Samorząd terytorialny wobec wyzwań gospodarki cyrkularnej: Dylematy zarządzania wielopoziomowego i międzysektorowego

Marcin Podgórski

doi:10.18778/8445-035-2

Słowa kluczowe: samorząd terytorialny, gospodarka cyrkularna, polityka regionalna Unii Europejskiej

Opublikowane: 24 września 2026

Kategorie: Ekonomia i zarządzanie, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

E-book

W monografii przeanalizowano rolę jednostek samorządu terytorialnego (JST) w kształtowaniu i wdrażaniu europejskiego modelu gospodarki cyrkularnej w ramach polityki regionalnej Unii Europejskiej. Celem publikacji jest określenie znaczenia władz lokalnych jako uczestników wielopoziomowego zarządzania, rzeczników interesów terytorialnych oraz podmiotów przekładających cele unijne na działania dostosowane do uwarunkowań lokalnych. W części teoretycznej omówiono istotę i modele biznesowe gospodarki cyrkularnej, determinanty transformacji gospodarek lokalnych, instrumenty polityki spójności oraz mechanizmy paradyplomacji samorządowej. Badanie łączy przegląd literatury i krytyczną analizę źródeł z analizą aktów prawnych Unii Europejskiej, dokumentów Polski i danych statystycznych, a także ze studiami przypadków i wieloaspektową analizą treści tych dokumentów. Zakres empiryczny obejmuje polskie gminy i powiaty, których przedstawiciele uczestniczyli w latach 2015–2022 w pracach Europejskiego Komitetu Regionów, oraz jednostki realizujące projekty Interreg Europe o profilu cyrkularnym. Wyniki wskazują na niewykorzystany potencjał samorządów, regionalne dysproporcje w gospodarce odpadami, rozproszenie regulacji, hybrydowy charakter wdrażania prawa unijnego oraz selektywne osiąganie celów gospodarki cyrkularnej. Uzasadniają zarazem potrzebę współpracy międzysektorowej, lepszego dostępu do finansowania, wsparcia administracji publicznej uwzględniającego specyfikę lokalną, a także większej aktywności międzynarodowej JST. Dobór jednostek pozwala rozpoznać możliwości najbardziej aktywnych samorządów, a nie powszechny poziom zaangażowania JST w Polsce. Książka łączy walor poznawczy z aplikacyjnym, zapewniając solidne podstawy do projektowania polityk wspierających transformację cyrkularną na poziomie lokalnym i regionalnym.

Marcin Podgórski - Uniwersytet Łódzki; Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Gospodarki Przestrzennej, Katedra Gospodarki Samorządu Terytorialnego

Marcin Podgórski, doktor nauk ekonomicznych, ekonomista, badacz i praktyk administracji publicznej. Specjalizuje się w wielopoziomowym zarządzaniu rozwojem regionalnym i politykami publicznymi. Od ponad 25 lat zajmuje się polityką regionalną i współpracą europejską. Kierował Instytucją Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Łódzkiego. Przez ponad dekadę zajmował się w Brukseli rzecznictwem interesów regionalnych wobec instytucji Unii Europejskiej. W działalności naukowej koncentruje się na wykorzystaniu potencjału jednolitego rynku europejskiego oraz przewag i efektów synergii wynikających ze współpracy regionów, samorządów i przedsiębiorstw. Koncentruje się na rozwiązaniach możliwych do zastosowania przez regiony, samorządy i przedsiębiorstwa.

Acquier, A., Daudigeos, T., Pinkse, J. (2017). Promises and paradoxes of the sharing economy: An organizing framework. Technological Forecasting and Social Change, 125, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.07.006

Acs, Z. J., Sanders, M. W. J. L. (2013). Knowledge spillover entrepreneurship in an endogenous growth model. Small Business Economics, 41(4), 775–795. https://doi.org/10.1007/s11187-013-9506-8

Adamiec, J. (2017). Polityka regionalna Unii Europejskiej. Studia BAS, 49, 23.

Adamowicz, M. (2022). Green deal, green growth and green economy as a means of support for attaining the sustainable development goals. Sustainability, 14(10), 5901. https://doi.org/10.3390/su14105901

Adamowicz, M., Zwolińska-Ligaj, M. (2022). The role of local government in the creation of innovation in regional peripheral economies (a case study of the Lublin region, Poland). Olsztyn Economic Journal, 13(2), 123–140. https://doi.org/10.31648/oej.2765

AER (2023). Assembly of European Regions. https://aer.eu/ (dostęp: 2.04.2026).

AFNOR (2018). Circular Economy—Implementation Of Xp X 30-901 Standard.

Aghion, P., Howitt, P. (1998). Endogenous Growth Theory. MIT Press.

Agyemang, M., Kusi-Sarpong, S., Khan, S. A., Mani, V., Rehman, S. T., Kusi-Sarpong, H. (2019). Drivers and barriers to circular economy implementation. Management Decision, 57(4), 971–994. https://doi.org/10.1108/MD-11-2018-1178

Ajayebi, A., Hopkinson, P., Zhou, K., Lam, D., Chen, H.-M., Wang, Y. (2020). Spatiotemporal model to quantify stocks of building structural products for a prospective circular economy. Resources, Conservation and Recycling, 162, 105026. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105026

Alabrudzińska, E., Czechowska, L. (2016). Unijna dyplomacja wobec zmian klimatu. W: E. Alabrudzińska (red.), Dyplomacja europejska wobec wyzwań XX i XXI w. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Albastroiu Nastase, I., Negrutiu, C., Felea, M., Acatrinei, C., Cepoi, A., Istrate, A. (2021). Toward a circular economy in the toy industry: The business model of a Romanian company. Sustainability, 14(1), 22. https://doi.org/10.3390/su14010022

Alcalde-Calonge, A., Sáez-Martínez, F. J., Ruiz-Palomino, P. (2022). Evolution of research on circular economy and related trends and topics. A thirteen-year review. Ecological Informatics, 70, 101716. https://doi.org/10.1016/j.ecoinf.2022.101716

Allen, A., Pascucci, S., Charnley, F. (red.) (2023). Handbook of the Circular Economy: Transitions and Transformation. Walter de Gruyter GmbH.

Almeida, J. M. S. D., Costa, P. R. D., Kniess, C. T., Cirani, C. B. S., Vils, L. (2022). Technological cooperation networks and patents in biotechnology: Identification of conceptual bases. Revista Ibero-Americana de Estratégia, 21(1), e21165. https://doi.org/10.5585/riae.v21i1.21165

Ambroziak, A. A., Szypulewska-Porczyńska, A. (red.) (2020). Polska w Unii Europejskiej – od stowarzyszenia do piętnastolecia członkostwa: Monografia jubileuszowa dedykowana Profesor Elżbiecie Kaweckiej-Wyrzykowskiej. Oficyna Wydawnicza SGH.

Amin, S. H., Zhang, G., Eldali, M. N. (2020). A review of closed-loop supply chain models. Journal of Data, Information and Management, 2(4), 279–307. https://doi.org/10.1007/s42488-020-00034-y

Andonova, L. B., Van Deveer, S. D. (2012). EU expansion and the internationalization of environmental politics in Central and Eastern Europe. Comparative Environmental Politics: Theory, Practice, and Prospects.

Antosiewicz, M., Kalinowski, H., Witajewski, J. (2019). Ocena wpływu realizacji polityki spójności na kształtowanie się wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu EUImpactMOD. IBS. https://www.ewaluacja.gov.pl/media/82203/MR_model_raport_30.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Anttonen, M., Lammi, M., Mykkänen, J., Repo, P. (2018). Circular economy in the Triple Helix of innovation systems. Sustainability, 10(8), 2646. https://doi.org/10.3390/su10082646

APEC (2020). Local Innovation Ecosystem Best Practices. APEC Small and Medium Entreprises Working Group.

Arana-Landin, G., Siguenza, W., Landeta-Manzano, B., Laskurain-Iturbe, I. (2023). Circular economy: On the road to ISO 59000 family of standards. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 31(3), 1977–2009. https://doi.org/10.1002/csr.2665

Arruda, E. H., Melatto, R. A. P. B., Levy, W., de Melo Conti, D. (2021). Circular economy: A brief literature review (2015–2020). Sustainable Operations and Computers, 2, 79–86. https://doi.org/10.1016/j.susoc.2021.05.001

Arsova, S., Genovese, A., Ketikidis, P. H. (2022). Implementing circular economy in a regional context: A systematic literature review and a research agenda. Journal of Cleaner Production, 368, 133117. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.133117

Augiseau, V., Barles, S. (2017). Studying construction materials flows and stock: A review. Resources, Conservation and Recycling, 123, 153–164. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2016.09.002

Augustyn, A. (2020). Zrównoważony rozwój miast w świetle idei smart city. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Austin, A., Rahman, I. U. (2022). A Triple Helix of market failures: Financing the 3Rs of the circular economy in European SMEs. Journal of Cleaner Production, 361. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132284

Avishek, G. (2018). Circular Economy: A Business Imperative for India. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.29340.23689

Ayres, R. U., Warr, B. (2005). Accounting for growth: The role of physical work. Structural Change and Economic Dynamics, 16(2), 181–209. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2003.10.003

Bachinger, M., Kofler, I., Pechlaner, H. (2020). Sustainable instead of high-growth? Entrepreneurial ecosystems in tourism. Journal of Hospitality and Tourism Management, 44, 238–242. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2020.07.001

Balcerek-Kosiarz, M. (2018). Nowy paradygmat rozwoju lokalnego i regionalnego w Polsce i Niemczech. Wydawnictwo Naukowe WNPiD UAM.

Baldassarre, B., Schepers, M., Bocken, N., Cuppen, E., Korevaar, G., Calabretta, G. (2019). Industrial Symbiosis: Towards a design process for eco-industrial clusters by integrating circular economy and industrial ecology perspectives. Journal of Cleaner Production, 216, 446–460. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.01.091

Ballmann, A., Epstein, D., O’Halloran, S. (2002). Delegation, comitology, and the separation of powers in the European Union. International Organization, 56(3), 551–574. https://doi.org/10.1162/002081802760199881

Balyer, A., Tabancalı, E. (2019). The roles of interest and pressure groups in developing sustainable educational policies in Turkey. Sustainability, 11(24), 7052. https://doi.org/10.3390/su11247052

Banaszkiewicz, A. (2020). Funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami w Polsce – podstawy prawne oraz praktyka – na przykładzie Gminy Wrocław. Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Społecznych, 13, 234–263.

Barrie, J., Zawdie, G., João, E. (2017). Leveraging Triple Helix and system intermediaries to enhance effectiveness of protected spaces and strategic niche management for transitioning to circular economy. International Journal of Technology Management & Sustainable Development, 16(1), 25–47. https://doi.org/10.1386/tmsd.16.1.25_1

Bartocha, A., Jaśkiewicz, J., Lochno, A., Puska, E., Rackiewicz, I., Rosicki, M., Schonefelder, T., Załupka, M. (2022). Zgodność przedsięwzięć finansowanych ze środków Unii Europejskiej, w tym realizowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, z zasadą „nie czyń znaczącej szkody” – Zasadą DNSH. Atmoterm S.A.

Bartoszewicz, A. (2012). Programowanie i planowanie rozwoju Unii Europejskiej. Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego (SGH), 88(1), 195–229.

Bassi, A. M., Bianchi, M., Guzzetti, M., Pallaske, G., Tapia, C. (2021). Improving the understanding of circular economy potential at territorial level using systems thinking. Sustainable Production and Consumption, 27, 128–140. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.10.028

Bauman, Z. (1997). Glokalizacja, czyli komu globalizacja, a komu lokalizacja. Studia Socjologiczne, 3.

Bauwens, T. (2021). Are the circular economy and economic growth compatible? A case for post-growth circularity. Resources, Conservation and Recycling, 175, 105852. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2021.105852

BDL (2023). Bank Danych Lokalnych. 11.11.2023.

Beames, A., Claassen, G. D. H., Akkerman, R. (2021). Logistics in the circular economy: challenges and opportunities. W: J. Rezaei (red.), Strategic Decision Making for Sustainable Management of Industrial Networks (s. 1–14). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-55385-2_1

Bednarzewska, K. E. (2016). Potrójna helisa jako model współpracy w budowaniu atrakcyjności inwestycyjnej miast. Organizacja i Zarządzanie: Kwartalnik naukowy, 2, 5–20.

Berg, H., Wilts, H. (2019). Digital platforms as market places for the circular economy – Requirements and challenges. Nachhaltigkeits Management Forum | Sustainability Management Forum, 27(1), 1–9. https://doi.org/10.1007/s00550-018-0468-9

Bergström, C. F. (2012). Comitology: Delegation of Powers in the European Union and the Committee System. Oxford Studies in European Law.

Berlińska, D. (2003). Regionalne grupy interesu jako czynnik erozji państwa narodowego w kontekście integracji europejskiej. W: Z. Machelski, L. Rubisz (red.), Grupy interesu. Teorie i działanie. Adam Marszałek.

Bernatowicz, W. (2021). Gospodarka obiegu zamkniętego w przedsiębiorstwach województwa podkarpackiego. Wroconsult Sp. z o.o. oraz Ekovert Łukasz Szkudlarek.

Bertalanffy, L. (1967). General theory of systems: Application to psychology. Social Science Information, 6(6), 125–136.

Bierzyńska-Sudoł, M. (2018). Zintegrowane inwestycje terytorialne jako czynnik rozwoju regionu kujawsko-pomorskiego. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 129.

Bitonti, A., Harris, P. (red.) (2017). Lobbying in Europe. Palgrave Macmillan UK. https://doi.org/10.1057/978-1-137-55256-3

Blackburn, O., Ritala, P., Keränen, J. (2023). Digital platforms for the circular economy: Exploring meta-organizational orchestration mechanisms. Organization & Environment, 36(2), 253–281. https://doi.org/10.1177/10860266221130717

Blanchard, O., Amighini, A., Giavazzi, F. (2010). Macroeconomics: A European Perspective. Prentice Hall.

Blomsma, F., Tennant, M., Ozaki, R. (2023). Making sense of circular economy: Understanding the progression from idea to action. Business Strategy and the Environment, 32(3), 1059–1084. https://doi.org/10.1002/bse.3107

Blömeke, S., Mennenga, M., Herrmann, C., Kintscher, L., Bikker, G., Lawrenz, S., Sharma, P., Rausch, A., Nippraschk, M., Goldmann, D., Poschmann, H., Brüggemann, H., Scheller, C., Spengler, T. (2020). Recycling 4.0: An integrated approach towards an advanced circular economy. Proceedings of the 7th International Conference on ICT for Sustainability, 66–76. https://doi.org/10.1145/3401335.3401666

Błasiak, Z. A. (2018). Przestrzenne aspekty rozwoju regionalnego. Teorie lokalizacji w historycznej i aplikacyjnej konfrontacji. Roczniki Ekonomii i Zarządzania, 10(46)(3), 51–79. https://doi.org/10.18290/reiz.2018.10.3-4

Bolger, K., Doyon, A. (2019). Circular cities: Exploring local government strategies to facilitate a circular economy. European Planning Studies, 27(11), 2184–2205. https://doi.org/10.1080/09654313.2019.1642854

Borchardt, K.-D. (2016). ABC prawa Unii Europejskiej. http://www.europedirect-gdansk.morena.org.pl/wp-content/uploads/2015/08/ABC_prawa_UE.pdf (dostęp: 2.04.2026).

Borkowska, W. (2020). Metodologia badań nad komitologią w zakresie analizy wpływu jej funkcjonowania na treść prawa uchwalanego w Unii Europejskiej. Przegląd Europejski, 1, 21–28. https://doi.org/10.31971/1641-2478pe.1.20.2

Borusiak, B. (2023). Dylematy i wyzwania ekonomii postwzrostu – perspektywa konsumentów, państwa i przedsiębiorstw. Studia BAS, 74(2). https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.09

Borys, T. (2009). Organizacje międzynarodowe wobec globalnych problemów. International Journal of Management and Economics, 25, 45–63.

Borzel, T., Risse, T. (red.) (2016). The Oxford Handbook of Comparative Regionalism. Oxford University Press.

Bote Alonso, I., Sánchez-Rivero, M. V., Montalbán Pozas, B. (2022). Mapping sustainability and circular economy in cities: Methodological framework from europe to the Spanish case. Journal of Cleaner Production, 357, 131870. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.131870

Boulding, K. E. (1966). The Economics of the Coming Spaceship Earth. W: H. Jarrett (red.), Environmental Quality in a Growing Economy (s. 3–14). Baltimore: Johns Hopkins University Press.

Bourdin, S., Torre, A. (2020). The circular economy as a means of territorialisation of the EU industry. Symphonya. Emerging Issues in Management, 2, 33–40. https://doi.org/10.4468/2020.2.04bourdin.torre

Bourguignon, D. (2016). Closing the loop: New circular economy package. Briefing. Brussels: European Parliamentary Research Service. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2016/573899/EPRS_BRI(2016)573899_EN.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Bouwen, P. (2002). Corporate lobbying in the European Union: The logic of access. Journal of European Public Policy, 9(3), 365–390. https://doi.org/10.1080/13501760210138796

Brańka, P. (2010). Internacjonalizacja gospodarki a współczesne teorie rozwoju regionalnego. Zeszyty Naukowe / Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, 821.

Brańka, P. (2011). Internacjonalizacja gospodarki jako czynnik rozwoju regionalnego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (Seria: Monografie, 206).

Braun, M. (2014). Europeanization of Environmental Policy in the New Europe. Routledge. https://www.book2look.com/embed/9781317139140 (dostęp: 12.04.2026).

Braungart, M., McDonough, W. (2002). Cradle to Cradle. Random House. North Point Press.

Bringezu, S. (2002). Material flow analysis – Unveiling the physical basis of economies. W: P. Bartelmus (red.), Unveiling Wealth On Money, Quality of Life and Sustainability. Kluwer Academic Publishers.

Brol, R. (2008). Planowanie strategiczne rozwoju regionalnego i lokalnego. Zeszyty Naukowe WWSZiP, 11.

Brol, R. (red.) (2009). Gospodarka lokalna i regionalna w teorii i praktyce. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego.

Bruszt, L. (2008). Wielopoziomowe zarządzanie – warianty wschodnie. Wyłaniające się wzorce zarządzania rozwojem regionalnym w nowych państwach członkowskich. Zarządzanie Publiczne, 1(3).

Bryl, Ł. (2013). Znaczenie „nowej gospodarki” we współczesnych przedsiębiorstwach międzynarodowych. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu.

BSI (2017). BS 8001 – A Guide. BSI Group.

BSI (2023). The British Standards Institution. https://www.bsigroup.com/en-GB/ (dostęp: 2.04.2026).

Buch-Hansen, H., Nesterova, I. (2023). Less and more: Conceptualising degrowth transformations. Ecological Economics, 205, 107731. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2022.107731

Bukowski, H. (2018). W kierunku gospodarki cyrkularnej: Rekomendacje rozwoju i implementacji praktycznych rozwiązań dla biznesu. Instytut Innowacyjna Gospodarka.

Bukowski, P. (2016). Efekty funkcjonowania programu narodów zjednoczonych do spraw ochrony środowiska. Globalizacja a regionalna ochrona środowiska. W: J. Kundera (red.), Globalizacja a regionalna ochrona środowiska (s. 213–236). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bunea, A. (2019). Regulating European Union lobbying: In whose interest? Journal of European Public Policy, 26(11), 1579–1599. https://doi.org/10.1080/13501763.2018.1539115

Bunea, A., Ibenskas, R., Weiler, F. (2022). Interest group networks in the European Union. European Journal of Political Research, 61(3), 718–739. https://doi.org/10.1111/1475-6765.12471

Burchard-Dziubińska, M. (2023). Zielone zamówienia publiczne w Unii Europejskiej. Komitet Prognoz „Polska 2000 Plus” przy Prezydium PAN.

Burchard-Dziubińska, M., Burzyńska, D. (2023). Rola funduszy ekologicznych w finansowaniu działań prośrodowiskowych. Komitet Prognoz „Polska 2000 Plus” przy Prezydium PAN.

Burchard-Dziubińska, M., Rzeńca, A., Drzazga, D. (2014). Zrównoważony rozwój – Naturalny wybór. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-090-9

Burgess, M., Holmes, H., Sharmina, M., Shaver, M. P. (2021). The future of UK plastics recycling: One bin to rule them all. Resources, Conservation and Recycling, 164, 105191. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105191

Burns, C., Tobin, P., Sewerin, S. (2019). European environmental policy at a time of crisis: Benign neglect, or a leader losing pace? W: Ch. Burns, P. Tobin, S. Sewerin (red.), The Impact of the Economic Crisis on European Environmental Policy. Oxford Academic.

Cai, Y., Etzkowitz, H. (2020). Theorizing the Triple Helix model: Past, present, and future. Triple Helix Journal, 1–38. https://doi.org/10.1163/21971927-bja10003

Calisto Friant, M., Vermeulen, W. J. V., Salomone, R. (2021). Analysing European Union circular economy policies: Words versus actions. Sustainable Production and Consumption, 27, 337–353. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.11.001

Camagni, R. (red.) (2017). From city hierarchy to city network: Reflections about an emerging paradigm. Seminal Studies in Regional and Urban Economics: Contributions from an Impressive Mind. https://doi.org/10.1007/978-3-319-57807-1

Carayannis, E. G., Campbell, D. F. J. (2022). Towards an emerging unified theory of helix architectures (EUTOHA): Focus on the quintuple innovation helix framework as the integrative device. Triple Helix, 9(1), 65–75. https://doi.org/10.1163/21971927-bja10028

Carayannis, E. G., De Oliveira Monteiro, S. P. (red.) (2017). The Quadruple Innovation Helix Nexus: A Smart Growth Model, Quantitative Empirical Validation, and Operationalization for OECD Countries. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-55577-9

Carayannis, E. G., Barth, T. D., Campbell, D. F. (2012). The Quintuple Helix innovation model: Global warming as a challenge and driver for innovation. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 1(1), 2. https://doi.org/10.1186/2192-5372-1-2

Castells, M. (2008). Społeczeństwo sieci. Wydawnictwo Naukowe PWN.

CCFG (2023). Circular economy indicators. https://www.circularcityfundingguide.eu/how-to-create-programmes-financing-circular-economy-projects/project-screening-and-selection/circular-economy-indicators/ (dostęp: 12.04.2026).

CCRE (2023). The Council of European Municipalities and Regions (CEMR). https://www.ccre.org/ (dostęp: 2.04.2026).

CEF (2022). Circularity Gap Report Poland. Warszawa, INNOWO, & Natural State.

Charef, R., Ganjian, E., Emmitt, S. (2021). Socio-economic and environmental barriers for a holistic asset lifecycle approach to achieve circular economy: A pattern-matching method. Technological Forecasting and Social Change, 170, 120798. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120798

Charonis, G.-K. (2021). Degrowth, steady state and circular economies: Alternative discourses to economic growth. Society Register, 5(3), 75–94. https://doi.org/10.14746/sr.2021.5.3.05

Chavance, B. (2002). Why national trajectories of post-socialist transformation differ? Journal of Economics and Business, V(1), 47–65.

Chądzyński, J., Nowakowska, A., Przygodzki, Z. (2007). Region i jego rozwój w warunkach globalizacji. CeDeWu.

Chevauché, C. (2023). How to regulate circular economy at the international level? https://www.polytechnique-insights.com/en/columns/economy/how-to-regulate-circular-economy-at-the-international-level/ (dostęp: 2.04.2025).

Chiappetta Jabbour, C. J., Sarkis, J., Lopes de Sousa Jabbour, A. B., Scott Renwick, D. W., Singh, S. K., Grebinevych, O., Kruglianskas, I., Filho, M. G. (2019). Who is in charge? A review and a research agenda on the ‘human side’ of the circular economy. Journal of Cleaner Production, 222, 793–801. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.03.038

Chojnicki, Z. (1989). Podstawowe aspekty rozwoju społeczno-gospodarczego. Samorząd Terytorialny, 18, 107–121.

Christiansen, T., Polak, J. (2009). Comitology between Political Decision-Making and Technocratic Governance: Regulating GMOs in the European Union. Eispascope.

Churski, P. (2012). Polityka regionalna w Unii Europejskiej i w Polsce. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna / Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 19, 14–54.

Churski, P. (2018). Podejście zorientowane terytorialnie (place-based policy) – teoria i praktyka polityki regionalnej. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 41, 31–50. https://doi.org/10.14746/rrpr.2018.41.04

Churski, P., Perdał, R., Konecka-Szydłowska, B., Herodowicz, T. (2018). Redefinicja czynników rozwoju regionalnego w świetle megatrendów społeczno-gospodarczych. Studia Regionalne i Lokalne, 3(73), 70–98. https://doi.org/10.7366/1509499537304

Cicchiello, A. F., Gatto, A., Salerno, D. (2023). At the nexus of circular economy, equity crowdfunding and renewable energy sources: Are enterprises from green countries more performant? Journal of Cleaner Production, 410, 136932. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.136932

Cini, M. (2017). EU decision-making on inter-institutional agreements: Defining (common) rules of conduct for European lobbyists and public servants. W: M. Hosli, A. Kreppel, B. Plechanovová, A. Verdun (red.), Decision Making in the EU before and after the Lisbon Treaty (s. 23–38). Routledge.

Ciok, S., Dobrowolska-Kaniewska, H. (2009). Polityka innowacyjna państwa a regionalny potencjał innowacyjny: Przykład Dolnego Śląska. Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego.

Cipriani, G. (2011). The EU Budget: Responsibility without Accountability? Centre for European Policy Studies.

CL (2023). CircLean Industrial symbiosis. https://circlean-symbiosis.eu/ (dostęp: 12.04.2026).

Clube, R. K. M., Tennant, M. (2023). What would a human-centred ‘social’ circular economy look like? Drawing from Max-Neef’s Human-Scale Development proposal. Journal of Cleaner Production, 383, 135455. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.135455

Coen, D., Richardson, J. J. (red.) (2009). Lobbying the European Union: Institutions, Actors, and Issues. Oxford University Press.

Coenen, J., Van Der Heijden, R. E. C. M., Van Riel, A. C. R. (2023). Expediting the implementation of closed-loop supply chain management: A facilitated case study on re-using timber in construction projects. Circular Economy and Sustainability, 3(1), 93–124. https://doi.org/10.1007/s43615-022-00186-6

Colander, D., Holt, R., Rosser, B. (2004). The changing face of mainstream economics. Review of Political Economy, 16(4), 485–499. https://doi.org/10.1080/0953825042000256702

Colasante, A., D’Adamo, I., Morone, P., Rosa, P. (2022). Assessing the circularity performance in a European cross-country comparison. Environmental Impact Assessment Review, 93, 106730. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2021.106730

Collias, D. I., James, M. I., Layman, J. M. (2021). Introduction – Circular economy of polymers and recycling technologies. W: D. I. Collias, M. I. James, J. M. Layman (red.), ACS Symposium Series (391; s. 1–21). American Chemical Society. https://doi.org/10.1021/bk-2021-1391.ch001

Corvellec, H., Stowell, A. F., Johansson, N. (2022). Critiques of the circular economy. Journal of Industrial Ecology, 26(2), 421–432. https://doi.org/10.1111/jiec.13187

Cramer, J. (2017). The Raw Materials Transition in the Amsterdam Metropolitan Area: Added value for the economy, well-being, and the environment. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 59(3), 14–21. https://doi.org/10.1080/00139157.2017.1301167

Cramer, J. (2020). How Network Governance Powers the Circular Economy: Ten guiding principles for building a circular economy, based on Dutch experiences. Amsterdam Economic Board.

CSRC (2023). Portal GOZ w praktyce to centrum wiedzy i praktycznych rozwiązań z zakresu gospodarki obiegu zamkniętego dla biznesu. https://gozwpraktyce.pl/ (dostęp: 12.04.2026).

Cullen, J. M. (2017). Circular economy: Theoretical benchmark or perpetual motion machine?: ce: theoretical benchmark or perpetual motion machine? Journal of Industrial Ecology, 21(3), 483–486. https://doi.org/10.1111/jiec.12599

Czachór, Z., Ruszkowski, J. (2021). Proces wzmacniania kompetencji Parlamentu Europejskiego a nowa pozycja parlamentów narodowych w systemie politycznym Unii Europejskiej. Przegląd Sejmowy, 5(166), 9–33. https://doi.org/10.31268/PS.2021.58

Czarnecki, K., Lutrzykowski, A., Musiałkiewicz, R. (red.) (2017). Samorząd terytorialny w Polsce i Europie: Aktualne problemy i wyzwania. Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

Czarnecki, S., Piotrowska, E., Riedel, R. (2021). Green advocacy and climate and energy policy access in Central Eastern Europe. W: M. Dobbins, R. Riedel (red.), Exploring organized interests in post-communist policy-making: The „Missing Link” (s. 127–144). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003049562-10

Czerminska, M. (2021). Commercial policy and international security: The European Union as soft power. European Research Studies Journal, XXIV(4B), 382–396. https://doi.org/10.35808/ersj/2663

Czykier-Wierzba, D. (2016). Wpływ strategii Europa 2020 na politykę spójności w Polsce w latach 2014–2020. Zarządzanie i Finanse = Journal of Management and Finance, 14(4).

Czyż, T. (2012). Poziom rozwoju społeczno-gospodarczego Polski w ujęciu subregionalnym = The level of socio-economic development of Poland: A subregional approach. Przegląd Geograficzny, 84(2), 219–236. https://doi.org/10.7163/PrzG.2012.2.3

Ćwiklińska, J. (2007). Grupy interesu w semantycznej przestrzeni publicznej. International Journal of Management and Economics, 21, 138–147.

Dagilienė, L., Varaniūtė, V., Bruneckienė, J. (2021). Local governments’ perspective on implementing the circular economy: A framework for future solutions. Journal of Cleaner Production, 310, 127340. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127340

Delgado, A., Rodriguez, D. J., Amadei, C. A., Makino, M. (2021). Water in circular economy and recilience (WICER). World Bank.

den Hollander, M. C., Bakker, C. A., Hultink, E. J. (2017). Product design in a circular economy: Development of a typology of key concepts and terms: Key concepts and terms for circular product design. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 517–525. https://doi.org/10.1111/jiec.12610

Deters, H. (2019). European environmental policy at 50: Five decades of escaping decision traps? Environmental Policy and Governance, 29(5), 315–325. https://doi.org/10.1002/eet.1855

Dębowski, T. (2013). Rozwój regionalny Polski w kontekście wykorzystania środków unijnych. Optimum. Studia Ekonomiczne, 2(62), 79–91.

Dialer, D., Richter, M. (red.) (2019). Lobbying in the European Union: Strategies, Dynamics and Trends. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-98800-9

Dołzbłasz, S. (2008). Rozwój współpracy międzynarodowej na poziomie regionalnym i lokalnym w Europie jako element polityki spójności. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 21.

Domański, B. (2021). Sprawiedliwość społeczna a przestrzenne zróżnicowanie rozwoju społeczno-gospodarczego Polski – kilka refleksji dyskusyjnych. Studia Regionalne i Lokalne, 84(2), 109. https://doi.org/10.7366/1509499528407

Domorenok, E. (2009). The Committee of the Regions: In search of identity. Regional & Federal Studies, 19(1), 143–163. https://doi.org/10.1080/13597560802692470

Drzazga, D. (2019). Systemowe uwarunkowania planowania przestrzennego jako instrumentu osiągania sustensywnego rozwoju. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Drzazga, D. (2023). Model struktury funkcjonalno-przestrzennej w strategii rozwoju jednostki samorządu terytorialnego lub obszaru funkcjonalnego. Space – Society – Economy, 34, 7–29. https://doi.org/10.18778/1733-3180.34.01

Dumała, H. (2013). Współpraca zdecentralizowana – forma paradyplomacji i instrument polityki Unii Europejskiej na rzecz rozwoju. W: E. Haliżak, M. Pietraś (red.), Poziomy analizy stosunków międzynarodowych (1; s. 445–458). Warszawa: Polskie Towarzystwo Studiów Międzynarodowych, Wydawnictwo Rambler.

Dumała, H. (2020). Zgromadzenie Regionów Europejskich jako grupa interesów regionalnych jednostek terytorialnych. Przegląd Europejski, 1, 77–93. https://doi.org/10.31971/1641-2478pe.1.20.5

Dumała, H., Łuszczuk, M., Piwowarczyk, J., Zieliński, T. (2021). Transnational municipal networks as a mechanism for marine governance toward climate change adaptation and mitigation: between potential and practice. Frontiers in Marine Science, 8, 626119. https://doi.org/10.3389/fmars.2021.626119

Dunford, M., Qi, B. (2020). Global reset: COVID-19, systemic rivalry and the global order. Research in Globalization, 2, 100021. https://doi.org/10.1016/j.resglo.2020.100021

Dunning, J. H. (1988). The eclectic paradigm of international production: A restatement and some possible extensions. Journal of International Business Studies, 19(1), 1–31. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490372

Dymek, Ł. (2020). Rozwój regionu a krajowe dokumenty strategiczne. W: B. Solga (red.), Województwo opolskie 1989–2019. Przemiany społeczno-gospodarcze i przestrzenne oraz wyzwania rozwojowe (s. 15–30). Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej.

Dziemianowicz, W. (red.) (2012). Planowanie strategiczne: Poradnik dla pracowników administracji publicznej. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej.

Dziemianowicz, W., Peszat, K. (2016). Inteligentne specjalizacje w polskich regionach peryferyjnych w świetle dotychczasowej regionalnej polityki wspierania innowacyjności. Studia KPZK, 170, 278–291.

Dziemianowicz, W., Goliński, J., Szlachta, J. (2022). Dualizm ekonomiczny i megatrendy – przyczynek do dyskusji o rozwoju terytorialnym. Prace i Studia Geograficzne, 67(1), 75–92. https://doi.org/10.48128/pisg/2022-67.1-05

Dzieńdziora, J. (2021). Profesjonalizacja działalności lobbingowej w świetle teorii i praktyki zarządzania. Akademia WSB.

Dziuba, R., Jabłońska, M., Ławińska, K., Wysokińska, Z. (2022). Overview of EU and Global conditions for the transformation of the TCLF industry on the way to a circular and digital economy (case studies from Poland). Comparative Economic Research. Central and Eastern Europe, 25(1), 75–94. https://doi.org/10.18778/1508-2008.25.05

Dz.U. (1980). Europejska konwencja ramowa o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi (Dz.U. z 1980 r. poz. 287).

Dz.U. (1985). Europejska Karta Samorządu Lokalnego (Dz.U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607). https://lexlege.pl/europejska-karta-samorzadu-lokalnego/

Dz.U. (1990). Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95).

Dz.U. (1997). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483; z 2001 r. Nr 28, poz. 319; z 2006 r. Nr 200, poz. 1471; z 2009 r. Nr 114, poz. 946).

Dz.U. (1998). Ustawa o samorządzie województwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2094; z 2023 r. poz. 572).

Dz.U. (2000). Ustawa o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 91, poz. 1009; z 2002 r. Nr 113, poz. 984).

Dz.U. (2004). Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2). https://lexlege.pl/traktat-o-funkcjonowaniu-unii-europejskiej/

Dz.U. (2005). Ustawa o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 90, poz. 759).

Dz.U. (2006). Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2023 r. poz. 1259).

Dz.U. (2014). Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1146).

Dz.U. (2016). Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana) (Dz. UE, C202/15. 7.6.2016, s. 13–46).

Dz.U. (2020). Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1439 ze zm.).

Dz.U. (2022a). Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.).

Dz.U. (2022b). Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz.U. z 2022 r. poz. 1079).

Dz.U. (2023). Regulamin Wewnętrzny Europejskiego Komitetu Regionów (Dz.U. L 266 z 13.10.2022, s. 21).

Dz.U. (2023a). Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1688).

Dz.U. (2023b). Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.).

EASAC (red.) (2016). Indicators for a Circular Economy. EASAC Secretariat, Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina.

EC (2010). Europa 2020: Strategia Unii Europejskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/europe-2020-the-european-union-strategy-for-growth-and-employment.html (dostęp: 12.04.2026).

EC (2014). Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. zmieniająca decyzję 2000/532/WE w sprawie wykazu odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE.

EC (2016). Final report and recommendations of the High Level Group on Own Resources. https://ec.europa.eu/budget/mff/hlgor (dostęp: 12.04.2026).

EC (2018a). Cohesion Policy beyond 2020: Commission helps Europe’s regions become more innovative. https://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/news/2018/06/19-06-2018-cohesion-policy-beyond-2020-commission-helps-europe-s-regions-become-more-innovative (dostęp: 12.04.2026).

EC (2018b). Measuring circular economy – New metrics for development? https://ec.europa.eu/newsroom/env/items/624232/en (dostęp: 12.04.2026).

EC (2019a). The European Commission’s priorities. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024_en (dostęp: 12.04.2026).

EC (2019b). UE w roli światowego lidera. Europejski Zielony Ład. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/fs_19_6721 (dostęp: 12.04.2026).

EC (2019c). What is the European Green Deal? https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/fs_19_6714 (dostęp: 12.04.2026).

EC (2020). New Circular Economy Action Plan. https://ec.europa.eu/environment/circular-economy/pdf/new_circular_economy_action_plan.pdf (dostęp: 12.04.2026).

EC (2021a). Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/1131.

EC (2021b). „Gotowi na 55”: Osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. W drodze do neutralności klimatycznej. COM(2021) 550 final.

EC (2021c). Wykonanie, monitorowanie i ewaluacja Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności oraz Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w latach 2021–2027, dokument roboczy służb KE. SWD(2021) 198.

EC (2021d). Wytyczne techniczne dotyczące stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” na podstawie rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (2021/C 58/01).

EC (2023a). Annual report on the functioning of the Transparency Register 2022.

EC (2023b). Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. COM(2023) 306 final.

EC (2023c). Data story complements the Staff Working Document on the outcome of programming. https://cohesiondata.ec.europa.eu/stories/s/d6tf-zqvc (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023d). Ekologiczniejsza i bardziej zrównoważona Europa. https://european-union.europa.eu/priorities-and-actions/actions-topic/environment_pl (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023e). Indicators for a Circular Economy. https://circulareconomy.europa.eu/platform/en/measuring-circular-economy/indicators-circular-economy (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023f). Interreg: European Territorial Co-operation. https://ec.europa.eu/regio-nal_policy/policy/cooperation/european-territorial_en (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023g). Jak zorganizowana jest Komisja. https://commission.europa.eu/about-european-commission/organisational-structure/how-commission-organised_pl (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023h). Komisja Europejska. https://commission.europa.eu/index_pl (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023i). New Cohesion Policy. Directorate-General for EU regional and urban policy. https://ec.europa.eu/regional_policy/2021-2027_en (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023j). Polityka Regionalna. https://ec.europa.eu/regional_policy/home_en (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023k). Procedura komitetowa. https://commission.europa.eu/law/law-making-process/adopting-eu-law/implementing-and-delegated-acts/comitology_pl (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023l). Rejestr służący przejrzystości. https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/service-standards-and-principles/transparency/transparency-register_pl (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023m). Rozporządzenie uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE w odniesieniu do standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. C(2023) 5303 final (dostęp: 12.04.2026).

EC (2023n). Zrównoważony rozwój. https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/glossary/sustainable-development.html (dostęp: 12.04.2026).

Eckert, E., Kovalevska, O. (2021). Sustainability in the European Union: Analyzing the discourse of the European Green Deal. Journal of Risk and Financial Management, 14(2), 80. https://doi.org/10.3390/jrfm14020080

ECOR (1994). Speech by Jacques Blanc (10 March 1994).

ECOR (1995). Cooperation agreement between the EESC and the CoR. Doc.CES-CDR3/99.

ECOR (2001). Cooperation agreement between the European Commission and the Committee of the Regions (20 September 2001).

ECOR (2006). Miejsce współpracy zdecentralizowanej w reformie polityki rozwojowej Unii Europejskiej. 2006/C 115/09.

ECOR (2009). Biała księga Komitetu Regionów w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów.

ECOR (2012a). Protocol on cooperation between the European Commission and the Committee of the Regions.

ECOR (2012b). Tworzenie europejskiej kultury wielopoziomowego sprawowania rządów: Biała księga komitetu regionów – działania następcze.

ECOR (2015). Towards a circular economy: A zero waste programme for Europe.

ECOR (2016). Closing the loop – An EU action plan for the Circular Economy.

ECOR (2017). The role of waste-to-energy in the circular economy.

ECOR (2018). European Strategy for Plastics in a Circular Economy.

ECOR (2020a). New circular economy Action Plan.

ECOR (2020b). The History of the Committee of the Regions (1994–2019): 25 years of cities and regions furthering European integration. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2860/501

ECOR (2022). EU Strategy for Sustainable and Circular Textiles.

ECOR (2023a). Europejski Komitet Regionów. https://cor.europa.eu/ (dostęp: 12.04.2026).

ECOR (2023b). EWRC. https://europa.eu/regions-and-cities/ (dostęp: 12.04.2026).

EEA (2016). Circular economy in Europe: Developing the knowledge base. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2800/51444

Ehrenfeld, J., Gertler, N. (1997). Industrial ecology in practice: The evolution of interdependence at Kalundborg. Journal of Industrial Ecology, 1(1), 67–79. https://doi.org/10.1162/jiec.1997.1.1.67

Eising, R. (2008). Interest groups in EU policy-making. Living Reviews in European Governance, 3. https://doi.org/10.12942/lreg-2008-4

EKES (2018). Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wkład społeczeństwa obywatelskiego w rozwój kompleksowej polityki żywnościowej w UE”.

EKES (2023). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. https://www.eesc.euro-pa.eu/en (dostęp: 12.04.2026).

EM (2023). Recykling tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym. https://www.euro-machinery.com/pl/recykling-tworzyw-sztucznych-w-gospo-darce-o-obiegu-zamknietym/ (dostęp: 12.04.2026).

EMAF (2013). Towards the circular economy. Vol. 1: An economic and business rationale for an accelerated transition. Ellen MacArthur Foundation.

EMAF (2015a). Growth within: A circular economy vision for a competitive Europe. Ellen MacArthur Foundation.

EMAF (2015b). Ku gospodarce o obiegu zamkniętym: Biznesowe uzasadnienie przyspieszonej zmiany. Fundacja Ellen MacArthur.

EMAF (2023). Mapping Circular Economy Indicators to EU Reporting Requirements. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/circulytics-esrs (dostęp: 12.04.2026).

Enderlein, H., Wälti, S., Zürn, M. (red.) (2010). Handbook on Multi-Level Governance. Edward Elgar.

EP (2004). Strategia Lizbońska: Zwiększenie konkurencyjności Europy, więcej lepszych miejsc pracy. https://www.europarl.europa.eu/highlights/pl/1001.html (dostęp: 12.04.2026).

EP (2018a). Ramy monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/O-8-2018-000087_PL.html (dostęp: 12.04.2026).

EP (2018b). Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 marca 2018 r. w sprawie następnych WRF: przygotowanie stanowiska Parlamentu dotyczącego WRF na okres po 2020 r.

EP (2023a). Legislative Train Schedule on a European Green Deal. https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-european-green-deal (dostęp: 12.04.2026).

EP (2023b). Lobby groups and transparency. https://www.europarl.europa.eu/at--your-service/en/transparency/lobby-groups (dostęp: 12.04.2026).

EP (2023c). Polityka ochrony środowiska: Ogólne zasady i podstawowe ramy. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/71/polityka-ochrony-srodowiska-ogolne-zasady-i-podstawowe-ramy (dostęp: 12.04.2026).

Eriksen, E. O., Fossum, J. E. (2005). Closing of the EU’s legitimacy gap? The European Constitution: The Rubicon Crossed?, University of Oslo-Arena Report (3). https://www.yumpu.com/en/document/read/26952194/closing-of-the-eus-legitimacy-gap (dostęp: 12.04.2026).

Ervin, J. (2013). The three new R’s for protected areas: Repurpose, reposition and reinvest. Parks, 19(2), 75–85. https://doi.org/10.2305/IUCN.CH.2013.PARKS-19-2.JE.en

ESPAS (2017). Światowe tendencje do 2030 r.: Czy UE jest w stanie sprostać przyszłym wyzwaniom? ESPAS. https://espas.eu/files/generated/document/en/espas-report-2015pl.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Etzkowitz, H. (1991). Academic–industry relations: An international perspective. Physics World, 4(12), 24–25. https://doi.org/10.1088/2058-7058/4/12/27

Etzkowitz, H., Leydesdorff, L. (1995). The Triple Helix – University-industry-government relations: A laboratory for knowledge based economic development. EASST Review, 14(1), 14–19.

Eurostat (2020). EU’s circular material use rate increased in 2020. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20211125-1 (dostęp: 12.04.2026).

Eurostat (2025). Material flow diagram. https://ec.europa.eu/eurostat/cache/sankey/circular_economy/sankey.html?geos=EU27&year=2021&unit=THS_T&materials=TOTAL&highlight=0&nodeDisagg=0101100100&flowDisagg=false&language=EN&material=TOTAL (dostęp: 12.04.2026).

Eurostat (2026). Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/cache/egd-statistics/ (dostęp: 22.08.2026).

Evans, A. (1998). European Union decision-making, third states and comitology. International and Comparative Law Quarterly, 47(2), 257–277. https://doi.org/10.1017/S0020589300061856

Fedorowicz, M. K. (2023). Legal instruments for control of expenditure from the EU Budget in the light of EU and Polish law. Białostockie Studia Prawnicze, 28(2), 99–113. https://doi.org/10.15290/bsp.2023.28.02.07

Fendler, M. (2005). Komitety i komitologia. Instytut Europejski w Łodzi (Seria: Podręczniki i Materiały Dydaktyczne / Instytut Europejski, nr 22).

Fetting, C. (2020). The European Green Deal. ESDN Office. https://www.esdn.eu/fileadmin/ESDN_Reports/ESDN_Report_2_2020.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Figge, F., Thorpe, A. S., Gutberlet, M. (2023). Definitions of the circular economy: Circularity matters. Ecological Economics, 208, 107823. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2023.107823

Figge, F., Thorpe, A. S., Manzhynski, S. (2021). Between you and I: A portfolio theory of the circular economy. Ecological Economics, 190, 107190. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2021.107190

Fisk, P. (2010). People, Planet, Profit: How to Embrace Sustainability for Innovation and Business Growth. Kogan Page.

Florczak, A., Lisowska, A. (2014). Organizacje międzynarodowe w działaniu. OTO Agencja Reklamowa.

Florczak, W. (2009). Koncepcja wzrostu endogenicznego i gospodarki opartej na wiedzy w naukach ekonomicznych. Studia Prawno-Ekonomiczne, LXXX, 215–239.

Fogarassy, C. (2017). The Theoretical Background of Circular Economy and the Importance of it’s Application at Renewable Energy Systems. Szent Istvan Publising House.

Foltynowicz, Z. (2024). Seria norm ISO 59000 dla GOZ-u. Energia i Recykling: Gospodarka Obiegu Zamkniętego, 9.

Frone, D. F., Frone, S. (2023). Green public procurement as a circular economy policy. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 23(2), 237–246.

Frontsh1p (2022). Deliverable Number: D2.1 Policy Framework and Market Analysis – Policy. https://frontsh1p.eu/wp-content/uploads/2023/05/FRONTSH1P_D2.1-Policy-Framework-and-Market-Analysis.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Gałązka, A. (2017). Teoretyczne podstawy rozwoju regionalnego – wybrane teorie, czynniki i bariery rozwoju regionalnego. Studia BAS, 47, 9–61.

Ganowicz-Bączyk, A. (2013). Ekonomia w służbie zrównoważonego rozwoju. Studia Ecologiae et Bioethicae, 11(1), 29–45. https://doi.org/10.21697/seb.2013.11.1.02

Gaspar, M., Juliao, J., Tjahjono, B. (2018). Circular economy in a Multiple Helix perspective: A review. W: Proceedings of MAC-ETL 2018 in Prague (s. 41–48). Prague: Czech Institute of Academic Education.

Geels, F. W. (2020). Micro-foundations of the multi-level perspective on socio-technical transitions: Developing a multi-dimensional model of agency through crossovers between social constructivism, evolutionary economics and neo-institutional theory. Technological Forecasting and Social Change, 152, 119894. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2019.119894

Geiger, A. (2012). EU Lobbying Handbook. BookBay.

Geisendorf, S., Pietrulla, F. (2018). The circular economy and circular economic concepts-a literature analysis and redefinition. Thunderbird International Business Review, 60(5), 771–782. https://doi.org/10.1002/tie.21924

Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy – A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757–768. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.048

Genstwa, N. (2022). Rozwój gospodarczy regionów Polski a zmiany emisji gazów cieplarnianych (badania w kontekście środowiskowej krzywej Kuznetsa). Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Georgescu-Roegen, N. (1975). Energy and economic myths. Southern Economic Journal, 41(3), 347. https://doi.org/10.2307/1056148

Ghisellini, P., Cialani, C., Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11–32. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.007

Gieorgica, J. P., Gorzelak, G. (red.) (1992). Gmina – przedsiębiorczość – promocja. Wydawnictwa Europejskiego Instytutu Rozwoju Regionalnego i Lokalnego.

Gilowska, Z. (1998). Kierunki polityki regionalnej Polski. Michał Swianiewicz.

Godłów-Legiedź, J. (2003). Nowa ekonomia instytucjonalna: Nowe spojrzenie na istotę gospodarowania i rozwój. Współczesne Problemy Gospodarki Światowej, 169.

Goh, C. S., Chong, H.-Y., Jack, L., Mohd Faris, A. F. (2020). Revisiting Triple Bottom Line and sustainable construction: A systematic review. Journal of Cleaner Production, 252. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119884

Gołębiewski, J. (2019). Systemy żywnościowe w warunkach gospodarki cyrkularnej: Studium porównawcze krajów Unii Europejskiej. Wydawnictwo SGGW.

Gorynia, M. (2001). Luka konkurencyjna – Koncepcja i metodyka badania. Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej, 32, 172–179.

Gorynia, M. (2002). Internacjonalizacja gospodarki a polityka gospodarcza w warunkach integracji i globalizacji. W: M. Gorynia (red.), Internacjonalizacja i globalizacja przedsiębiorstwa i gospodarki (s. 63–83). Poznań: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu.

Gorynia, M., Jankowska, B. (2007). Teorie internacjonalizacji. Gospodarka Narodowa, 10(194), 21–44. https://doi.org/10.33226/0867-0005.2007.10.2

Gorzelak, G. (1995). Transformacja systemowa a restrukturyzacja regionalna. Wydawnictwo Europejskiego Instytutu Rozwoju Regionalnego i Lokalnego.

Gorzelak, G., Jałowiecki, B. (2001). Strategie rozwoju regionalnego województw: Próba oceny. Studia Regionalne i Lokalne, 1, 41–59.

Gorzelak, G., Smętkowski, M. (2019). Raport. Rozwój regionalny. Polityka regionalna, 10. Forum Obywatelskiego Rozwoju.

Gouardères, F. (2023). Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/214/fundusz-na-rzecz-sprawiedliwej-transformacji (dostęp: 12.04.2026).

GOZ (2023). GOZ w praktyce. https://gozwpraktyce.pl/ (dostęp: 12.04.2026).

Gralak, A. (2021). Wdrażanie modelu gospodarczego opartego na obiegu zamkniętym w biogospodarce. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie – Problemy Rolnictwa Światowego, 21(3), 24–40. https://doi.org/10.22630/PRS.2021.21.3.11

Gralak, A., Grochowska, R., Szczepaniak, I. (2022). Determinants of implementation of the circular economy in the food processing sector on the example of the dairy industry. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej / Problems of Agricultural Economics, 372(3), 64–84. https://doi.org/10.30858/zer/152535

Gralak, K. (2016). Instrumenty planowania lokalnego w procesie pozyskiwania funduszy unijnych w latach 2014–2020. Zarządzanie. Teoria i Praktyka, 4.

Graniszewski, L. (2013). Udział grup interesu w rządzeniu transnarodowym. Studia Politologiczne, 27.

Greenwood, J. (1997). Representing Interest of the European Union. Macmillan.

Greenwood, J. (2019). Interest representation in the EU: An open and structured dialogue? W: D. Dialer, M. Richter (red.), Lobbying in the European Union (s. 21–31). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-98800-9_2

Greta, M., Otto, J. (2016). Proces decyzyjny i zarządczy w Unii Europejskiej: Znaczenie systemu agencyjnego. Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej.

Greta, M., Tomczak-Woźniak, E. (2013). Problem of cohesion in new EU regional policy 2014–2020. Optimum. Studia Ekonomiczne, 4(64), 3–12. https://doi.org/10.15290/ose.2013.04.64.01

Griebel, C. (2020). Grenzgänger in der trinationalen Region Basel Grenzüberschreitende Mobilität und transnationaler sozialer Raum. Universität Basel.

Grosse, G. (2009). Cele i zasady polityki regionalnej państwa Ekspertyza dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego na temat Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego. Instytut Spraw Publicznych.

Grosse, T. G. (2001). Wpływ procesów globalnych i integracji europejskiej na polski system polityki. Studia Regionalne i Lokalne, 2–3(6), 77–100.

Grosse, T. G. (2012). Dwupoziomowy system polityczny w Europie. Przegląd Europejski, 2.

Gruchelski, M., Niemczyk, J. (2016). The 2030 Agenda for sustainable development goals and sustainable development goals – Chances of implementation. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 1, 22–125.

Gruchman, B. (1992). Nowy paradygmat rozwoju regionalnego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2, 19–24.

Grupa, R., Kozieł, M. (2014). The regional policy of the European Union and its impact on the functioning of Polish economy. Gospodarka w Praktyce i Teorii / Economy in Practice and Theory, 36(3). https://doi.org/10.18778/1429-3730.36.02

Grzela, J. (2018). Fińska koncepcja zrównoważonego rozwoju w świetle Agendy 2030. Wybrane aspekty. Bezpieczeństwo. Teoria i praktyka, 1.

Grzelak, A., Łacny, J. (2011). Kontrola przestrzegania unijnej zasady pomocniczości przez parlamenty narodowe – pierwsze doświadczenia. Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych, 4(32).

Grzesiuk, K. (2015). Zakorzenienie społeczne gospodarki. Koncepcja Marka Granovettera. Wydawnictwo KUL.

Grzeszczak, J. (1999). Bieguny wzrostu a formy przestrzeni spolaryzowanej. Prace Geograficzne, 173.

GUS (2022a). Oficjalne statystyki SDG – wskaźniki dla priorytetów krajowych. GUS. https://sdg.gov.pl/statistics_nat/ (dostęp: 2.04.2026).

GUS (2022b). Raport 2022 Polska na drodze zrównoważonego rozwoju. Główny Urząd Statystyczny, Departament Opracowań Statystycznych.

GUS (2023). GUS. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Zakład Wydawnictw Statystycznych.

Gwosdz, K., Domański, B., Bilska-Wodecka, E. (2020). Localised capabilities as an intermediating factor in the transition from an old to a new development path: The case of post-socialist industrial towns. Moravian Geographical Reports, 28(2), 123–135. https://doi.org/10.2478/mgr-2020-0010

Hajduga, P. (2014). Territorial aspect of regional development in the new cohesion policy / Terytorialny aspekt rozwoju regionalnego w nowej polityce spójności. Biblioteka Regionalisty, 14, 39–50. https://doi.org/10.15611/br.2014.1.04

Haller, M. (2008). European Integration as an Elite Process: The Failure of a Dream? Routledge.

Harasimowicz, A. (2022). Fundusze pomocowe Unii Europejskiej – fundusze strukturalne i Fundusz Spójności. Białystok: Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej. https://doi.org/10.24427/978-83-67185-15-8

Hardt, Ł. (2005). Instytucje a koszty transakcyjne w nowej ekonomii instytucjonalnej. Gospodarka Narodowa, 161–162.

Haupt, M., Hellweg, S. (2019). Measuring the environmental sustainability of a circular economy. Environmental and Sustainability Indicators, 1–2, 100005. https://doi.org/10.1016/j.indic.2019.100005

Haupt, M., Vadenbo, C., Hellweg, S. (2017). Do we have the right performance indicators for the circular economy?: Insight into the Swiss waste management system. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 615–627. https://doi.org/10.1111/jiec.12506

Hausner, J. (2019). Społeczna czasoprzestrzeń gospodarowania: W kierunku ekonomii wartości. Wydawnictwo Jak.

Hawken, P., Lovins, A., Lovins, L. H. (2023). Natural Capitalism. Rocky Mountain Institute.

Henrysson, M., Nuur, C. (2021). The role of institutions in creating circular economy pathways for regional development. The Journal of Environment & Development, 30(2), 149–171. https://doi.org/10.1177/1070496521991876

Herodowicz, T. (2020). Znaczenie polityki regionalnej Unii Europejskiej w kształtowaniu środowiskowego wymiaru rozwoju zrównoważonego w Polsce. Bogucki Wydawnictwo Naukowe.

Hina, M., Chauhan, C., Kaur, P., Kraus, S., Dhir, A. (2022). Drivers and barriers of circular economy business models: Where we are now, and where we are heading. Journal of Cleaner Production, 333, 130049. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.130049

Hix, S., Høyland, B. (2022). The Political System of the European Union. Bloomsbury Publishing.

Hobson, K. (2021). The limits of the loops: Critical environmental politics and the circular economy. Environmental Politics, 30(1–2), 161–179. https://doi.org/10.1080/09644016.2020.1816052

Hooghe, L., Marks, G. (1996). „Europe with the Regions”: Channels of regional representation in the European Union. Publius: The Journal of Federalism, 26(1), 73–92. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029841

Hooghe, L., Marks, G. (2009). A postfunctionalist theory of European integration: From permissive consensus to constraining dissensus. British Journal of Political Science, 39(1), 1–23. https://doi.org/10.1017/S0007123408000409

Hönnige, C., Panke, D. (2016). Is anybody listening? The Committee of the Regions and the European Economic and Social Committee and their quest for awareness. Journal of European Public Policy, 23(4), 624–642. https://doi.org/10.1080/13501763.2015.1066839

Hryniewicz, J., Jałowiecki, B. (1997). System polityczny a rozwój gospodarczy. Uniwersytet Warszawski, Europejski Instytut Rozwoju Regionalnego i Lokalnego.

Hryniewicz, J. T. (2000). Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów. Studia Regionalne i Lokalne, 2(2).

Hryniewicz, J. T. (2010). Teoria „centrum–peryferie” w epoce globalizacji. Studia Regionalne i Lokalne, 2(40).

Huamao, X., Fengqi, W. (2007). Circular economy development mode based on system theory. Chinese Journal of Population Resources and Environment, 5(4), 92–96. https://doi.org/10.1080/10042857.2007.10677537

Huggins, C. (2018). Subnational transnational networking and the continuing process of local-level Europeanization. European Urban and Regional Studies, 25(2), 206–227. https://doi.org/10.1177/0969776417691564

Huysman, S., Debaveye, S., Schaubroeck, T., Meester, S. D., Ardente, F., Mathieux, F., Dewulf, J. (2015). The recyclability benefit rate of closed-loop and open-loop systems: A case study on plastic recycling in Flanders. Resources, Conservation and Recycling, 101, 53–60. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2015.05.014

Hübner, D. (2009). Rola samorządów w polityce regionalnej. Mazowsze Studia Regionalne, 2, 11–32.

Iacovidou, E., Hahladakis, J. N., Purnell, P. (2021). A systems thinking approach to understanding the challenges of achieving the circular economy. Environmental Science and Pollution Research, 28(19), 24785–24806. https://doi.org/10.1007/s11356-020-11725-9

IAEA (2005). Energy Indicators for Sustainable Development: Guidelines and Methodologies. https://www-pub.iaea.org/MTCD/Publications/PDF/Pub1222_web.pdf (dostęp: 2.04.2026).

Iano, A. L. (2020). Towards a „Europe of regions”. The regionalization systems in the European Union: Italy, Poland and Romania. A comparative analysis. Anuarul Institutului de Istorie »George Bariţiu« Series Historica, 2, 52–63.

IE (2019). The European Union Delivers on Circular Economy. https://www.in-terregeurope.eu/policy-learning-platform/news/the-european-union-deliv-ers-on-circular-economy (dostęp: 12.04.2026).

Intentilia, A. A. M., Surya Putra, A. A. B. N. A. (2021). From local to global: Examining sister city cooperation as paradiplomacy practice in Denpasar City, Bali, Indonesia. Jurnal Bina Praja, 13(2), 357–367. https://doi.org/10.21787/jbp.13.2021.357-367

Interreg (2023a). Circe. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/circe/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023b). ECO WASTE4FOOD. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/ecowaste4food/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023c). GPP4growth. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/gpp4growth/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023d). Intherwaste. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/intherwaste/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023e). Lindanet. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/lindanet/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023f). Replace. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/replace/ (dostęp: 12.04.2026).

Interreg (2023g). Symbi. https://projects2014-2020.interregeurope.eu/symbi/ (dostęp: 12.04.2026).

Islam, M. T., Huda, N. (2019). Material flow analysis (MFA) as a strategic tool in E-waste management: Applications, trends and future directions. Journal of Environmental Management, 244, 344–361. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.05.062

ISO (2023). Standardisation drives CE transition. https://circulareconomyalliance.com/cea-articles/standardisation-drives-ce-transition/ (dostęp: 2.04.2026).

Itrich-Drabarek, J. (2023). Encyklopedia administracji publicznej. MNiSW. https://doi.org/10.33896/978-83-8017-283-8

Iwaszczuk, A., Sabal, M., Nowaczek, A., Kurtyna-Bakalarska, M., Uberman, R., Mazur, J. (red.) (2022). Wdrażanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym w praktyce gospodarczej. Wydawnictwa AGH.

Iyer-Raniga, U. (2019). Using the ReSOLVE framework for circularity in the building and construction industry in emerging markets. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 294(1), 012002. https://doi.org/10.1088/1755-1315/294/1/012002

Jabłoński, Ł. (2008). Sprzężenia pomiędzy kapitałem ludzkim i nierównościami społecznymi w teorii wzrostu endogenicznego. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 786, 23–41.

Jałowiecki, B. (1989). Rozwój lokalny. Warszawa: Wydział Geografii i Studiów Regionalnych UW, Instytut Gospodarki Przestrzennej. (Seria: Rozwój Regionalny – Rozwój Lokalny – Samorząd Terytorialny, 16).

Janik, A., Łączny, J. M., Ryszko, A. (2009). Ekonomiczne podstawy ochrony środowiska. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej.

Janik, L., Churski, P., Ciesiółka, P. (2023). Strategia rozwoju gminy Świebodzin 2030 – przykład nowej generacji strategii rozwoju lokalnego. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 63, 230. https://doi.org/10.14746/rrpr.2023.63.14

Jańczuk, L. (2013). Determinanty rozwoju społeczno-gospodarczego regionów w Polsce. Roczniki Nauk Społecznych, 1, 121–132.

Jaworska, A. P. (2016). Porównanie perspektyw finansowych 2007–2013 i 2014–2020 w Unii Europejskiej na przykładzie Polski. Uniwersytet Warmińsko‑ Mazurski w Olsztynie.

Jaworski, T. J., Grochowska, S. (2017). Circular economy – The criteria for achieving and the prospect of implementation in Poland. Economic and Environmental Studies, 17(4), 825–839. https://doi.org/10.25167/ees.2017.17.4.214

Jewtuchowicz, A. (red.) (2004). Wiedza, innowacyjność, przedsiębiorczość a rozwój regionów. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Jewtuchowicz, A. (2013). Kreatywna gospodarka, kreatywne miasto – nowy model rozwoju? Studia KPZK, 153.

Jewtuchowicz, A. (2016a). Miasto w gospodarce globalnej. W: A. Nowakowska (red.), EkoMiasto#Gospodarka. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-968-1.03

Jewtuchowicz, A. (2016b). Terytorium i terytorializacja w europejskiej polityce rozwoju regionalnego. Studia Prawno-Ekonomiczne, 98, 221–235.

Joshi, S., Sharma, M., Barve, A. (2023). Implementation challenges of blockchain technology in closed-loop supply chain: A Waste Electrical and Electronic Equipment (WEEE) management perspective in developing countries. Supply Chain Forum: An International Journal, 24(1), 59–80. https://doi.org/10.1080/16258312.2022.2135972

Jørgensen, S., Pedersen, L. J. T. (2018). The Circular Rather than the Linear Economy. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-91971-3

JTRS (2021). Sprawozdanie roczne z funkcjonowania rejestru służącego przejrzystości za 2020 r. https://ec.europa.eu/transparencyregister/public/staticPage/displayStaticPage.do?locale=pl&reference=ANNUAL_REPORT (dostęp: 2.04.2026).

JTSEU (2023). Interreg Europa. https://www.interregeurope.eu/ (dostęp: 2.04.2026).

Kaczmarek, F. (2021). Pandemia Covid-19 a Cele Zrównoważonego Rozwoju. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.23120.43524

Kaczmarek, T. (2017). Implementacja Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) w miejskich obszarach funkcjonalnych. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 40, 9–24.

Kalinowski, M. (2005). Ekonomiczne przesłanki lobbingu w świetle teorii public choice. Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 201(7–8), 29–44.

Kalinowski, M. (2016). Lobbing w świetle teorii wyboru publicznego. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8088-297-3

Kalmykova, Y., Sadagopan, M., Rosado, L. (2018). Circular economy – From review of theories and practices to development of implementation tools. Resources, Conservation and Recycling, 135, 190–201. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.10.034

Kamiński, Z. (2021). W kierunku zintegrowanego planowania przestrzennego rozwoju regionu. Builder, 285(4), 51–53. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.7863

Karpus, K. (2023). Gospodarka o obiegu zamkniętym i przeobrażenia prawa o odpadach Unii Europejskiej. Prawne Problemy Górnictwa i Ochrony Środowiska, 1, 1–22. https://doi.org/10.31261/PPGOS.2023.01.06

Karpus, K., Rakoczy, B., Szalewska, M. (red.) (2014). Prawne aspekty gospodarowania zasobami środowiska: Korzystanie z zasobów środowiska. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa Dom Organizatora.

Karr, K. (2007). Democracy and Lobbying in the EU. Campus Verlag.

Kasmi, N., Bäckström, E., Hakkarainen, M. (2023). Open-loop recycling of post-consumer PET to closed-loop chemically recyclable high-performance polyimines. Resources, Conservation and Recycling, 193, 106974. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2023.106974

Kast, F. E., Rosenzweig J. E. (1972). General Systems Theory: Applications for organization and management. Academy of Management Journal, 15(4), 447–465.

Kazakova, N., Slavnetskova, L., Kulikova, M., Serdiukova, L. (2019). Evolution of universities in innovation digitalizing economy. E3S Web of Conferences, 135, 01091. https://doi.org/10.1051/e3sconf/201913501091

Kazancoglu, I., Sagnak, M., Kumar Mangla, S., Kazancoglu, Y. (2021). Circular economy and the policy: A framework for improving the corporate environmental management in supply chains. Business Strategy and the Environment, 30(1), 590–608. https://doi.org/10.1002/bse.2641

Keating, M. (2004). Regions and the Convention on the Future of Europe. South European Society and Politics, 9(1), 192–207. https://doi.org/10.1080/13608740410001681479

Khajuria, A., Atienza, V. A., Chavanich, S., Henning, W., Islam, I., Kral, U., Liu, M., Liu, X., Murthy, I. K., Oyedotun, T. D. T., Verma, P., Xu, G., Zeng, X., Li, J. (2022). Accelerating circular economy solutions to achieve the 2030 agenda for sustainable development goals. Circular Economy, 1(1), 100001. https://doi.org/10.1016/j.cec.2022.100001

Khmara, Y., Kronenberg, J. (2018). Degrowth in business: An oxymoron or a viable business model for sustainability? Journal of Cleaner Production, 177, 721–731. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.12.182

Khmara, Y., Kronenberg, J. (2023). Urban degrowth economics: Making cities better places for living, working, and playing. Local Environment, 28(3), 304–321. https://doi.org/10.1080/13549839.2022.2136638

Kirchherr, J., Reike, D., Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221–232. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.09.005

Kirchherr, J., Piscicelli, L., Bour, R., Kostense-Smit, E., Muller, J., Huibrechtse-Truijens, A., Hekkert, M. (2018). Barriers to the circular economy: Evidence from the European Union (EU). Ecological Economics, 150, 264–272. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2018.04.028

Kirpsza, A. (2014). Proces podejmowania decyzji w Unii Europejskiej z perspektywy konstruktywistycznego programu badawczego. Uniwersytet Jagielloński.

Kirpsza, A. (2018). How to win the Brussels game? Explaining the European Parliament’s success under the co-decision. World Political Science, 14(1), 123–144.

KIS (2023). KIS 7. Gospodarka o obiegu zamkniętym. https://krajoweinteligentnespecjalizacje.pl/gospodarka-o-obiegu-zamknietym-woda-surowce-kopalne-odpady/kis-7-gospodarka-o-obiegu-zamknietym-woda-surowce-kopalne-odpady/ (dostęp: 2.04.2026).

Kisiel, R., Wojarska, M. (red.) (2014). Wybrane aspekty rozwoju regionalnego. Fundacja Wspieranie i Promocja Przedsiębiorczości na Warmii i Mazurach.

Klasik, A. (2000). Strategia rozwoju regionu. Studia Regionalne i Lokalne, 3, 7–22.

Klasik, A., Kuźnik, F., Szczupak, B. (2013). Polityka miejska w regionie. W: A. Nowakowska (red.), Zrozumieć terytorium. Idea i praktyka. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (s. 169–188). https://doi.org/10.18778/7525-954-4.09

Kleinowski, M. (2010). Czynniki budujące siłę i potęgę państwa na arenie międzynarodowej. Świat Idei i Polityki, 10, 9–36.

Klich, J. (red.) (2001). Globalizacja. Instytut Studiów Strategicznych.

Klimowicz, M., Pacześniak, A. (red.) (2014). Procesy integracyjne i dezintegracyjne w Europie: Podręcznik akademicki. OTO.

Klin, T., Danek, A., Stec, A., Leśniewska, K., Macała, J., Domke, R., Sawicka, M., Sułek, M., Polończyk, A. (2012). Geopolitics glossary – Research project. Geopolitical Review, 5, 105–176.

KNZ (1992). Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju. Konferencja Narodów Zjednoczonych „Środowisko i Rozwój”. http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/inne/1992.html (dostęp: 2.04.2026).

KNZ (2002). The World Summit on Sustainable Development. http://www.earthsummit2002.org/ (dostęp: 2.04.2026).

KNZ (2012). Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju. https://www.unic.un.org.pl/rio20/ (dostęp: 2.04.2026).

Kołodziejski, M. (2023). Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR). Dokumenty informacyjne o Unii Europejskiej.

KOM (2011). Europa efektywnie korzystająca z zasobów – inicjatywa przewodnia strategii „Europa 2020”.

Komisja Europejska (2015). Circular Economy Action Plan I.

Komisja Europejska (2022a). Konsultacje. https://ec.europa.eu/info/consultations_pl (dostęp: 2.04.2026).

Komisja Europejska (2022b). Sprawozdanie z postępów w realizacji unijnej strategii dotyczącej biogospodarki. Europejska polityka w zakresie biogospodarki: Podsumowanie i przyszłe zmiany. Rada Unii Europejskiej.

Konecka-Szydłowska, B., Churski, P., Herodowicz, T., Perdał, R. (2019). Europejski kontekst wpływu współczesnych megatrendów na rozwój społeczno‑gospodarczy. Ujęcie syntetyczne. Przegląd Geograficzny, 91(2), 39–59. https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.2.3

Korenik, S. (1999). Rozwój regionu ekonomicznego na przykładzie Dolnego Śląska. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, 100.

Korenik, S. (2012). Wyzwania i dylematy współczesnej polityki regionalnej. Biblioteka Regionalisty, 12, 53–62.

Korenik, S. (2023). Nowa gospodarka a rozwój regionalny. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 67(3), 30–37. https://doi.org/10.15611/pn.2023.3.04

Korenik, S., Słodczyk, J. (red.) (2005). Podstawy gospodarki przestrzennej – Wybrane aspekty. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej.

Korenik, S., Zakrzewska-Półtorak, A. (2011). Teorie rozwoju regionalnego – ujęcie dynamiczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Korhonen, J., Honkasalo, A., Seppälä, J. (2018). Circular economy: The concept and its limitations. Ecological Economics, 143, 37–46. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2017.06.041

Korolewska, M. (2017). Zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego województw – stan obecny i zmiany w latach 2004–2015. Studia BAS, 1(49), 25–48.

KOT (2022). Wpływ polityki spójności na rozwój społeczno-gospodarczy Polski i regionów w latach 2004–2020. Krajowe Obserwatorium Terytorialne.

Kovacic, Z., Strand, R., Volker, T. (2020). The Circular Economy in Europe: Critical Perspectives on Policies and Imaginaries. Routledge.

Kozak, M., Pyszkowski, A., Szewczyk, R. (2001). Słownik rozwoju regionalnego. Polska Agencja Rozwoju Regionalnego.

Krämer, L. (2012). EU Environmental Law. Sweet & Maxwell.

Krawiec, S. (2010). Teoria systemów jako instrumentarium badań ekonomicznych w transporcie. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Transportu i Logistyki, 628, 259–274.

KRM (2023). Strategie i programy krajowe. https://www.gov.pl/web/ia/strategie-i--programy (dostęp: 2.04.2026).

Krukowska, M., Latoszek, E., Proczek, M. (red.) (2016). Zrównoważony rozwój a globalne dobra publiczne w teorii i praktyce organizacji międzynarodowych. Dom Wydawniczy Elipsa.

KS (2023). Aktualne problemy związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi w Polsce. Kancelaria Senatu RP.

Ksenicz, I. (2021). Ku modelowi polskiej paradyplomacji. Sprawy Międzynarodowe, 73(3), 229–250. https://doi.org/10.35757/SM.2020.73.3.07

Kubicka-Żach, K. (2021). Dokumenty strategiczne mają pomóc w działaniach dla rozwoju gminy, regionu i kraju. https://www.prawo.pl/samorzad/krajowe-dokumenty-strategiczne-jako-podstawa-planowania-rozwoju-regionalnego-strategie-rozwoju,78891.html (dostęp: 2.04.2026).

Kuchmacz, B. (2014). Aktywność społeczna jako czynnik rozwoju lokalnego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 332, 168–178

Kuczma, P. (2007). Definicja lobbingu według ustawy z 7 lipca 2005 r. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 69(4), 79–92.

Kugiel, P. (2023). Cele zrównoważonego rozwoju: Nowa agenda pomocy międzynarodowej po 2015 r. Biuletyn PISM, 80(1317), 18 września 2015.

Kukliński, A., Woźniak, J. (red.) (2012). Transformacja sceny europejskiej i globalnej XXI wieku. Strategie dla Polski, Biblioteka Małopolskiego Obserwatorium Polityki Rozwoju, t. V. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Departament Polityki Regionalnej.

Kulczycka, J. (2018). Wskaźniki gospodarki o obiegu zamkniętym dla Unii Europejskiej i Polski. Gospodarka w Praktyce i Teorii, 53(4), 81–93. https://doi.org/10.18778/1429-3730.53.05

Kulczycka, J. (2020). Wskaźniki monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Wydawnictwo IGSMiE PAN.

Kulczycka, J. (red.) (2019). Gospodarka o obiegu zamkniętym w polityce i badaniach naukowych. Wydawnictwo IGSMiE PAN.

Kulczycka, J. (red.) (2021). Ewaluacja gospodarki o obiegu zamkniętym. Bariery, korzyści, wyzwania. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN. https://doi.org/10.33223/ego202111

Kumar, P., Singh, R. K., Kumar, V. (2021). Managing supply chains for sustainable operations in the era of industry 4.0 and circular economy: Analysis of barriers. Resources, Conservation and Recycling, 164, 105215. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105215

Kuraś, P. (2022). Internacjonalizacja przedsiębiorstwa. Strategia – zarządzanie – pomiar. Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej. https://doi.org/10.17512/CUT/9788371939181

Kurczewska, U. (2011). Lobbing i grupy interesu w Unii Europejskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kusideł, E., Gajdos, A., Górniak, J., Antczak, E. (2017). Raport końcowy z badania pt. „Ewaluacja mid-term Strategii Rozwoju Województwa Łódzkiego 2020”.

Kuźma, M. (2020). Rola nowej ekonomii instytucjonalnej w wyjaśnianiu procesów wzrostu i rozwoju gospodarczego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 61(1), 55–72. https://doi.org/10.15584/nsawg.2020.1.4

Kwaśniewski, J. (2021). Rozwój zrównoważony w aspekcie ekonomii. W: J. Kozłowska, M. Iwaniuk (red.), Wybrane zagadnienia z zakresu ekonomii i zarządzania (s. 141–160). Wydawnictwo Naukowe TYGIEL.

Lackowska, M. (2009). Zarządzanie wielopoziomowe – nowe zastosowania koncepcji. Zarządzanie Publiczne, 3(9), 53–68.

Lakatos, E. S., Yong, G., Szilagyi, A., Clinci, D. S., Georgescu, L., Iticescu, C., Cioca, L.-I. (2021). Conceptualizing core aspects on circular economy in cities. Sustainability, 13(14), 7549. https://doi.org/10.3390/su13147549

Lee, K. B., Choi, S. B. (2017). Internationalization, dynamic environments and new product development: An empirical investigation of Korean companies. Journal of Korea Trade, 21(3), 224–255. https://doi.org/10.1108/JKT-11-2016-0041

Legutko, P. (2013). Programowanie rozwoju w skali regionalnej i lokalnej – doświadczenia i wyzwania w perspektywie nowego okresu programowania 2014–2020 i konferencji Rio+20. Studia Iuridica Agraria, 11, 75–84.

Lehmann, W. (2003). Lobbying in the European Union: Current rules and practices. European Parliament, Directorate-General for Research.

Lewandowski, M. (2016). Designing the business models for circular economy – Towards the conceptual framework. Sustainability, 8(1), 43. https://doi.org/10.3390/su8010043

Leydesdorff, L. (2012). The Triple Helix, Quadruple Helix, …, and an N-Tuple of Helices: Explanatory models for analyzing the knowledge-based economy? Journal of the Knowledge Economy, 3(1), 25–35. https://doi.org/10.1007/s13132-011-0049-4

Leydesdorff, L., Etzkowitz, H. (1998). The Triple Helix as a model for innovation studies. Science and Public Policy, 25(3), 195–203.

Leydesdorff, L., Park, H. W., Lengyel, B. (2014). A routine for measuring synergy in university–industry–government relations: Mutual information as a Triple-Helix and Quadruple-Helix indicator. Scientometrics, 99(1), 27–35. https://doi.org/10.1007/s11192-013-1079-4

Lifset, R., Graedel, T. (2002). Industrial Ecology: Goals and Definitions. W: A Handbook of Industrial Ecology. Edward Elgar Publishing.

Liu, H. (2009). Recycling economy and sustainable development. Journal of Sustainable Development, 2(1).

Lubański, M. (1978). Człowiek, system, informacja. Studia Philosophiae Christianae, 14(2), 101–144.

Łącka, I. (2018). Jednostka samorządu terytorialnego jako partner regionalnego systemu innowacji w modelach potrójnej i poczwórnej helisy. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 56(4), 37–52. https://doi.org/10.15584/nsawg.2018.4.3

Łucyk, M. (2019). Wybrane formy współpracy międzynarodowej w polityce rozwoju miasta Gdynia. Nowa Polityka Wschodnia, 21(2), 103–118. https://doi.org/10.15804/npw20192108

Łuniewski, A., Łuniewski, S. (red.) (2020). Środowiskowe i ekonomiczne aspekty zielonej gospodarki w regionach przygranicznych Polski i Białorusi. Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej.

Łuszczuk, M. (2013). Zastosowanie pojęcia „paradyplomacja” w świetle ewolucji badań dyplomacji niesuwerennej. W: B. Surmacz (red.), Nowe oblicza dyplomacji (s. 111–125). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie‑Skłodowskiej.

Ma, D.-Q., Wang, X.-Q., Wang, X., Hu, J.-S. (2023). Achieving triple benefits in a platform-based closed-loop supply chain: The optimal combination between recycling channel and blockchain. Sustainability, 15(5), 3921. https://doi.org/10.3390/su15053921

Ma, N., Cheong, T. S., Li, J. (2022). Evaluating global inequality using decomposition approach. Frontiers in Psychology, 12, 809670. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.809670

Machelski, Z., Rubisz, L. (red.) (2003). Grupy interesu: teorie i działanie. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Machnik-Słomka, J., Bojar, M. (2014). Model potrójnej i poczwórnej helisy w budowaniu współpracy sieciowej dla rozwoju innowacyjnych projektów regionalnych. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 76, 99–111.

Macias, J. (2009). Internacjonalizacja i globalizacja działalności przedsiębiorstw – Tendencja XXI w. Przegląd Organizacji, 5, 6–9. https://doi.org/10.33141/po.2009.05.02

Makulska, D. (2004). Instrumenty polityki regionalnej w Polsce. Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej.

Markowski, T. (2016). Kapitał terytorialny jako cel zintegrowanego planowania rozwoju. Mazowsze Studia Regionalne, 18, 111–119. https://doi.org/10.21858/msr.18.08

Martela, B., Janik, L., Bubak, G. (2023). Analiza strategii rozwoju lokalnego w miastach. Instytut Rozwoju Miast i Regionów. https://doi.org/10.51733/opm.2023.14

Maruszczak, H. (2005). The main cultural and civilization borderline and geographical divisions of Europe. Przegląd Geograficzny, 77, 439–461.

Mazur-Wierzbicka, E. (2006). Miejsce zrównoważonego rozwoju w polskiej i unijnej polityce ekologicznej na początku XXI wieku. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 8, 317–328.

Mazzucato, M. (2016). From market fixing to market-creating: A new framework for innovation policy. Industry and Innovation, 23(2), 140–156. https://doi.org/10.1080/13662716.2016.1146124

Mączyńska, E., Okoń-Horodyńska, E. (2020). Przedsiębiorstwo i jego otoczenie w obliczu czwartej rewolucji przemysłowej – Wyzwania, szanse i zagrożenia. Przegląd Organizacji, 1, 9–21. https://doi.org/10.33141/po.2020.01.01

McDonough, E. F., Kahnb, K. B., Barczaka, G. (2001). An investigation of the use of global, virtual, and colocated new product development teams. Journal of Product Innovation Management, 18(2), 110–120. https://doi.org/10.1111/1540-5885.1820110

McDowall, W., Geng, Y., Huang, B., Barteková, E., Bleischwitz, R., Türkeli, S., Kemp, R., Doménech, T. (2017). Circular economy policies in China and Europe. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 651–661. https://doi.org/10.1111/jiec.12597

MFiPR (2020). Koncepcja Rozwoju Kraju 2050 – Istota, rola, zawartość. Sposób organizacji prac.

MFiPR (2021). Nowa karta Lipska.

MFiPR (2022a). Fundusze Europejskie 2021–2027. https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/fundusze-ue-2021-27 (dostęp: 2.04.2026).

MFiPR (2022b). Roczny raport regionalny 2021.

MFiPR (2022c). Umowa Partnerstwa na lata 2021–2027.

MFiPR (2023a). Ewaluacja. Fundusze europejskie. https://www.ewaluacja.gov.pl/ (dostęp: 2.04.2026).

MFiPR (2023b). Mapa dotacji. https://mapadotacji.gov.pl/ (dostęp: 2.04.2026).

Michalak, D., Rosiek, K., Szyja, P. (2020). Gospodarka niskoemisyjna – gospodarka cyrkularna – zielona gospodarka. Uwarunkowania i wzajemne powiązania. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-032-4

Michalak, D., Rydz-Żbikowska, A. (2022). Jakie działania są niezbędne dla sprostania wyzwaniom zielonego ładu i uczynienia go szansą dla polskiego rolnictwa? W: M. Burchard-Dziubińska (red.), W poszukiwaniu zielonego ładu. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-870-2.15

Michalowitz, I. (2007). Lobbying in der EU. Utb GmbH.

Midor, K. (2012). Ekonomia zrównoważonego rozwoju alternatywą dla współczesnej gospodarki światowej. Wydawnictwo Pracowni Komputerowej Jacka Skalmierskiego.

MIiR (2014a). Programowanie perspektywy finansowej 2014–2020 – Umowa partnerstwa.

MIiR (2014b). Zasady realizacji instrumentu Rozwój lokalny kierowany przez społeczność w Polsce.

Mik, C. (2015). Raport i wytyczne do celów kontroli poszanowania zasady pomocniczości. Wydawnictwo Sejmowe.

Miranda, F. (red.) (2014). Systems Theory: Perspectives, Applications and Developments. Nova Publishers.

Misztal, A. (2016). Wpływ unijnej polityki regionalnej na zrównoważony rozwój euroregionów zachodniego pogranicza Polski. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

MIWM (2023). National Circular Economy Programme | 2023–2030. The Ministry of Infrastructure and Water Management.

Młynarski, T. (2019). Unia Europejska w procesie transformacji energetycznej. Krakowskie Studia Międzynarodowe, 1, 31–44. https://doi.org/10.34697/2451-0610-KSM-2019-1-002

Modzelewski, W. (2021). Współpraca międzynarodowa polskich miast i gmin (recenzja). Studia Regionalne i Lokalne, 85(3), 123–126. https://doi.org/10.7366/1509499538507

Modzelewski, W. T. (2014). Biura regionalne w Brukseli. Doświadczenia Warmii i Mazur. Studia Politologiczne, 33, 111–134. https://doi.org/10.13140/2.1.2314.7848

Moore, C. (2008). A Europe of the regions vs. the regions in Europe: Reflections on regional engagement in Brussels. Regional & Federal Studies, 18(5), 517–535. https://doi.org/10.1080/13597560802351564

Moraga, G., Huysveld, S., Mathieux, F., Blengini, G. A., Alaerts, L., Van Acker, K., De Meester, S., Dewulf, J. (2019). Circular economy indicators: What do they measure? Resources, Conservation and Recycling, 146, 452–461. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.03.045

Moreau, V., Sahakian, M., van Griethuysen, P., Vuille, F. (2017). Coming full circle: Why social and institutional dimensions matter for the circular economy. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 497–506. https://doi.org/10.1111/jiec.12598

Morseletto, P. (2020). Targets for a circular economy. Resources, Conservation and Recycling, 153, 104553. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.104553

Motte, B. (1960). Rapport sur les problemes de la politique regionale et les voies et les moyens a mettre en ouvre pour la realization d’une telle politique dans la Communaute des Six. Assemblée Parlementaire European.

MR (2020). Krajowa Inteligentna Specjalizacja (KIS) – aktualizacja 2020 r. Zał. do Strategii Produktywności 2030. Ministerstwo Rozwoju.

MRiT (2022). Weź udział w konsultacjach europejskich. https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/wez-udzial-w-konsultacjach-europejskich (dostęp: 2.03.2026).

Mrozowska, S. (2013). Interesy regionalne a lobbing w Unii Europejskiej. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

MRR (2007). Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego.

MRR (2017). Efekty polityki spójności 2007–2013 w Polsce oraz w krajach Grupy Wyszehradzkiej i państwach partnerskich.

MSiK (2022). Obliczanie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. https://www.gov.pl/web/klimat/obliczanie-poziomu-przygotowania-do-ponownego-uzycia-i-recyklingu-odpadow-komunalnych (dostęp: 2.04.2026).

Mulrow, J. S., Derrible, S., Ashton, W. S., Chopra, S. S. (2017). Industrial symbiosis at the facility scale. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 559–571. https://doi.org/10.1111/jiec.12592

Muñoz, M. E., Novak, M., Gil, S., Dufourmont, J., Goodwin Brown, E., Confiado, A., Nelemans, M. (2022). Tracking a circular economy transition through jobs: Method development and application in two cities. Frontiers in Sustainable Cities, 3, 787076. https://doi.org/10.3389/frsc.2021.787076

Muradin, M., Foltynowicz, Z. (2019). The circular economy in the standardized management system. Sustainable Business and Consumption Trends 2019, 21 (Special 13), 871. https://doi.org/10.24818/EA/2019/S13/871

Murzyn, D. (2010). Polityka spójności Unii Europejskiej a proces zmniejszania dysproporcji w rozwoju gospodarczym Polski. Wydawnictwo C. H. Beck.

Murzyn, D. (2018a). Fundusze polityki spójności Unii Europejskiej jako narzędzie modernizacji administracji publicznej w Polsce – kierunki wpływu. Rocznik Administracji Publicznej, 4. https://doi.org/10.4467/24497800RAP.18.008.9223

Murzyn, D. (2018b). Kierunki wpływu funduszy Unii Europejskiej na rozwój inteligentny, zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu w Polsce po 2006 roku. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Musiał, K., Szumiec, A. (2021). Istota Zielonego Ładu we Wspólnej Polityce Rolnej 2021–2027 – wyzwania dla rolnictwa w aspekcie ochrony środowiska i przyrody. Wiadomości Zootechniczne, 3, 3–14.

NEF (2023). Earth Overshoot Day. New Economic Foundation. https://www.overshootday.org/ (dostęp: 2.03.2026).

Nègre, F. (2022). Finansowanie WPR. Noty tematyczne o Unii Europejskiej. Parlament Europejski. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/28/finansowanie-wpr (dostęp: 12.04.2026).

Nergelius, J. (2002). The place and role of the Committee of Regions in the European decision-making process. Brussels: Committee of the Regions.

Nesterak, J. (2020). Perspectives of implementation of process-based management. Method among enterprises – Conclusions from empirical studies. W: A. Jaki, B. Ziębicki (red.), Knowledge, Economy, Society: External and Internal Determinants of Modern Business Management (s. 85–94). Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa. Dom Organizatora.

Niedźwiedź, M. (2023). Wybrane aspekty współczesnej polityki ekologicznej Rzeczypospolitej Polskiej. Facta Simonidis, 13(1), 99–114.

Niero, M., Rivera, X. C. S. (2018). The role of life cycle sustainability assessment in the implementation of circular economy principles in organizations. Procedia CIRP, 69, 793–798. https://doi.org/10.1016/j.procir.2017.11.022

Niero, M., Hauschild, M., Hoffmeyer, S., Olsen, S. (2017). Combining eco-efficiency and eco-effectiveness for continuous loop beverage. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 742–753.

North, D. C. (2014). Zrozumieć przemiany gospodarcze. Oficyna a Wolters Kluwer business.

Nowak, Z. (2021). Europejski Zielony Ład – na drodze do neutralności klimatycznej UE. The Polish Statistician, 66(6), 33–51. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.9392

Nowakowska, A. (2011). Regionalny wymiar procesów innowacji. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7525-541-6

Nowakowska, A. (2016). Polityka i planowanie rozwoju miasta. W: Z. Przygodzki (red.), EkoMiasto#Zarządzanie. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-721-2.03

Nowakowska, A. (2017a). Terytorializacja procesów gospodarczych – od specjalizacji do specyficzności w rozwoju. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 320, 5–17.

Nowakowska, A. (2017b). Terytorializacja rozwoju i polityki regionalnej. Biuletyn KPZK PAN, 268, 26–38.

Nowakowska, A. (2018). Od regionu do terytorium – reinterpretacja znaczenia przestrzeni w procesach rozwoju gospodarczego. Studia KPZK PAN, 188, 18–31.

Nowińska-Łaźniewska, E., Nowak, P. (2007). Współpraca międzynarodowa w ramach projektów Interreg III na wybranych przykładach. Studia Regionalne i Lokalne, 2(28).

Noworól, A. (2014). Przegląd i ocena obowiązującego systemu zarzadzania polityką rozwoju na poziomie regionalnym, subregionalnym, powiatowym i gminnym wraz z rekomendacjami dotyczącymi pożądanych zmian w celu budowy modelu spójnego z poziomem krajowym. http://www.noworol.eu/wp-content/uploads/2016/12/Noworol_ekspertyza_2014_POPT.pdf (dostęp: 12.04.2026).

Noworól, A. (2018a). Raport Końcowy projektu badawczego „Analiza skuteczności i efektywności instrumentów terytorialnych wdrażanych na poziomie regionalnym i lokalnym.

Noworól, A. (2018b). Wpływ instrumentów terytorialnych na rozwój partnerstw wewnątrz- i międzysektorowych w Polsce. Biuletyn KPZK PAN, 272, 27–41.

Nurzyńska, I. (2013). Uwarunkowania instytucjonalne rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich. Wieś i Rolnictwo, 3(160), 119–137.

Nurzyńska, I. (2014). Nowe koncepcje i instrumenty polityki regionalnej w Unii Europejskiej a rozwój obszarów wiejskich w Polsce. Village and Agriculture, 4.

Ociepka, B. (2012). Nowa dyplomacja publiczna – perspektywa teorii stosunków międzynarodowych i komunikowania politycznego. Przegląd Strategiczny, 1, 129. https://doi.org/10.14746/ps.2012.1.8

Odzimek, T. (2018). Aspekty zarządzania potrójną helisą nauka – biznes – administracja w polskich miastach akademickich. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Zarządzanie, 14.

OECD (2019). Ekosystemy przedsiębiorczości lokalnej i branże wschodzące. OECD.

OECD (2020). The Circular Economy in Cities and Regions: Synthesis Report. OECD. https://doi.org/10.1787/10ac6ae4-en

OECD (2021). Lepsze zarządzanie, planowanie i dostarczanie usług w jednostkach samorządu lokalnego w Polsce. OECD. https://doi.org/10.1787/b1c061dd-pl

Olechnicki, K., Załęski, P. (1997). Słownik socjologiczny. Graffiti BC.

Olson, M. (1982). The Logic of Collective Action: Public Goods and The Theory of Groups (Harvard Economics Study). Harvard University Press. https://archive.org/details/logicofcollectiv00olso_0/mode/2up (dostęp: 2.04.2026).

Ondarza, N. von, Ålander, M. (2021). The Conference on the Future of Europe. Obstacles and Opportunities to a European Reform Initiative That Goes beyond Crisis Management. SWP Comment.

ONZ (1987a). Nasza wspólna przyszłość. https://eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/glossary/sustainable-development.html (dostęp: 2.04.2026).

ONZ (1987b). Report of the World Commission on Environment and Development, Our Common Future.

ONZ (1992). Agenda 21. United Nations Conference on Environment & Development.

ONZ (2015). Agenda 2030. https://kampania17celow.pl/agenda-2030/ (dostęp: 2.04.2026).

Opiłowska, E. (2019). Paradyplomacja. W: E. Opiłowska, M. Zathey, B. Szyda (red.), Leksykon studiów nad granicami i pograniczami (s. 244–246). Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Orola, A. (2018). Lahti Circular Economy Annual Review 2018.

Ortega-Gil, M., Cortés-Sierra, G., ElHichou-Ahmed, C. (2021). The effect of environmental degradation, climate change, and the European green deal tools on life satisfaction. Energies, 14(18), 5839. https://doi.org/10.3390/en14185839

Oscar, A., Monteiro, S., Thompson, M. (2012). A growth model for the Quadruple Helix. Journal of Business Economics and Management, 13. https://www.questia.com/read/1G1-310868541/a-growth-model-for-the-quadruple-helix (dostęp: 2.04.2026).

PACE (2022). The circularity gap report. Platform for Accelerating the Circular Economy (PACE).

PACE (2023). Circular Economy Indicators Coalition. https://pacecircular.org/circular-economy-indicators-coalition-0 (dostęp: 2.04.2026).

PARP (2021). Gospodarka o obiegu zamkniętym w przedsiębiorstwie. Przewodnik dla małych i średnich przedsiębiorców. Warszawa: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Paryjczak, T. (2008). Promowanie zrównoważonego rozwoju przez zieloną chemię. Problemy ekorozwoju – Problems of Sustainable, 3(1), 39–44.

Parysek, J. (2001). Podstawy gospodarki lokalnej. Wydawnictwo Naukowe UAM.

Parysek, J. J. (2015). Rola lokalnego samorządu terytorialnego w rozwoju społeczno-gospodarczym i przestrzennym gmin. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 77(3), 27–46. https://doi.org/10.14746/rpeis.2015.77.3.4

Pauli, G. (2010). The Blue Economy: 10 Years, 100 Innovations, 100 Million Jobs. Paradigm publications.

PCH (2018). Modele biznesowe gospodarki obiegu zamkniętego. http://www.circularhotspot.pl/pl/zrownowazona-produkcja-modele-biznesowe (dostęp: 2.04.2026).

PCH (2023). Polish Circular Hotspot. http://circularhotspot.pl/ (dostęp: 2.04.2026).

PE (2008). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE.

Pearce, D., Turner, R. K. (1990). Economics of Natural Resources and the Environment. Johns Hopkins University Press.

Perechuda, K. (2006). Dyfuzja wiedzy jawnej i niejawnej jako instrument sieciowego zarządzania gminą. Współczesne Zarządzanie, 2, 5–13.

Perkowski, M. (2008). Podmiotowość prawa międzynarodowego współczesnego uniwersalizmu w złożonym modelu klasyfikacyjnym. Temida 2.

Perkowski, M. (2012). Główne podstawy prawnomiędzynarodowe aktywności zagranicznej samorządu terytorialnego w Europie. Białostockie Studia Prawnicze, 12, 13–22. https://doi.org/10.15290/bsp.2012.12.01

Perkowski, M. (2016). Ustępująca ambiwalencja władzy wykonawczej, czyli współpraca zagraniczna polskich regionów a polityka zagraniczna państwa. Białostockie Studia Prawnicze, 20/B, 31–48. https://doi.org/10.15290/bsp.2016.20B.02

Phinnemore, D. (2013). The European Union: Establishment and development. W: M. Cini, N. Pérez-Solórzano Borragán (red.), European Union Politics (s. 26–40). Oxford University Press.

Pichlak, M. (2018). Gospodarka o obiegu zamkniętym – model koncepcyjny. Ekonomista, 3, 335–346.

Piechowicz, M. (2013). Lobbing gospodarczy w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej. Firma Wydawniczo-Handlowa MADO.

Piesik, S. (2021). Ekorozwiązania na jutro w sektorze budownictwa. NCBiR.

Pietrzyk, I. (1988). Koncepcje mikroregionu i rozwoju lokalnego we Francji. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 3.

Pietrzyk, I. (1997). Teoretyczne podstawy rozwoju lokalnego. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, 768, 87–97.

Pietrzyk, I. (2006). Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pietrzyk, I. (2015). Jednolity rynek europejski jako fundament i motor integracji europejskiej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia, 49(4), 139–150. https://doi.org/10.17951/h.2015.49.4.139

Pietrzyk, I., Jewtuchowicz, A. (2003). Rozwój terytorialny – Teoria a polska rzeczywistość (Przykład regionu łódzkiego). Biuletyn KPZK PAN, 208.

Piętak, Ł. (2016). Zrównoważony wzrost gospodarczy w teoriach i modelach wzrostu i rozwoju gospodarczego. Gospodarka w Praktyce i Teorii, 43(2). https://doi.org/10.18778/1429-3730.43.04

Poliński, R. (2020). Rozwój regionalny: Główne problemy teorii i polityki. Prakseologia i Zarządzanie. Zeszyty Naukowe TNP, 2.

Pomykała, A., Raczyński, J. (2020). Europejski Zielony Ład dla Unii Europejskiej i jej mieszkańców. TTS Technika Transportu Szynowego, 27(12), 6–9.

Potting, J., Hekkert, M., Worrell, E., Hanemaaijer, A. (2017). Circular Economy: Measuring Innovation in the Product Chain. PBL Publishers.

Proczek, M. (2005). Polska a Europejski Bank Inwestycyjny. International Journal of Management and Economics, 18, 81–97.

Proniewski, M. (2001). Wybrane problemy polityki regionalnej i rozwoju regionalnego ze szczególnym uwzględnieniem województwa podlaskiego. W: Podlasie. Dekada szansy (s. 63–70). Białystok: Fundacja Forum Gospodarcze.

Przygodzki, Z. (2015a). Kapitał terytorialny w zintegrowanym planowaniu rozwoju. Koncepcje współpracy. Barometr Regionalny. Analizy i prognozy, 13(4), 29–33. https://doi.org/10.56583/br.701

Przygodzki, Z. (2015b). Kapitał terytorialny w zintegrowanym planowaniu rozwoju. Koncepcje współpracy. Gospodarka w Praktyce i Teorii, 4(41), 5–22. https://doi.org/10.18778/1429-3730.41.01

Przygodzki, Z. (2018). Wiedza i kapitał ludzki w środowiskach przedsiębiorczości. Podejście terytorialne. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Przygodzki, Z. (2019). Territorial dimension of human capital. Gospodarka Narodowa, 300(4), 105–130. https://doi.org/10.33119/GN/113513

Przygodzki, Z. (red.) (2016). EkoMiasto#Zarządzanie: Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Przygodzki, Z., Feltynowski, M. (2013). Spójność Regionalna – Polityka, mechanizmy, perspektywy. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Przygodzki, Z., Chądzyński, J., Feltynowski, M., Podgórski, M., Jeziorska, P., Szafrańska, E., Stachowicz, A., Waleski, I., Kubus, A., Derdzikowska, D., Nowaczyk, A., Stojan, M., Trippner-Hrabi, J., Adamus, J. (2024). Deliverable Number: D2.6 Circular Economy Action Plan for Lodzkie Region.

Psyk-Piotrowska, E. (2011). Aktywizacja i rozwój lokalny jako program i metoda działania na rzecz zmian. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 37.

Puślecki, Z. (2017). Triple Helix Model in the increase of the innovation effects and competitiveness. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 475, 238–257. https://doi.org/10.15611/pn.2017.475.21

Putnam, R. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton University Press.

Raszkowski, A., Bartniczak, B. (2018). Towards sustainable regional development: Economy, society, environment, good governance based on the example of Polish regions. Transformations in Business & Economics, 17(2), 225–245.

Raś, M. (2016). Aktywność międzynarodowa regionów (paradyplomacja) w ujęciu teoretycznym. Stosunki Międzynarodowe – International Relations, 52(3), 191–214. https://doi.org/10.7366/020909613201611

Ratajczak, M. (1994). Nurt instytucjonalny we współczesnej myśli ekonomicznej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 56(2), 99–112.

Ratschka, M. (2021). Cele zrównoważonego rozwoju naprawiają świat. Biuletyn EBIB, 4(199).

Raworth, K. (2017). Why it’s time for doughnut economics. IPPR Progressive Review, 24(3), 216–222. https://doi.org/10.1111/newe.12058

Ray, C. (1999). Towards a meta-framework of endogenous development: Repertoires, paths, democracy and rights. Sociologia Ruralis, 39(4), 522–537. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00122

Reckien, D., Flacke, J., Olazabal, M., Heidrich, O. (2015). The influence of drivers and barriers on urban adaptation and mitigation plans – An empirical analysis of european cities. PLOS ONE, 10(8), e0135597. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0135597

Replace (2022). Action Plan for Lodzkie Region on Circular Economy.

Riedel, R. (2008). Unia Europejska – Hybrydowy system polityczny. Przegląd Socjologiczny, 2, 67–79.

Riedel, R., Czarnecki, S. (2020). Europeizacja zorganizowanych grup interesu w wybranych państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 18(4), 147–169. https://doi.org/10.36874/RIESW.2020.4.7

RM (2003). Narodowy Plan Rozwoju 2004–2006.

RM (2016a). Krajowy Plan Gospodarki Odpadami.

RM (2016b). Uchwała nr 88 Rady Ministrów w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022.

RM (2017). Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

RM (2019a). Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030.

RM (2019b). Mapa drogowa. Transformacja w kierunku Gospodarki o Obiegu Zamkniętym.

RM (2019c). Polityka ekologiczna państwa 2030 – strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej.

RM (2021). Krajowa Inteligentna Specjalizacja.

RM (2022). Projekt „oto-GOZ”. https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/projekt-oto-goz (dostęp: 2.04.2026).

Rogall, H. (2000). Bausteine einer zukunftsfähigen Umwelt- und Wirtschaftspolitik: Eine praxisorientierte Einführung in die Neue Umweltökonomie und Ökologische Ökonomie. Mit einem Beitrag von Stefan Klinski und einem Geleitwort von Ernst Ulrich von Weizsäcker. Duncker & Humblot. https://doi.org/10.3790/978-3-428-50213-4

Rogall, H. (2010). Ekonomia zrównoważonego rozwoju. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Rogowska, D., Pajda, M. (2020). Applications of sustainable biogas. Nafta-Gaz, 76(10), 750–756. https://doi.org/10.18668/NG.2020.10.11

Rokicki, B. (2011). System monitorowania i ewaluacji polityki spójności. Gospodarka Narodowa, 246, 87–103.

Roleders, V., Oriekhova, T., Sysoieva, I. (2022). Trends in a global circular economy. Management Theory and Studies for Rural Business and Infrastructure Development, 44(2), 176–184. https://doi.org/10.15544/mts.2022.18

Roos, G., Voloshenko, K. Y., Drok, T. E., Zverev, Y. M. (2020). European countries’ typology by the intensity of transboundary cooperation and its impact on the economic complexity level. Geography, Environment, Sustainability, 13(1), 6–15. https://doi.org/10.24057/2071-9388-2019-66

Rossignolo, C. (2009). Urban networks in Europe: Policies, practices, outcomes. Europa XXI, 19, 11–20. https://doi.org/10.7163/Eu21.2010.19.1

Roy, P., Kafel, P., Balon, U., Wojnarowska, M. (2020). Circular economy’s standardized management systems. Choosing the best practice. Evidence from Poland. International Journal for Quality Research, 14(4), 1115–1128. https://doi.org/10.24874/IJQR14.04-08

Rudolf, W. (2010). Koncepcja governance i jej zastosowanie – od instytucji międzynarodowych do niższych szczebli władzy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 245.

RUE (2001). Posiedzenie Rady Europejskiej w Goeteborgu 15–16 czerwca 2001 r. Wnioski prezydencji.

RUE (2006). Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. https://eur-lex.europa.eu/ (dostęp: 2.04.2026).

RUE (2007). Konkluzje prezydencji, Bruksela 8–9 marca 2007 r.

RUE (2016). Deklaracja z Bratysławy.

RUE (2019). Decyzja Rady (UE) 2019/ 852 z dnia 21 maja 2019 r. ustalająca skład Komitetu Regionów.

RUE (2020). Rozporządzenie Rady (UE, EURATOM) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027.

RUE (2021). Pakiet spójności na lata 2021–2027. https://www.consilium.europa.eu/pl/ (dostęp: 2.04.2026).

RUE (2023a). Prezydencja w Radzie UE. https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/presidency-council-eu/ (dostęp: 2.04.2026).

RUE (2023b). Proces decyzyjny w Radzie. https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/decision-making/ (dostęp: 2.04.2026).

RUE (2023c). Rada Unii Europejskiej. https://www.consilium.europa.eu/pl/council-eu/ (dostęp: 2.04.2026).

Ruszkowski, J. (2010). Ponadnarodowość w systemie politycznym Unii Europejskiej. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

Ruszkowski, J. (2015). Demokracja ponadnarodowa w Unii Europejskiej. Wstępna analiza teoretyczna. Rocznik Integracji Europejskiej, 9, 17. https://doi.org/10.14746/rie.2015.9.2

Ruszkowski, J. (2019). The fuzzy set method in the studies on the multilevel political system of the European Union. UNIO – EU Law Journal, 1, 27–39. https://doi.org/10.21814/unio.1.3

Ruszkowski, J., Wojnicz, L. (red.) (2013). Multi-level governance w Unii Europejskiej. Instytut Politologii i Europeistyki Uniwersytetu Szczecińskiego.

Rutkowska, M., Popławski, Ł. (2017). Model of sustainable economy in circular economy. Studia i Prace WNEiZ, 47, 119–128. https://doi.org/10.18276/sip.2017.47/2-11

Rymarczyk, J. (2006). Internacjonalizacja i globalizacja przedsiębiorstw a ich strategie marketingowe. International Journal of Management and Economics, 19, 65–72.

Ryniejska-Kiełdanowicz, M. (2019). Dyplomacja publiczna Unii Europejskiej. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Rynio, D. (2011). Polityka spójności w okresie 2014–2020 a rozwój regionów Europy. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 227.

Rynio, D. (red.) (2014). Uwarunkowania tworzenia nowego modelu polityki regionalnej w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Rzeńca, A. (2016). Zrównoważony rozwój miast. W: A. Rzeńca (red.), EkoMiasto#Środowisko. Zrównoważony, inteligentny i partycypacyjny rozwój miasta. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-576-8.03

Rzeńca, A., Sobol, A., Bernaciak, A. (2017). Participatory budgeting as a tool of environmental improvements in Polish cities. Economic and Environmental Studies, 17(44), 893–906. https://doi.org/10.25167/ees.2017.44.16

Rzotkiewicz, M. (2016). Wykonywanie przez Polskę decyzji Komisji Europejskiej nakazujących odzyskanie pomocy państwa w świetle prawa Unii Europejskiej. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Sábato, J., Botana, N. (1968). La ciencia y la tecnología en el desarrollo futuro de América Latina. Revista de la Integración, 1(3), 15–36.

Sadowski, I. (2014). Współczesne spojrzenie na instytucje: Ewolucja pojęć, problem modelu aktora i poziomy analizy instytucjonalnej. Przegląd Socjologiczny, 63(3), 89–114.

Salamon, J. (2021). Instrumenty programowania wymiaru miejskiego polityki spójności Unii Europejskiej na lata 2021–2027 na przykładzie Polski. Zarządzanie Publiczne, 3(55), 147–167. https://doi.org/10.4467/20843968ZP.21.009.16514

Salvatori, G. (2019). Circular Economy Strategies and Roadmaps in Europe: Identifying Synergies and the Potential for Cooperation and Alliance Building – Study. Brussels: European Economic and Social Committee. https://doi.org/10.2864/357934

Salvioni, D. M., Almici, A. (2020). Transitioning toward a circular economy: The impact of stakeholder engagement on sustainability culture. Sustainability, 12(20), 8641. https://doi.org/10.3390/su12208641

Sapała, M. (2021). Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 i plan na rzecz odbudowy Unii Europejskiej – uwarunkowania negocjacji, przełomowe decyzje i perspektywa zmian. Studia BAS, 3(67), 27–44. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.25

Savini, F. (2023). Futures of the social metabolism: Degrowth, circular economy and the value of waste. Futures, 150, 103180. https://doi.org/10.1016/j.futures.2023.103180

Schakel, A. H. (2020). Multi-level governance in a ‘Europe with the regions’. British Journal of Politics and International Relations, 22(4), 767–775. https://doi.org/10.1177/1369148120937982

Scharpf, F. W. (2014). Zapiski o teorii zarządzania wielopoziomowego w Europie. Zarządzanie Publiczne, 4(30), 76–99. https://doi.org/10.7366/1898352943005

Schendelen, R. van. (2012). More Machiavelli in Brussels: The Art of Lobbying the EU. Amsterdam University Press.

Schusterschitz, G., Kotz, S. (2007). The comitology reform of 2006 Increasing the powers of the European Parliament without changing the treaties. European Constitutional Law Review, 3(1), 68–90. https://doi.org/10.1017/S1574019607000685

Schwab, K. (2020). Covid-19. Wielki Reset. Forum Publishing.

Schwanholz, J., Leipold, S. (2020). Sharing for a circular economy? An analysis of digital sharing platforms’ principles and business models. Journal of Cleaner Production, 269, 122327. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.122327

SDES (2021). Key indicators for monitoring the circular economy – 2021 Edition.

SDG (2023). Cele zrównoważonego rozwoju. https://www.un.org.pl/

Seifi, S. (2019). Is planet B necessary? Arguments concerning depleted resources and consequences for sustainability. W: D. Crowther, S. Seifi (red.), The Components of Sustainable Development (s. 145–161). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-13-9209-2_10

Sekuła, A. (2002). Rozwój zrównoważony w skali gminy. W: Europa bez granic – Polska a Unia Europejska. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa.

Sękowski, A. (1988). Niektóre problemy psychologii społecznej. Rocznik Naukowo-Dydaktyczny, 120, 83–99.

Sidorczuk-Pietraszko, E. (2020). Wdrażanie koncepcji zielonej gospodarki w regionach Polski. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Siejka, K. (2014). Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako nowe narzędzie polityki regionalnej w Perspektywie Finansowej 2014–2020. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

Sihvonen, S., Ritola, T. (2015). Conceptualizing ReX for aggregating end-of-life strategies in product development. Procedia CIRP, 29, 639–644. https://doi.org/10.1016/j.procir.2015.01.026

Sikora, A. (2021). European Green Deal – Legal and financial challenges of the climate change. ERA Forum, 21(4), 681–697. https://doi.org/10.1007/s12027-020-00637-3

Siuta, J. (red.) (2005). Kształtowanie i ochrona środowiska – Uwarunkowania przyrodnicze, techniczne i społeczno-ekonomiczne. Warszawa: Instytut Ochrony Środowiska.

Skica, T. (2020). Wpływ polityki gminy na rozwój lokalny: Cele strategiczne, polityki budżetowe oraz instrumentalizacja wsparcia. Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie, Oficyna Wydawnicza Aspra.

Sługocki, W. (2018). Institutionalization of the development management system in Poland. Management, 22(1), 55–73. https://doi.org/10.2478/manment-2018-0005

Słupik, T. (2020). Europejski Zielony Ład – merytoryczne podstawy neutralności klimatycznej w aspekcie gospodarki surowcowej. Biuletyn Naukowo-Techniczny Zakładów Pomiarowo-Badawczych Energetyki, 273.

Smętkowski, M. (2013). Rozwój regionów i polityka regionalna w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w okresie transformacji i globalizacji. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Smol, M., Adam, C., Preisner, M. (2020). Circular economy model framework in the European water and wastewater sector. Journal of Material Cycles and Waste Management, 22(3), 682–697. https://doi.org/10.1007/s10163-019-00960-z

Smol, M., Kulczycka, J., Avdiushchenko, A. (2017). Circular economy indicators in relation to eco-innovation in European regions. Clean Technologies and Environmental Policy, 19(3), 669–678. https://doi.org/10.1007/s10098-016-1323-8

Smol, M., Kulczycka, J., Czaplicka-Kotas, A., Włóka, D. (2019). Zarządzanie i monitorowanie gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce w kontekście realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk, 108, 165–184. https://doi.org/10.24425/znigsme.2019.130174

Sobczyk, A. (2010). Rozwój lokalny – wybrane problemy finansowania. Zeszyty Naukowe SGGW – Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 81, 125–136.

Sobolewski, M. (2023). The European Green Deal: Towards climate neutrality. Studia BAS, 2(74), 9–28. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2023.14

Sokołowicz, M. (2013a). Instytucje a przestrzeń. Przegląd nurtów ekonomii instytucjonalnej. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 306, 227–236.

Sokołowicz, M. (2013b). Zagadnienie bliskości w badaniach nad rozwojem terytorialnym. Podejście instytucjonalne. W: A. Nowakowska (red.), Zrozumieć terytorium. Idea i praktyka (s. 59–92). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7525-954-4.04

Sokołowicz, M. E. (2015). Rozwój terytorialny w świetle dorobku ekonomii instytucjonalnej. Przestrzeń – bliskość – instytucje. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8088-785-4

Solilová, V., Nerudová, D., Dobranschi, M. (2017). Sustainability-oriented future EU funding: A financial transaction tax. Empirica, 44(4), 687–731. https://doi.org/10.1007/s10663-017-9391-5

Sójka, A. J. (2022). Europejski Zielony Ład – Unia Europejska od zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa środowiskowego do ekologizmu. Studia Administracji i Bezpieczeństwa, 12(12), 121–139. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9683

SPKEwP (2023). Wspólny budżet dla Polski. https://poland.representation.ec.europa.eu/strategie-i-priorytety/wspolny-budzet-dla-polski_pl (dostęp: 2.04.2026).

SRP (2016). Odpowiedź na interpelację nr 1772 w sprawie charakteru prawnego współpracy zagranicznej polskich jednostek samorządu terytorialnego. https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=736FC502 (dostęp: 2.04.2026).

Stahel, W. R. (2016). Circular Economy. Macmillan Publishers.

Staniłko, J. F. (2020). Europa – w gospodarczym rozkroku. Kongres Obywatelski.

Starostka-Patyk, M. (2014). Zarządzanie łańcuchem dostaw z zamkniętą pętlą (CLSCM) – teoretyczne podstawy koncepcji. Logistyka, 6, 9959–9965.

Steunenberg, B., Koboldt, C., Schmidtchen, D. (1996). Policymaking, comitology, and the balance of power in the European Union. International Review of Law and Economics, 16(3), 329–344. https://doi.org/10.1016/0144-8188(96)00026-9

Stożek, P. (2015). Gospodarka oparta na wiedzy w ujęciu regionalnym. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego, 39(4), 161–171.

Stucki, M., Jattke, M., Berr, M., Desing, H., Green, A., Hellweg, S., Laurenti, R., Meglin, R., Muir, K., Pedolin, D., Shinde, R., Welz, T., Keller, R. L. (2021). How life cycle-based science and practice support the transition towards a sustainable economy. International Journal of Life Cycle Assessment, 26(5), 1062–1069. https://doi.org/10.1007/s11367-021-01894-1

Sulich, A., Sołoducho-Pelc, L. (2022). The circular economy and the green jobs creation. Environmental Science and Pollution Research, 29(10), 14231–14247. https://doi.org/10.1007/s11356-021-16562-y

Sułek, M. (2006). Badania i pomiar potęgi państw – próba odpowiedzi na informacyjne potrzeby decydentów. W: E. Haliżak, R. Kuźniar, G. Michałowska, S. Parzymies, J. Symonides, R. Zięba (red.), Stosunki międzynarodowe w XXI wieku: księga jubileuszowa z okazji 30-lecia Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (s. 783–798). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Surmacz, B. (2015a). „Ambasady” regionów – przedstawicielstwa polskich województw w Brukseli. Teka Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych, 8, 36–52. https://doi.org/10.17951/teka.2013.0.8.36

Surmacz, B. (2015b). Ewolucja współczesnej dyplomacji: Aktorzy, struktury, funkcje. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Szafran, J. (2020). Programowanie i wdrażanie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce, Republice Czeskiej i na Węgrzech – efekty i perspektywy. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 1.

Szajt, M. (2016). Efektywność innowacyjna systemu triple-helix w Unii Europejskiej. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 433. https://doi.org/10.15611/pn.2016.433.19

Szczerski, K. (2008). Dynamika systemu europejskiego. Rozważania o nowym kształcie polityki w Unii Europejskiej. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Szlachta, J. (2004). Narodowy Plan Rozwoju Polski na lata 2007–2013. Gospodarka Narodowa, 9, 23–37.

Szlachta, J. (2010). Europejska polityka regionalna po roku 2013 – wyzwania dla Polski. Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, 83.

Szlachta, J. (2014). Nowe uwarunkowania trzeciej generacji strategii rozwoju regionalnego w Polsce. Prace i Materiały Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, 94, 243–268.

Szlaska, A. (2007). Strategia rozwoju gminy jako wyznacznik podejścia lokalnej elity politycznej do rozwoju lokalnego. Studia Regionalne i Lokalne, 3(29), 90–105.

Szmigiel-Rawska, K. (2009). Regionalne po co i z kim? Relacje międzynarodowe samorządów województw. Geoprofit.

Szostak, E. (2015). Inteligentne specjalizacje w rozwoju regionu. Studia Ekonomiczne, 209.

Sztanderski, D. (2017). Ocena Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju jako nowego modelu rozwoju na tle wcześniejszych strategii gospodarczych. Studia z Polityki Publicznej, 4(16).

Sztando, A. (2000). Lokalny interwencjonizm samorządowy, czyli kształtowanie gminnego rozwoju gospodarczego. Studia Regionalne i Lokalne, 1.

Sztando, A. (2010). Wdrażanie strategii rozwoju jednostki samorządu terytorialnego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 101.

Sztando, A. (2017). Współczesne wyzwania państwowej polityki rozwoju lokalnego w świetle oczekiwań władz małych miast. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 1(961), 67–84. https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2017.0961.0105

Śniegowska, D. (1992). Samorząd terytorialny a rozwój gospodarki lokalnej. Zeszyty Naukowe. Seria 1 / Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, 205, 85–92.

Świstak, M. (2018). Polityka regionalna Unii Europejskiej jako polityka publiczna: Wobec potrzeby optymalizacji publicznego działania. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Tassey, G. (2008). Globalization of technology-based growth: The policy imperative. Journal of Technology Transfer, 33(6), 560–578. https://doi.org/10.1007/s10961-008-9092-0

Tatham, M. (2008). Going solo: Direct regional representation in the European Union. Regional & Federal Studies, 18(5), 493–515. https://doi.org/10.1080/13597560802351523

Teneta-Skwiercz, D. (2018). Wskaźniki pomiaru zrównoważonego rozwoju – Polska na tle krajów Unii Europejskiej. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 516, 121–132. https://doi.org/10.15611/pn.2018.515.11

Tkaczyński, J. W., Świstak, M. (2013). Encyklopedia polityki regionalnej i funduszy europejskich. Wydawnictwo C. H. Beck.

Tkaczyński, J. W., Świstak, M., Willa, R. (2008). Fundusze Unii Europejskiej 2007–2013: Cele, działania, środki (Stan prawny na dzień 1 lutego 2008 r.). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Tomaszewski, M., Świadek, A. (2011). Endogeniczne uwarunkowania w kształtowaniu regionalnej strategii innowacji na przykładzie województwa śląskiego. Organizacja i Zarządzanie, 3(15), 33–45.

Topaloglou, L., Ioannidis, L. (2022). From transition management towards just transition and place-based governance. Τhe case of Western Macedonia in Greece. Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation, 18(3), 37–74. https://doi.org/10.7341/20221832

Tuziak, A. (2022). Rozwój regionalny a paradygmat nowego regionalizmu. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 70(2), 55–69. https://doi.org/10.15584/nsawg.2022.2.4

UAfEU (2019). Indicators for circular economy (CE) transition in cities – Issues and mapping paper. Urban Agenda for the EU.

UCLG (2023). The World Organization of United Cities and Local Governments. https://www.old.uclg.org/en (dostęp: 2.04.2026).

UE (2018). Dyrektywa 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.

UE (2019). Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu.

UE (2021). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej.

UE (2022). Environment action programme to 2030. https://environment.ec.europa.eu/strategy/environment-action-programme-2030_en (dostęp: 2.04.2026).

UE (2023). Transparency register. https://ec.europa.eu/transparencyregister/public/homePage.do?redir=false&locale=en (dostęp: 2.04.2026).

UIA (2023). International Union of Local Authorities. https://uia.org/s/or/en/1100004286 (dostęp: 2.04.2026).

UMB (2023). Raport o stanie miasta Bydgoszczy za 2022 rok. Urząd Miasta Bydgoszcz.

UMBS (2023). Raport o stanie miasta Białegostoku za rok 2022. Urząd Miasta Białegostoku.

UMG (2022). Przekaż zbędne przedmioty innym – niech krążą. Druga odsłona kampanii „Żyj w obiegu”. https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Zyj-w-obiegu-druga-odslona-kampanii,a,231941 (dostęp: 2.04.2026).

UMG (2023). Raport o stanie miasta Gdańska za 2022 rok. Urząd Miasta Gdańska.

UMŁ (2022). Przepis na Łódź. Instrukcja wspólnego tworzenia miasta. Miasto Łódź.

UMŁ (2023). Raport o stanie miasta Łodzi za rok 2022. Urząd Miasta Łodzi.

UN (1972). Declaration on the human environment. UNCoHE. https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/29567/ELGP1StockD.pdf (dostęp: 2.04.2026).

UN (2022). SDG Indicators. https://unstats.un.org/sdgs/indicators/indicators-list/ (dostęp: 2.04.2026).

UN (2023a). Local governance and local development. https://www.undp.org/tag/local-governance-and-local-development (dostęp: 2.04.2026).

UN (2023b). The Sustainable Development Goals. https://www.un.org/sustainabledevelopment/ (dostęp: 2.04.2026).

UNECE (2023). Circular economy. https://unece.org/trade/CircularEconomy (dostęp: 2.04.2026).

UNEP (2023). Circular economy indicators: What do they measure? https://www.unep.org/news-and-stories/blogpost/circular-economy-indicators-what-do-they-measure (dostęp: 2.04.2026).

UNESCO (1968). Międzyrządowa Konferencja Ekspertów Naukowych UNESCO, poświęcona wzajemnym powiązaniom środowiska i rozwoju. https://www.unesco.pl/ (dostęp: 2.04.2026).

UNESCO (2015). Cele Zrównoważonego Rozwoju i towarzyszące im zadania. https://www.unesco.pl/unesco/cele-i-zadania-zrownowazonego-rozwoju/ (dostęp: 2.04.2026).

UPUE (2021). Sprawozdanie roczne z funkcjonowania rejestru służącego przejrzystości za 2020 r.

UPUE (2023a). EU whoiswho. https://op.europa.eu/en/web/who-is-who (dostęp: 2.04.2026).

UPUE (2023b). Urząd Publikacji Unii Europejskiej. https://op.europa.eu/pl/home (dostęp: 2.04.2026).

Urbanik, A. (2021). Organizacje zrzeszające mniejszość ukraińską w Polsce jako grupa interesu. Edukacja Humanistyczna, 1(44).

Vadoudi, K. (2022). Comparing a material circularity indicator to life cycle assessment: The case of a three-layer plastic packaging. Sustainable Production and Consumption, 33, 820–830.

Vaivode, I. (2015). Triple Helix Model of university–industry–government cooperation in the context of uncertainties. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 213, 1063–1067. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.11.526

Valenzuela, F., Böhm, S. (2017). Against wasted politics: A critique of the circular economy. Ephemera: Theory & Politics in Organization, 17(1), 23–60.

Van Dam, J. E. G., De Klerk-Engels, B., Struik, P. C., Rabbinge, R. (2005). Securing renewable resource supplies for changing market demands in a bio-based economy. Industrial Crops and Products, 21(1), 129–144. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2004.02.003

Vanhamäki, S., Rinkinen, S., Manskinen, K. (2021). Adapting a circular economy in regional strategies of the European Union. Sustainability, 13(3), 1518. https://doi.org/10.3390/su13031518

Vanhamäki, S., Virtanen, M., Luste, S., Manskinen, K. (2020). Transition towards a circular economy at a regional level: A case study on closing biological loops. Resources, Conservation and Recycling, 156, 104716. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.104716

Vercalsteren, A., Maarten, C., Van Hoof, V. (2018). Indicators for a Circular Economy. VITO.

Vikberg, C. (2020). Explaining interest group access to the European Commission’s expert groups. European Union Politics, 21(2), 312–332. https://doi.org/10.1177/1465116519886365

Wajda, M. (2018). Rozwój obszarów funkcjonalnych na przykładzie zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT): doświadczenia i wnioski na przyszłość. Biuletyn KPZK PAN, 272, 42–53.

Warczak, M. (2015). Endogeniczne i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego z perspektywy finansów gminy. Contemporary Economy, 6(4).

Ward, H. (2004). Public Sector Roles in Strengthening Corporate Social Responsibility: Taking Stock. World Bank Group.

Wasilewski, A., Chmielewska, B. (red.) (2011). Instrumenty polityki regionalnej i strukturalnej wspierające rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

WB (2021). From crisis to green, resilient, and inclusive recovery. The World Bank.

WB (2022). Squaring the Circle. International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank.

WB (2023). Diagnostic Analysis for Circular Economy Interventions in Poland. International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank.

WBCSD (2023). Circular transition indicators – World Business Council for Sustainable. https://www.wbcsd.org/Programs/Circular-Economy/Metrics-Measurement/Circular-transition-indicators (dostęp: 12.04.2026).

Wdowin, M., Koneczna, R., Cader, J., Hanc, E., Olczak, P., Kunecki, P. (2021). Koncepcja wsparcia regionalnego w zakresie realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym w województwie wielkopolskim. Wielkopolskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne.

WE (1957). Traktat ustanawiający Wspólnoty Europejskie.

WE (1987). Jednolity Akt Europejski. https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/pl/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act (dostęp: 12.04.2026).

Webster, K. (2021). A circular economy is about the economy. Circular Economy and Sustainability, 1(1), 115–126. https://doi.org/10.1007/s43615-021-00034-z

Wenerski, Ł. (2013). Unia daje czy zabiera? Dekada członkowstwa Polski w UE w oczach przedstawicieli polskich samorządów. Instytut Spraw Publicznych.

Wieczorek, A., Siekierski, M. (2021). Gospodarka odpadami. Instalacje i urządzenia do przetwarzania odpadów. Mazowsze Studia Regionalne, 36, 31–44. https://doi.org/10.21858/msr.36.02

Wilby, J. (2006). An essay on Kenneth E. Boulding’s General Systems Theory: The skeleton of science. Systems Research and Behavioral Science, 23(5), 695–699. https://doi.org/10.1002/sres.802

Wilcox, B. A., Aguirre, A. A., De Paula, N., Siriaroonrat, B., Echaubard, P. (2019). Operationalizing one health employing social-ecological systems theory: Lessons from the Greater Mekong sub-region. Frontiers in Public Health, 7, 85. https://doi.org/10.3389/fpubh.2019.00085

Wilkin, J. (2012). Teoria wyboru publicznego: wstęp do ekonomicznej analizy polityki i funkcjonowania sfery publicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Winden, F. V. (1999). On the economic theory of interest groups: Towards a group frame of reference in political economics. Public Choice, 100(1–2), 1–29. https://doi.org/10.1023/A:1018347607116

Winden, W. van, de Carvalho, L. (2015). Triple Helix (3H): Where are Europe’s cities standing? W: W. van Winden, L. de Carvalho (red.), New Urban Economies: How Can Cities Foster Economic Development and Develop ‘New Urban Economies’ (s. 10–14). URBACT Secretariat.

Winiarski, B. (1976). Polityka regionalna. PWE.

Witjes, S., Lozano, R. (2016). Collaboration for Circular Economy: Linking sustainable public procurement and business models. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.36081.68969

Witkowska, M. (2013). Mechanizmy podejmowania decyzji w Unii Europejskiej w ujęciu neo-neofunkcjonalizmu. Przegląd Europejski, 4(30).

Wlaźlak, K. (2021). Rozwój regionalny jako zadanie administracji publicznej. Wolters Kluwer Polska.

Wodzikowski, C. (2018). Bezpieczeństwo ekologiczne w świetle międzynarodowych inicjatyw na rzecz zmiany globalnego paradygmatu rozwoju. Od problemu do inicjatywy. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa, 11(3), 323–330.

Wolniak, R. (2018). The essence of business internationalization processes. Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series, 118, 659–668. https://doi.org/10.29119/1641-3466.2018.118.51

Woś, B. (2005). Rozwój regionów i polityka regionalna w Unii Europejskiej oraz w Polsce. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.

Woźniak, M. G. (2007). Teoretyczne problemy spójności społeczno-ekonomicznej mechanizmu rynkowego w kontekście gospodarki opartej na wiedzy. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 10, 17–35.

WTO (2021). The Circular Economy and International Trade: Options for the World Trade Organization. https://iccwbo.org/news-publications/policies-reports/the-circular-economy-and-international-trade-options-for-the-world-trade-organization/ (dostęp: 2.04.2026).

WTO (2023). Global Value Chains – World Trade Organization. https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/miwi_e/miwi_e.htm (dostęp: 2.04.2026).

Wykrętowicz, S. (2003). Ustrój prawny izb gospodarczych a lobbying. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 16.

Wysokińska, Z. (2018). Polityka regionalna Unii Europejskiej w nowej inicjatywie finansowej 2014–2020. Ekspertyzy i Opracowania, 65. Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego.

Wyszkowska, D., Wyszkowski, A. (2001). Instrumenty polityki regionalnej ze szczególnym uwzględnieniem funduszy przedakcesyjnych. W: J. Grabowiecki (red.), Rozwój regionalny: cele i metody (s. 222–239). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Yang, L., Cormican, K. (2021). The crossovers and connectivity between systems engineering and the sustainable development goals: A scoping study. Sustainability, 13(6), 3176. https://doi.org/10.3390/su13063176

Ye, Q., Zhou, R., Anwar, M. A., Siddiquei, A. N., Asmi, F. (2020). Entrepreneurs and environmental sustainability in the digital era: Regional and institutional perspectives. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(4), 1355. https://doi.org/10.3390/ijerph17041355

Zachara-Szymańska, M. (2023). Globalizacja i współzależność, red. Alicja Malewska, Mateusz Filary-Szczepanik. Politeja, 20(2(83)), 295–298. https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.83.15

Zak, K. (2018). The analysis and assesstment of international capital flows in the form of foreign direct investments and foreign direct divestments: The cases of Latvia and Poland. Economics and Culture, 15(1), 115–126. https://doi.org/10.2478/jec-2018-0013

Zawojska, A. (2011). Pogoń za rentą i lobbing we wspólnej polityce rolnej Unii Europejskiej. Rocznik Nauk Rolniczych, 98(3), 11.

Zawora, J., Kowalska, I. (2021). Bilans wdrożenia ZIT w Polsce – nowego instrumentu finansowania polityki spójności UE. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 83(3), 235–252. https://doi.org/10.14746/rpeis.2021.83.3.16

Ząbkowicz, A. (2013). Kontrowersje wokół reprezentacji interesów w świetle teorii ekonomii i w kontekście rozwoju Unii Europejskiej. W: E. Haliżak, M. Pietraś (red.), Poziomy analizy stosunków międzynarodowych (1; s. 459–471). Warszawa: Polskie Towarzystwo Studiów Międzynarodowych, Wydawnictwo Rambler.

Zhou, C., Etzkowitz, H. (2021). Triple Helix twins: A framework for achieving innovation and UN Sustainable Development Goals. Sustainability, 13(12), 6535. https://doi.org/10.3390/su13126535

Zieleniec, A. (2019). Trzy kroki w planowaniu transformacji energetycznej. Forum Energii.

Zielińska, A. (2019). Comparative analysis of circular economy implementation in Poland and other European Union countries. Journal of International Studies, 12(4), 337–347. https://doi.org/10.14254/2071-8330.2019/12-4/22

Zięba, R., Bieleń, S., Zając, J. (2015). Teorie i podejścia badawcze w nauce o stosunkach międzynarodowych. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Uniwersytet Warszawski.

Zwicker-Schwarm, D. (2019). Transnationale Zusammenarbeit 2021+: Analyse der Verordnungsentwürfe.

ZWW (2022). Plan działania gospodarki cyrkularnej dla Wielkopolski.

Żuber, P. (2000). Teoria i praktyka opracowania strategii rozwoju województwa – Prace nad strategiami rozwoju województw w świetle ankiety Ministerstwa Gospodarki. Studia Regionalne i Lokalne, 3, 87–97.

Żuber, P. (red.) (2012). Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Podgórski, M. (2026). Samorząd terytorialny wobec wyzwań gospodarki cyrkularnej: Dylematy zarządzania wielopoziomowego i międzysektorowego. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8445-035-2