do wiedzy. Domysły i refutacje, S. Amsterdamski (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
Zobacz w Google Scholar

Popper Karl R., Logika odkrycia naukowego, Urszula Niklas (tłum.), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977.
Zobacz w Google Scholar

Psillos Stathis, Scientific Realism. How Science Tracks Truth?, Londyn: Routledge, 1999.
Zobacz w Google Scholar

Renard Gilles, L’Épistémologie chez Georges Canguilhem, Paryż: Éditions Nathan, 1996.
Zobacz w Google Scholar

Rheinberger Hans-Jörg, Epistemologia historyczna, J. Surman (tłum.), Warszawa: Oficyna Naukowa, 2015.
Zobacz w Google Scholar

Rheinberger Hans-Jörg, Epistemologie des Konkreten. Studien zur Geschichte der modernen Biologie, Frankfurt am Main: Suhrkamp Verlag, 2006.
Zobacz w Google Scholar

Rheinberger Hans-Jörg, Reassessing the Historical Epistemology of Georges Canguilhem, [w:] Continental philosophy of science, G. Gutting (red.), Oxford: Blackwell Publishing, 2005, s. 187–197.
Zobacz w Google Scholar

Rodzeń Jacek, Czy sukcesy nauki są cudem? Studium filozoficzno-metodologiczne argumentacji z sukcesu nauki na rzecz realizmu naukowego, Kraków: OBI, 2005.
Zobacz w Google Scholar

Romano Claude, L’aventure temporelle. Trois essais pour introduire à l’herméneutique événementiale, Paryż: Presses Univeristaire de France, 2010.
Zobacz w Google Scholar

Romano Claude, L’événement et le temps, Paryż: Presses Universitaires de France, 2012.
Zobacz w Google Scholar

Roth Xavier, Georges Canguilhem et l’unité de l’expérience. Juger et agir, Paryż: Librairie Philosophique J. Vrin, 2013.
Zobacz w Google Scholar

Roth Xavier, Présentation, [w:] G. Canguilhem, Œuvres complètes. Écrits Philosophiques et politiques (1926–1939), tom I, J.-F. Braunstein, Y. Schwartz (red.), Paryż: Librairie Philosophique J. Vrin, 2011, s. 597–630.
Zobacz w Google Scholar

Sfara Emiliano, Georges Canguilhem inédit. Essai sur une philosophie de l’action, Paryż: L’Harmattan, 2018.
Zobacz w Google Scholar

Sfara Emiliano, Introduction générale à une philosophie de l’action chez Georges Canguilhem: le concept, le contexte et les œuvres, Intelligere, Revista de História Intelectual, v. 2, n. 1 [2], 2016, s. 84–99.
Zobacz w Google Scholar

Skarga Barbara, Przeszłość i interpretacje. Z warsztatu historyka filozofii, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015.
Zobacz w Google Scholar

Stiegler Bernard, What Makes Life Worth Living: On Pharmacology, D. Ross (tłum.), Cambridge: Polity Press, 2013.
Zobacz w Google Scholar

Szewczyk Kazimierz, Biologia i sens. Studium witalizmu Jacoba von Uexkülla, Łódź: Akademia Medyczna w Łodzi, 1993.
Zobacz w Google Scholar

Toulmin Stephen, Human Understanding, Oxford: Clarendon Press, 1972.
Zobacz w Google Scholar

Trigg Roger, Reality at risk. A defense of realism in philosophy and the sciences, Sussex: The Harvester Press, 1980.
Zobacz w Google Scholar

Tuchańska Barbara, Rozwój poznania jako proces społeczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982.
Zobacz w Google Scholar

Van Fraassen Bas C., The Empirical Stance, New Haven: Yale University Press, 2002.
Zobacz w Google Scholar

Vickers Peter, Disarming the Ultimate Historical Challenge to Scientific Realism, „The British Journal for the Philosophy of Science” vol. 71, Issue 3, September 2020, s. 987–1012.
Zobacz w Google Scholar

Wolfe Charles T., Was Canguilhem a Biochauvinist? Goldstein, Canguilhem and the Project of Biophilosophy, [w:] Medicine and Society, New Perspectives in Continental Philosophy, D. Meacham (red.), Dordrecht: Springer, 2015, s. 197–212.
Zobacz w Google Scholar

Wolfe Charles T., Wong Andy, The Return of Vitalism: Canguilhem, Bergson and the Project of a Biophilosophy, [w:] The care of life: transdisciplinary perspectives in bioethics and biopolitics, M. de Beistegui, G. Bianco, M. Gracieuse (red.), Londyn: Rowman & Littlefield International, s. 63–77.
Zobacz w Google Scholar

Worms Frédéric, La philosophie en France au XXe siècle. Moments, Paris: Gallimard, 2009.
Zobacz w Google Scholar

okladka

Opublikowane

14 kwietnia 2020

Kategorie

Licencja

Licencja

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN

ISBN

ISBN-13 (15)

978-83-8220-449-0

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN (e-book)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15)

978-83-8220-484-1

Inne prace tego samego autora