„Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy”. Niekonwencjonalne sposoby kreowania problemu niepełnosprawności w tekstach kultury. Od poezji po wystąpienia kabaretowe XXI wieku

Celem artykułu jest analiza niekonwencjonalnych sposobów przedstawiania postaci z niepełnosprawnościami w różnorodnych tekstach kultury. Materiał badawczy obejmuje utwory reprezentujące odmienne obszary twórczości – poezję, prozę, film oraz wystąpienia kabaretowe – w których osoby z niepełnosprawnościami występują jako bohaterowie znaczący dla struktury i przesłania tekstu. Twórcy wykorzystują problem niepełnosprawności w sposób nieoczywisty, niekiedy prowokacyjny, aby ukazać między innymi głębię cierpienia, a zarazem przełamywać negatywne stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami. Ich celem jest podkreślenie, że osoby postrzegane jako „Inne” nie różnią się zasadniczo od osób pełnosprawnych. Niepełnosprawność często pełni funkcję tła, na którym wyraźniej ujawniają się szkodliwe mechanizmy społeczne, uprzedzenia i formy wykluczenia. Do niekonwencjonalnych technik twórczych należą między innymi ironia, komizm, czarny humor, a także emocjonalne, niekiedy pejoratywne słownictwo, które w XXI wieku nabrało znaczeń wulgarnych, stygmatyzujących i wykluczających.