Czego oczekują pracownicy platformowi w Polsce? - Kobroń-Gąsiorowska, Łucja; Kuchciński, Artur (Problem zakresu regulacji ustawowej nietypowych form zarobkowania na przykładzie zatrudnienia zewnętrznego i pracy platformowej, 2025)
Chociaż w dalszym ciągu toczy się wiele dyskusji na temat ochrony prawnej pracowników platform cyfrowych, brak jest badań dotyczących preferencji pracowników. Wynika to z trudności związanych z prowadzeniem tradycyjnych badań społecznych w tej dziedzinie, które również faworyzują dobrze znany nam kodeksowy model ochrony pracowników. Badania pokazują, że kluczowymi czynnikami wpływającymi na preferencje każdej grupy pracowników są konsekwentnie niskie płace, niepewność zatrudnienia, ryzyko zawodowe i brak zbiorowego głosu w podejmowaniu decyzji. Naukowcy sugerują, że na preferencje pracowników platformowych wpływają szersze nierówności społeczne, z wyraźnymi różnicami w zależności od płci i kraju urodzenia. Po raz kolejny Unia Europejska próbuje uregulować prawa pracowników platform cyfrowych za pomocą dyrektywy, która ma chronić znaczący rynek pracy. Dyrektywa nie odpowiada jednak na kluczowe pytanie dotyczące preferencji pracowników i wprowadza domniemanie statusu pracownika. Polskie prawo pracy wyróżnia dwie odrębne kategorie „pracowników”. Pierwsza grupa obejmuje osoby spełniające kryteria określone w art. 2 Kodeksu pracy. Druga grupa to zleceniobiorcy i beneficjenci, którym polski ustawodawca stopniowo przyznawał pewne uprawnienia pracownicze. Pomimo skutków pandemii COVID-19, liczba samozatrudnionych i pracowników platform cyfrowych w Polsce stale rośnie, co prowadzi do fikcji prawnej wokół pracy na zlecenie. Pracownicy platform cyfrowych, często podpisują umowy na zaledwie trzy godziny tygodniowo, podczas gdy większość ich dochodów pochodzi z umów najmu pojazdów, co pozwala im uniknąć większości zobowiązań publicznoprawnych. Pełna ochrona zapewniana przez polski Kodeks pracy ma zastosowanie wyłącznie do tradycyjnych pracowników. Natomiast pozostali pracownicy – w szczególności ci zatrudnieni na platformach – są zobowiązani do zarejestrowania się jako samozatrudnieni lub do zawarcia umów zleceń lub najmu pojazdów. W konsekwencji są oni klasyfikowani jako niezależni wykonawcy lub jako hybrydowa forma półniezależnych pracowników. Z drugiej strony, badania przeprowadzone przez Copenhagen Economics pokazują, że 68% kurierów pracujących przez platformy cyfrowe w Polsce preferuje model niezależnych wykonawców.