Stygmatyzacja poprzez wyśmianie osób w wieku starczym i osób samotnych w XIX-wiecznej społeczności chłopskiej - Gapiński, Bartłomiej (Śmiech, humor, satyra, 2024)
Artykuł lokuje się na pograniczu refleksji historycznej i etnologicznej. Dotyczy ona stygmatyzacji osób starszych i samotnych (bezżennych oraz niezamężnych) w XIX-wiecznej społeczności chłopskiej. Autor skoncentrował się na wybranych aspektach stygmatyzacji: relacji stary małżonek – młoda żona, obśmiewaniem takiego związku, przywołaniem humorystycznego balu dziadowskiego, poniżaniem osób bezżennych i niezamężnych na co dzień. Wreszcie autor skupił się na obrzędach deprecjonujących samotnych, szczególnie przywołując „kłodę popielcową” i „podkoziołka”. Wnioski do jakich doszedł pozwalają doszukać się osobliwości odpowiadających podziałowi Polski na zabory. Tradycja notarialna (przy przekazywaniu włości) i metaforyczny charakter obrzędów warunkowały starość i samotność w zaborze pruskim. Zabór rosyjski reprezentował wersję kultury, gdzie rozwinęła się również tradycja umów notarialnych, ale obrzędy były związane jeszcze z dokuczliwą, cielesną stygmatyzacją. Najgorzej wyglądała za to sytuacja w Galicji: nie było tradycji notarialnej w przypadku dziedziczenia włości a tylko prawo zwyczajowe, natomiast obrzędy i praktyki życia codziennego cechowała metonimiczność, wiązały się z realną przemocą.