Psychologia stresu
Author: Charlotte Mottram, Alison Woodward, Shanti Farrington; tłumaczenie Łukasz M. Plęs
Date: 2026-08-21T14:34:31Z
Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Tytuł oryginału: The Psychology of Stress, 1st Edition, Charlotte Mottram, Alison Woodward, Shanti Farrington

Rada Naukowa serii Psychologia Wszystkiego

Eleonora Bielawska-Batorowicz, Iwona Janicka, Ewa Bluszcz

Redaktor inicjująca

Monika Borowczyk

Tłumaczenie

Łukasz M. Plęs

Redakcja naukowa tłumaczenia

Nina Ogińska-Bulik

Opracowanie redakcyjne

Anna Minkina

Skład i łamanie

Munda – Maciej Torz

Korekta techniczna

Elżbieta Pich

Projekt typograficzny serii

Monika Rawska

Projekt okładki

Polkadot Studio Graficzne Aleksandra Woźniak, Hanna Niemierowicz

Ilustracja wykorzystana na okładce: © Flaticon.com

All Rights Reserved

Authorised translation from the English language edition published by Routledge, a member of the Taylor & Francis Group

© Copyright for Charlotte Mottram, Alison Woodward, Shanti Farrington, 2026

© Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026

© Copyright for Polish translation by Łukasz M. Plęs, 2026

https://doi.org/10.18778/8445-063-5

Publikacja sfinansowana ze środków Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego

Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Wydanie I. W.12052.26.0.K

Ark. wyd. 5,0; ark. druk. 7,125

ISBN 978-83-8445-062-8
e-ISBN 978-83-8445-063-5

Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

90-237 Łódź, ul. Jana Matejki 34A
www.wydawnictwo.uni.lodz.pl
e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl
tel. 42 635 55 77

Chciałybyśmy podziękować naszym klientkom i klientom, będącym dla nas źródłem wiedzy i pozwalającym nam uczyć się wraz z nimi podczas ich podróży przez życie. Doceniamy zaufanie, jakim nas obdarzają, a także ich odwagę, by na co dzień nie ustawać w dokonywaniu zmian na lepsze.

Spis treści

Zarys ogólny

Podziękowania

Wstęp

1. Wprowadzenie do zagadnienia stresu

2. Zrozumienie biologii stresu i mechanizmów radzenia sobie z nim

3. Perspektywa neuroróżnorodności, kultury i etnosu w stresie

4. Rola ruchu w zarządzaniu stresem

5. Demitologizacja stresu

6. Droga mniej uczęszczana

Bibliografia

ZARYS OGÓLNY

„Stres” to słowo wszechobecne w codziennym życiu. Zdajemy sobie sprawę, że nasilający się stres może prowadzić do wielu problemów ze zdrowiem psychicznym i fizycznym. Jest częścią naszej egzystencji i zazwyczaj daje się stosunkowo łatwo opanować. Jego nasilenie zależy od odporności danej osoby i jej zdolności do radzenia sobie z czynnikami stresogennymi. Stres o umiarkowanym natężeniu jest zwykle tolerowany, a nawet niezbędny do skutecznego działania. Motywuje i pozwala osiągać postępy. Jednak pewne doświadczenia życiowe, takie jak traumatyczne wydarzenia z dzieciństwa, powtarzające się codzienne kłopoty, przemęczenie i przeciążenie poznawcze, mogą powodować narastanie stresu. I w końcu osoba, która tego doświadcza, może nie być w stanie podołać. Doświadczanie stresu ma zatem swoje dobre strony, ale poziom tego, co „dobre”, zależy od indywidualnych przeżyć. Nadmierny stres może mieć ujemny wpływ na samopoczucie w kontekście społecznym, fizycznym i emocjonalnym. Niekiedy skutkuje kolejnymi schorzeniami, takimi jak zespół chronicznego zmęczenia i inne zaburzenia czynnościowe. Niezmiernie istotne jest uświadomienie sobie, w jaki sposób nasza zdolność do radzenia sobie ze stresem zależy od układów funkcjonujących w organizmie, wytrzymałości psychicznej danej osoby oraz dostępnych i użytecznych narzędzi.

Celem niniejszej książki jest podsumowanie aktualnego stanu wiedzy na temat stresu, w szczególności poprzez zebranie i powiązanie przyczyn wywierania przezeń wpływu na różne aspekty życia danej osoby oraz naukowe wyjaśnienie zależności tegoż od indywidualnych różnic. Zrozumienie psychologii stresu nie tylko wesprze poszczególne osoby w skutecznym radzeniu sobie z objawami stresu, lecz także zachęci je do stosowania właściwych metod jego przezwyciężania oraz doskonalenia swoich zdolności w tym zakresie.

Bazując na wiedzy neurobiologicznej popartej psychologicznymi, fizjologicznymi i somatycznymi podstawami stresu, oferujemy holistyczne, a przy tym zintegrowane naukowo podejście do zwalczania stresu. Niniejsza pozycja łączy perspektywę akademicką i pozaakademicką z codziennymi problemami, podważając mity i uprzedzenia związane z radzeniem sobie ze stresem. Zamierzeniem autorek jest zaprezentowanie ogółu narzędzi, metod terapeutycznych oraz aspektów fizycznych i ruchowych, które pomogą złagodzić stres i odejść od perspektywy wyłącznie mentalnej.

Opracowanie to nie tylko zgłębia aspekty zdrowia psychicznego i codziennych problemów związanych ze stresem, lecz także uwzględnia ich wymiar kliniczny oparty na neuroróżnorodności. Rozpatruje też różnice kulturowe, aby wyjaśnić, w jaki sposób człowiek reaguje na stres. Celem publikacji jest ponadto zapewnienie praktycznego i dostępnego instrumentarium umożliwiającego przezwyciężenie skutków traumatycznych doświadczeń. Zgodnie z koncepcją autorek ma to być użyteczny podręcznik zawierający klarowny opis umiejętności oraz porady łatwe do wprowadzenia w życie przez czytelniczki i czytelników. Książka opiera się na schemacie łączącym podejścia praktyczne, terapeutyczne i neurobiologiczne. Ich podbudową jest praktyka poparta dowodami naukowymi. Podejścia te pomagają radzić sobie ze stresem, uwzględniając jednocześnie rolę rodziny i społeczności w osiąganiu i pokonywaniu kolejnych etapów na drodze do bardziej bezstresowego życia.

Niniejsza pozycja, będąca częścią serii Psychologia Wszystkiego, została napisana przystępnym językiem. Jest przeznaczona dla tych, którzy chcą dowiedzieć się więcej o tym, co powoduje stres u poszczególnych ludzi, oraz jak mu przeciwdziałać i lepiej sobie z nim radzić. Osoby zajmujące się zawodowo stresem (np. praktycy medycyny holistycznej, trenerzy jogi i pilatesu, terapeuci zajęciowi/fizjoterapeuci, klinicyści, doradcy, psychologowie, nauczyciele akademiccy) mogą potraktować ją jako kompendium uwzględniające historyczne, teoretyczne, psychologiczne, fizjologiczne i inne czynniki leżące u podstaw stresu oraz sposoby łagodzenia go. Ogólnie rzecz ujmując, książka oferuje zwięzłe i ciekawe spojrzenie, skłaniając czytelniczki i czytelników do poszukania odpowiedzi na pytania: „Dlaczego się stresuję?” oraz „Co mam zrobić? Jak mogę poradzić sobie lepiej?”.

Twoje ciało uwielbia się poruszać… Wykorzystaj to, aby pomóc sobie zmienić perspektywę patrzenia na stres!

PODZIĘKOWANIA

Pragniemy podziękować Vanessie Oliveirze Pessoi za poświęcenie czasu na przeczytanie manuskryptu. Nasze rodziny stale okazywały cierpliwość w procesie pisania i nadal nas kochają pomimo naszej obsesji na punkcie pracy. Ich nieustanne wsparcie pozwala nam znaleźć równowagę między działalnością zawodową i czasem spędzanym z bliskimi, łagodząc w ten sposób nasz stres w codziennym życiu. Ich rola w powstaniu książki jest nieoceniona. Za okazywaną cierpliwość i życzliwość wyrazy podziękowania zechcą przyjąć: Ben, Imogen, Billy i Cody Mottram, Sam, Charlotte i Bethan Woodward oraz Jon i Ragini Farrington.

WSTĘP

Stres jest kluczowy w życiu każdego człowieka, ale podobnie jak sól, składnik nieodzowny, by cieszyć się smakiem, w nadmiarze okazuje się szkodliwy. Być może sięgasz po tę książkę z powodu poczucia przytłoczenia albo od niedawna masz nieodparte wrażenie, że w Twoim życiu brakuje równowagi… i zdajesz sobie sprawę, że może to być stres, dlatego szukasz pomocy lub porady.

Lektura książki zapewni orientację w zagadnieniach związanych ze stresem i pozwoli lepiej zrozumieć jego potencjalne oddziaływanie na sfery emocjonalną, fizyczną, zdrowotną i psychiczną. Niniejsza pozycja będzie doskonałym wyborem dla osób, które chcą zgłębić temat psychologii stresu, a także pomoże zrozumieć, że czasami mentalne wyciszenie i wejrzenie w głąb siebie okazują się przydatne w radzeniu sobie ze stresem, zwłaszcza gdy czujesz przygnębienie. Z pożytkiem mogą korzystać z niej zarówno osoby studiujące, jak i wykwalifikowane kadry psychologiczne chcące dowiedzieć się więcej na temat tego, jakie są skutki stresu dla ciała i umysłu, oraz jak zintegrować podejścia naukowe, terapeutyczne i behawioralne w celu wypracowania bardziej praktycznego i skutecznego sposobu radzenia sobie z indywidualnymi czynnikami stresogennymi. Niektóre podrozdziały publikacji skrótowo przedstawiają wybrane aspekty stresu i radzenia sobie z nim, rolą innych jest poszerzenie wiedzy i zebranie w całość rozproszonych zagadnień z nim związanych oraz narzędzi pomocnych w jego zwalczaniu, jednakże z perspektywy bardziej zróżnicowanej i kulturowej. Ponadto jeden z rozdziałów odnosi się do popularnych mitów i powszechnych opinii, z którymi można się zetknąć, przedstawia przy tym proste w użyciu instrumentarium i przydatne wskazówki.