Zbiegi tytułów do ubezpieczeń społecznych - Brzeziński, Artur (Stosowanie nietypowych form zatrudnienia z naruszeniem prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych – diagnoza oraz perspektywy na przyszłość, 2023)
Nie budzi wątpliwości ustalanie, jakiemu rodzajowi ubezpieczeń społecznych dana osoba podlega, jeżeli mamy do czynienia z zatrudnieniem będącym jedynym źródłem przychodów, tj. zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę, prowadzeniem własnej działalności, wykonywaniem pracy na podstawie umowy zlecenia itd. Problem pojawia się, gdy dana osoba uzyskuje jednocześnie dochody z kilku różnych źródeł, np. jest jednocześnie pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę oraz prowadzi własną działalność gospodarczą lub jest emerytem, pracuje oraz dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą. Zbieg tytułów do ubezpieczenia zachodzi wówczas, gdy jedna osoba spełnia jednocześnie warunek do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń co najmniej z dwóch tytułów. Ubezpieczeni, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym również z innych tytułów – art. 9 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przeliczeniu nie podlega podstawa wymiaru składek, jeżeli umowa o pracę wykonywana jest w niepełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem ustalonym w kwocie niższej od minimalnego wynagrodzenia. Osoba zatrudniona przez kilku różnych pracodawców na podstawie różnych umów o pracę podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania każdej z tych umów. Wspomniana problematyka w niniejszym rozdziale nabiera szczególnego znaczenia w kontekście ewentualnych naruszeń prawa związanych ze stosowaniem nietypowych form zatrudnienia. Problemy pojawiają się również, gdy dochodzi do błędnego rozstrzygnięcia celowego lub niecelowego zbiegu tytułów w kontekście ubezpieczeń społecznych, bądź gdy stosunek zobowiązaniowy zostaje tak skonstruowany, aby w sposób sztuczny wygenerować zbieg tytułów do ubezpieczeń. Jest to kwestia niezwykle istotna, która niesie ze sobą potencjalne konsekwencje prawne oraz skutki dla uczestników systemu ubezpieczeń społecznych. Refleksja ta wywołuje pytania dotyczące konieczności precyzyjnej regulacji prawnej oraz monitorowania takich sytuacji, aby zapobiec nadużyciom i naruszeniom prawa w obszarze zatrudnienia i ubezpieczeń społecznych. Badania i analizy w tym zakresie mają kluczowe znaczenie dla rozwijania bardziej skutecznych i adekwatnych ram prawnych, które mogą dostosować się do zmiennych realiów rynku pracy oraz zapewnić uczciwość i przejrzystość w systemach zabezpieczenia społecznego jako ochrona społeczna.