Wolność wobec tolerancji. Tolerancja wobec wolności - Sztobryn, Sławomir (Granice tolerancji w sztuce i w wychowaniu, 2020)
Tolerancja i wolność są pojęciami sprzężonymi. Wolność to odwaga życia według porządku wartości. Tylko człowiek wolny jest zdolny do tolerancji, bowiem oznacza ona uznanie wolności innego i uznanie jego prawa do odmienności. W ujęciu I. Lazari-Pawłowskiej taki typ tolerancji nosi miano pozytywnej. W partnerstwie, które leży u podstaw tolerancji nie ma egoizmu, ani strachu, nie jest ono jednostronne i niesie w sobie pozytywny ładunek emocjonalny do drugiego, choć odmiennego człowieka. Tak pojęta tolerancja niesie w sobie ograniczenie własnej wolności w imię uznania cudzej. W koncepcji T. Kotarbińskiego istotnym elementem składowym tolerancji jest siła racjonalności przeciwstawiona nietolerancyjnej i bezmyślnej krzepie. Najczęstszym obszarem działania tolerancji jest sfera języka. Trzecim ogniwem w relacji tolerancji i wolności jest równość niesprowadzana jednak do identyczności. Tolerancja jest zdolnością – u każdego inną – przyjęcia różnicy, jest umiejętnością znalezienia się w warunkach ambiwalencji. Koncepcja opiekuna spolegliwego T. Kotarbińskiego jest wyrazem postawy tolerancyjnej wobec wszelkich innych istot żywych.