Słowotwórcze i leksykalne zróżnicowanie formacji wariantywnych na przykładzie gwarowych nazw człowieka, który stale kłamie - Marciniak-Firadza, Renata (Filologia jako porządkowanie chaosu: Studia nad językiem i tekstem. Ad honorem Professoris Marci Cybulski, 2018)
Gwary, stanowiące jedną z najbardziej reprezentatywnych odmian polszczyzny mówionej, okazują się szczególnie wdzięcznym polem dla badań słownictwa emocjonalnie nacechowanego, a to dlatego iż z jednej strony charakteryzują się większą różnorodnością środków językowych wykorzystywanych do tworzenia nazw ekspresywnych niż język literacki, z drugiej — mają nad polszczyzną ogólną przewagę tych formacji. Szczególnie bogaty materiał przynoszą nacechowane emocjonalnie, przeważnie negatywnie, nazwy dotyczące człowieka, bowiem ekspresja uczuć, ocen należy do tej sfery zachowań językowych, które ujawniają się w spontanicznych, bezpośrednich kontaktach międzyludzkich. Postępowanie człowieka podlega określonemu systemowi wartości wytworzonemu w danym środowisku, przy czym na wsi, gdzie wszyscy dobrze się znają, to wartościowanie jest wyrazistsze. W artykule zostanie zaprezentowane bogactwo nazw określających człowieka, który stale kłamie. Derywaty zanotowane w trakcie eksploracji terenowej pogranicza małopolsko-mazowieckiego są zróżnicowane zarówno leksykalnie (np.: brechacz, chełchun, cmanik, łgacz, kłamiec, picant, wywijas, zbereśnik), jak i słowotwórczo (np.: kłamca, kłamiec, kłamacz, kłamuśnik, kłamczuk, kłamus; łgun, łgarz, łgus). Celem artykułu jest pokazanie formalnych wykładników tworzących omawiane peiorativa oraz elementów znaczeniowych budujących ich wartość ekspresywną (pejoratywną), zawartych w podstawach słowotwórczych.