Funkcjonowanie potomków rodzin frankistowskich w XIX wieku. Grupa religijna, rodzinna czy interesu?

„Żydowski prorok” Jakub Frank zmarł w 1791 r. w Offenbachu. Po jego śmierci w Warszawie wciąż funkcjonowała kilkutysięczna grupa jego uczniów. Frankiści od początku XIX w. podejmowali wysiłki asymilacyjne, dość szybko odchodząc od frankizmu jako formacji religijnej. Niektóre frankistowskie rody równocześnie szybko awansowały społecznie: ich przedstawiciele zdobywali wykształcenie, majątki, w niektórych wypadkach herb szlachecki. Wyraźną przeszkodą w tym procesie asymilacji i awansu był antysemityzm części polskich elit, widoczny tak w publikacjach, jak i w polityce. Antysemityzm ten, połączony z całkowitym zerwaniem z żydowską przeszłością oraz z licznymi i silnymi więzami rodzinnymi między frankistowskimi rodami Wołowskich, Krysińskich, Łabęckich, Szymanowskich, Lanckorońskich czy Jeziorańskich (więzami wynikającymi m.in. z praktykowanych regularnie do połowy XIX w. małżeństw endogenicznych) powodował, że znaczniejsze rodziny frankistowskie tworzyły do końca stulecia specyficzną, zwartą grupę. Grupę połączoną więzami krwi, podobnymi aspiracjami, podobnymi wartościami, podobnym statusem społecznym i majątkowym i – przede wszystkim – antysemityzmem społeczeństwa, uderzającym tak w tradycyjnych wyznawców judaizmu jak i w konwertytów. W efekcie frankiści, odchodząc całkowicie od religijnych nauk Franka, stali się z biegiem czasu swoistą specyficzną grupą wsparcia o silnie rodzinnym charakterze. O specyfice tej grupy stanowiło także jej wykształcenie. Z rodzin frankistowskich wywodzili się bowiem znakomici prawnicy, lekarze, pisarze, muzycy, którzy wnieśli następnie istotny wkład w polską historię i kulturę.