Uzbrojenie na zamku w Kamionce Strumiłowej (Bużańskiej) w pierwszej połowie XVI w. - Hański, Oleg (Narzędzia wojny, 2023)
W Archiwum Głównym Akt Dawnych są przechowywane dokumenty źródłowe zawierające informacje o uzbrojeniu i fortyfikacjach zamków królewskich na wschodnich rubieżach Królestwa Polskiego. Spośród dokumentów lustracji miast i zamków ziemi lwowskiej województwa ruskiego zwracają na siebie uwagę opisy zamkowe poświęcone uzbrojeniu i zapasam żywności zamku w Kamionce Strumiłowej (od 1944 r. Kamionki Bużańskiej (Кам'янка-Бузька), współcześnie miasto w obwodzie lwowskim w Ukrainie). Omawiane inwentarze pochodzą z lat 1534 r. (2 spisy) i 1542 r. (1 spis). Z krótkich tekstów dowiadujemy się między innym o artylerii zamkowej, broni ręcznej i zapasach amunicji należących do zamku. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie stanu uzbrojenia zaczepnego i ochronnego, które miało służyć do obrony ludności Kamionki przed atakami Tatarów, Turków i Mołdawian. Źródła mówią o artylerii przedstawionej 4 foglerzami, 1 działkiem spiżowym, 1 półtaraśnicą, 1 małym moździerzem i 1 uszkodzoną taraśnicą. Ręczna broń palna obrońców zamku kamionackiego była przedstawiona 13 egzemplarzami (4–7 rusznic i 9–10 hakownic). Do dyspozycji garnizonu były również 12 starych kusz i 2 przyrządy do napinania cięciwy (hewary). Broń drzewcowa nie cieszyła się popularnością i była reprezentowana tylko przez 4 rohatyny. Zapasy uzbrojenia ochronnego były niewielkie i składały się tylko z 5 przednich płyt kirysu (plachy przednie), 2 tylnych (plachy zadnie) oraz 6–9 hełmów typu kapalin. Zapasy artyleryjskie reprezentowały kule, proch do dział i ołów.