Muzyka. Literatura. Filozofia. O filozoficznych wątkach w twórczości Ryszarda Wagnera i w Ulissesie Jamesa Joyce’a: Nr 2(2018)

Autorzy

Marek Rosiak
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Filozofii, Katedra Logiki i Metodologii Nauk, 90-131 Łódź, ul. Lindleya 3/5
https://orcid.org/0000-0003-0463-170X

Słowa kluczowe:

Wagner Ryszard, Joyce James, Ulisses, Tristan i Izolda, Latający Holender, Parsifal, Pierścień Nibelunga

Streszczenie

Zasadnicza część publikacji jest próbą odczytania filozoficznych wątków obecnych w dramaturgicznej twórczości Ryszarda Wagnera. Przedstawiając własną interpretację, nie roszczę sobie pretensji do jej wyłącznej słuszności, uważam bowiem, że każde wielkie dzieło sztuki – a do takich należą niewątpliwie Tristan i Izolda, cykl Pierścień Nibelunga czy Parsifal – ma uniwersalną wymowę, a więc daje się rozmaicie pojmować. Analizy wagnerowskie uzupełnia studium dotyczące muzyki absolutnej, w którym podejmuję kwestię możliwości wyrażania w muzyce pozbawionej związku z literackim tekstem pewnego programu. Ostatnia część książki dotyczy peregrynacji bohatera Joyce’owskiego Ulissesa w perspektywie filozofii transcendentalnej. Chociaż nie wiadomo, czy Joyce zgłębiał fenomenologię Husserla, to zachodzi pewien paralelizm między treścią jego dzieła a problemem solipsyzmu transcendentalnego, z jakim mierzył się Husserl w V Medytacji kartezjańskiej. Perspektywa transcendentalna umożliwia też spojrzenie na przypadki Leopolda Blooma jako na proces analogiczny do przebiegu utworu muzycznego.

Autor

Bibliografia

Biblia to jest księgi Starego i Nowego Testamentu w przekładzie polskim wielebnego ojca Jakuba Wujka SJ, wyd. III poprawione, Kraków 1962.
Zobacz w Google Scholar

Burghold J., (Herausgeb.) Der Ring des Nibelungen . Vollständiger Text mit Notentafeln der Leitmotive WWV 86, Mainz 1914.
Zobacz w Google Scholar

Dahlhaus C., Die Musikdramen Richard Wagners, Ditzingen 1971.
Zobacz w Google Scholar

Dahlhaus C., Estetyka muzyki, przeł. Z. Skowron, Warszawa 2007.
Zobacz w Google Scholar

Deathridge J., Dahlhaus C., The New Grove WAGNER. London 1984 (zawiera obszerną bibliografię).
Zobacz w Google Scholar

Dickinson A. E. F., The Musical Design of „The Ring”, London 1936.
Zobacz w Google Scholar

Eschenbach von W., Parsifal, przeł. A. Lam, Warszawa 1996.
Zobacz w Google Scholar

Everett D., Guide to the thematic material of Parsifal, www.monsalvat.no/motfop.htm (dostęp: 28.04.2014).
Zobacz w Google Scholar

German L. (przeł.), Niedola Nibelungów, Wrocław 1994 [reprint wyd. z 1894 r.].
Zobacz w Google Scholar

Glasenapp C. W., Wagner-Encyklopädie, Leipzig 1891 (autor obszernej biografii Wagnera).
Zobacz w Google Scholar

Hanslick E., Vom Musikalisch-Schönen . Ein Beitrag zur Revision der Ästhetik in der Tonkunst, I Aufl., Rudolf Weigel, Leipzig 1854. Dostępne w sieci: https://archive.org/details/VomMusikalischSchnen1tea 1854 (dostęp: 28.04.2014).
Zobacz w Google Scholar

Heidegger M., Budować, mieszkać, myśleć, oprac. K. Michalski, przeł. K. Michalski i in., Warszawa 1977.
Zobacz w Google Scholar

Huber H., Richard Wagners Leben und Werke in Bilde, Leipzig 1922.
Zobacz w Google Scholar

Hulewicz W., Przybłęda Boży . Beethoven – czyn i człowiek, Kraków 1959. Ingarden R., O dziele literackim, przeł. M. Turowicz, Warszawa 1960.
Zobacz w Google Scholar

Jachimecki Z., Wagner, wyd. I, Warszawa 1922.
Zobacz w Google Scholar

Jusiak J., Między zdarzeniem dźwiękowym a znaczeniem . Szkice z filozofii muzyki, Lublin 2013.
Zobacz w Google Scholar

Lavignac A., Le Voyage artistique à Bayreuth, Paris 1897.
Zobacz w Google Scholar

Leszczyński D., Struktura poznawcza i obraz świata . Zagadnienie podmiotowych warunków poznania we współczesnej filozofii, Wrocław 2010.
Zobacz w Google Scholar

Lévi-Strauss C., Nota o Tetralogii, [w:] Spojrzenie z oddali, przeł. W. Grajewski i in., Warszawa 1993.
Zobacz w Google Scholar

Magee B., Wagner and Philosophy, London 2000.
Zobacz w Google Scholar

Mann T., Leiden und Grösse Richard Wagners, [w:] Leiden Und Grösse der Meister, Frankfurt 1957 (tłum. ang. pt.: Goethe, Freud, Wagner).
Zobacz w Google Scholar

Millington B. (red.), Wagner . Kompendium, przeł. W. Jarzyńska i in., Kraków 2014.
Zobacz w Google Scholar

Newman E., Wagner as Man and Artist, New York 1960.
Zobacz w Google Scholar

Nietzsche F., Narodziny tragedii, przeł. B. Baran, Kraków 1994.
Zobacz w Google Scholar

Nietzsche F., Ryszard Wagner w Bayreuth (cz. IV Niewczesnych rozważań), przeł. M. Cunft-Pieńkowska, Warszawa 1901.
Zobacz w Google Scholar

Pourtales G. de, Wagner . Historia artysty, przeł. J. Korniłowiczowa, M. Korniłowiczówna, Warszawa 1962.
Zobacz w Google Scholar

Programy przedstawień Pierścienia Nibelunga w Teatrze Wielkim w Warszawie w latach 1988–89 (zawierają m.in. fragmenty z pism Schopenhauera, Nietzschego i Tomasza Manna). Nakładem Teatru Wielkiego w Warszawie, Warszawa 1987.
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Arystotelesowska próba rozwiązania aporii skrajnego realizmu Platona, „Przegląd Filozoficzny” 2001, R. X, nr 4 (40), s. 63–69.
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Eintopfgericht czyli epistemo-ontologiczna hermeneutyka socjolo-historycznego całoksztatu, [w:] Kolokwia platońskie: Fajdros, „Lectiones et Acroases Philosophicae” 2013, t. VI, nr 2, s. 291–309. Dostepne w sieci: http://www.forumfilozoficzne.org/images/czytelnia/ROSIAK_Eintopgericht.pdf [dostęp: 22.04.2014].
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Metafizyczny problem partycypacji w Wagnerowskim „Lohengrinie”, [w:] W. Strawiński i in. (red.), Myśli o języku, nauce i wartościach, Warszawa 2006, s. 440–446.
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., U podstaw późnoromantycznego sporu o muzykę absolutną, [w:] J. Michalczenia i in. (red.), Poszukiwania filozoficzne II . Etyka, sztuka, władza i historia, Olsztyn 2014, s. 211–229.
Zobacz w Google Scholar

Schopenhauer A., Świat jako wola i przedstawienie, t. I, przeł. J. Garewicz, Warszawa 1994.
Zobacz w Google Scholar

Schuré E., Dramaty muzyczne . Ryszard Wagner, przeł. E. Węsławska, Warszawa 1904.
Zobacz w Google Scholar

Schwarzbach M. B., Gwiazda Burgundii . Powieść o Nibelungach, przeł. C. Lewandowska, Warszawa 1963.
Zobacz w Google Scholar

Scruton R., Death-Devoted Heart . Sex and the Sacred in Wagner’s Tristan and Isolde, Oxford 2003.
Zobacz w Google Scholar

Scruton R., The Ring of Truth . The Wisdom of Wagner’s Ring of The Nibelung, London 2016.
Zobacz w Google Scholar

Shaw G. B., The Perfect Wagnerite . A Commentary on the „Niblung’s Ring”, London 1898.
Zobacz w Google Scholar

Stein J. N., Richard Wagner and the Synthesis of Arts, Detroit 1960. Stiller R., Krymhilda, Warszawa 1974.
Zobacz w Google Scholar

Świderska A., Królowie, Warszawa 1958.
Zobacz w Google Scholar

Świderska A., Prometeusz i Perliczka, Warszawa 1956.
Zobacz w Google Scholar

Thayer A. W., Ludwig van Beethovens Leben, Bd 1-5, Leipzig 1923.
Zobacz w Google Scholar

Treumund K., Saga o Nibelungach, przeł. A. Sznaper, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Tuchańska B., Dlaczego prawda?, Warszawa 2013.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Dramaturgia opery . Wybór pism z lat 1871–1879, red. E. Voss, przeł. M. Kasprzyk, Gdańsk 2009.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Izbrannyje raboty (tłum. rosyjskie), Moskwa 1978.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Opera i dramat, cz . I: Opera a istota muzyki, przeł. M. Dienstl, Lwów–Warszawa 1907.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Walkiria, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 1988.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Złoto Renu (libretto oryg. z polskim tłumaczeniem), przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 1988.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Zmierzch bogów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Wagner R., Zygfryd, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Westernhagen C., Richard Wagner, Zurich 1968.
Zobacz w Google Scholar

Wolzogen H., Führer durch die Musik zu Richard Wagners Festspiel „Der Ring des Nibelungen”, Leipzig 1882.
Zobacz w Google Scholar

Annotations to James Joyce’s Ulysses, https://en.m.wikibooks.org/wiki/Annotations_to_James_Joyce%27s_Ulysses (dostęp: 18.11.2015).
Zobacz w Google Scholar

Crispi L., Manuscript Timeline 1905–1922, „Genetic Joyce Studies. Electronic Journal for the Study of James Joyce’s Works in Progress”, www.geneticjoycestudies.org, Issue 4 (Spring 2004) (dostęp: 18.11.2015).
Zobacz w Google Scholar

Eliot T. S., Poezje, wybór i posłowie M. Sprusiński, Kraków 1978.
Zobacz w Google Scholar

Ellmann R., James Joyce, przeł. E. Krasińska, Kraków 1984.
Zobacz w Google Scholar

Hašek J., Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej, przeł. P. Hulka-Laskowski, Warszawa 1957.
Zobacz w Google Scholar

Homer, Odyseja, przeł. L. Siemieński, wyd. X, pierwsze nowe zupełne, Wrocław 1992.
Zobacz w Google Scholar

Husserl E., Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii, księga I, przeł. D. Gierulanka, wyd. 2, Warszawa 1975.
Zobacz w Google Scholar

Husserl E., Medytacje kartezjańskie, przeł. A. Wajs, Warszawa 1982.
Zobacz w Google Scholar

Ingarden R., O dziele literackim, przeł. M. Turowicz, Warszawa 1960.
Zobacz w Google Scholar

Ingarden R., Spór o istnienie świata, t. I, wyd. III, red. D. Gierulanka, Warszawa 1987.
Zobacz w Google Scholar

Joyce J., Listy, t. I–II, wybór i przeł. M. Ronikier, Kraków 1986.
Zobacz w Google Scholar

Joyce J., Ulisses, przeł. M. Słomczyński, Warszawa 1969.
Zobacz w Google Scholar

Joyce J., Ulysses, red. H. W. Gabler, New York 1986.
Zobacz w Google Scholar

Jung C. G., Ulysses: A Monologue, New York 1977.
Zobacz w Google Scholar

Kafka F., Zamek, przeł. K. Truchanowski, K. Radziwiłł, Warszawa 1958.
Zobacz w Google Scholar

Kański J., Przewodnik operowy, Kraków 1964.
Zobacz w Google Scholar

Mickiewicz A., Pan Tadeusz, oprac. S. Pigoń, wyd. 8, Wrocław 1980.
Zobacz w Google Scholar

Naganowski E., Telemach w labiryncie świata . O twórczości Jamesa Joyce’a, wyd. III, Warszawa 1971.
Zobacz w Google Scholar

Oko D., W poszukiwaniu pewności . Próba transcendentalnego ugruntowania metafizyki w filozofiach Emericha Coretha i Bernarda Lonergana, Kraków 2010.
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Metafizyczne założenia Arystotelesowskiej doktryny czwórprzyczynowości, „Kwartalnik Filozoficzny” 2007, t. XXXV, z. 2, s. 123–146.
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Noemat jako sens . Problem przedmiotu świadomości w transcendentalnym idealizmie Husserla, www.diametros.iphils.uj.edu.pl/index.php/diametros/article/view/1062/pl (dostęp: 28.04.2018).
Zobacz w Google Scholar

Rosiak M., Odniesienie intencjonalne i jego przedmiot w perspektywie transcendentalnego idealizmu Husserla, www.diametros.iphils.uj.edu.pl/index.php/diametros/article/view/975/pl (dostęp: 28.04.2018).
Zobacz w Google Scholar

Schopenhauer A., Świat jako wola i przedstawienie, t. I, przeł. J. Garewicz, Warszawa 1994.
Zobacz w Google Scholar

Tołstoj L., Dzieła, red. P. Hertz, t. VIII–IX: Anna Karenina, przeł. K. Iłłakowiczówna, Warszawa 1956.
Zobacz w Google Scholar

www.historiedumonde.net/Ferdinand-Foch.html (dostęp: 18.11.2015).
Zobacz w Google Scholar

okladka

Pobrania

Opublikowane

30 grudnia 2018

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN

ISBN

ISBN-13 (15)

978-83-8142-176-8

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN (e-book)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15)

978-83-8142-177-5